Piołun

W skrócie: Piołun to gorzkie zioło lecznicze, z którego wykorzystuje się kwitnące ziele. Zawiera olejek eteryczny i substancje gorzkie, które pobudzają wydzielanie soków trawiennych. Na napar zalewamy łyżeczkę ziela filiżanką wrzącej wody i parzymy około 10 minut. Tylko dla dorosłych, najwyżej 3 filiżanki dziennie i najdłużej 2 tygodnie. Olejek eteryczny zawiera tujon, który w wyższych dawkach jest trujący; piołunu nie należy stosować w ciąży, podczas karmienia piersią, przy padaczce i chorobach wątroby i dróg żółciowych.

Piołun właściwy (Artemisia absinthium), zwany także piołunem gorzkim, absyntem lub bylicą piołun.
Wykorzystuje się kwitnące ziele rośliny. Najważniejszą substancją czynną piołunu jest olejek eteryczny zawierający tujon, tujol i felandren, a ponadto substancje gorzkie i garbniki.

Substancje gorzkie pobudzają wydzielanie soków trawiennych. Olejek eteryczny zawiera także substancje o gorzkim smaku, które również korzystnie wspierają procesy trawienne.

Napar z piołunu tradycyjnie stosuje się przy przejściowym braku apetytu i lekkich dolegliwościach żołądkowych.

• Napar: łyżeczkę ziela piołunu zalewamy filiżanką wrzącej wody. Parzymy około 10 minut i przecedzamy. Przy dolegliwościach trawiennych pić 1 filiżankę po posiłku, najwyżej 3 filiżanki dziennie i najdłużej 2 tygodnie. Profilaktycznie piołunu się nie pije.

• Mieszanka ziołowa: dodając łyżeczkę mięty do filiżanki z piołunem, otrzymujemy mieszankę ziołową. Mieszanka jest mniej gorzka niż czysty napar z piołunu.

• Herbatka na żołądek: łyżeczkę ziela piołunu rozetrzeć w moździerzu z 1/2 łyżeczki korzenia goryczki, 1/2 łyżeczki pospolitej, szczyptą cynamonu i odrobiną skórki pomarańczowej. Zalać filiżanką wrzącej wody i parzyć 10 minut. Pić po posiłku.

Uprawa piołunu właściwego w ogrodzie

Piołun właściwy (Artemisia absinthium) to wieloletni półkrzew wysoki na 60–120 cm o srebrzystoszarych, delikatnie wcinanych liściach. W ogrodzie jest niewymagający i długowieczny, nadaje się raczej jako roślina ozdobna i użytkowa na skraj rabaty niż jako zioło do codziennych naparów.

1. Siew. W marcu na parapecie. Nasiona są drobne i kiełkują na świetle, dlatego należy je tylko rozsypać po wilgotnym podłożu i docisnąć. W temperaturze 15–20 °C wschodzą po 10–20 dniach.
2. Pikowanie. Siewki z 2 parami liści przesadzić pojedynczo do małych doniczek.
3. Sadzenie. W drugiej połowie maja na słoneczne miejsce, w odstępach 50–60 cm. Wystarczą 1–2 rośliny, piołun wyrasta w duży kęp.
4. Stanowisko. Pełne słońce, uboższa, sucha i przepuszczalna gleba. W żyznej i wilgotnej ziemi bujnie rośnie, kładzie się i gorzej zimuje.
5. Przycinanie. Co wiosnę w marcu lub kwietniu przyciąć zeszłoroczne łodygi do 15–20 cm. Roślina pozostanie zwarta i wypuści młode liście.
6. Rozmnażanie. Starsze kępy podzielić wiosną albo latem pobrać 10 cm długie sadzonki zielne i ukorzenić je w wilgotnym piasku.

Gdzie nie sadzić piołunu

Z liści i korzeni piołunu uwalniają się do gleby substancje, które hamują wzrost sąsiednich roślin. Nie należy go więc sadzić bezpośrednio na rabacie warzywnej ani tuż przy ziołach. Nadaje się na skraj ogrodu, przy płot, na suchy stok lub do górnej suchej części spirali ziołowej, jak opisuje artykuł Jak założyć spiralę ziołową.

W ogrodzie piołun tradycyjnie stosuje się także jako naturalny oprysk. Wyciąg z ziela (mniej więcej 300 g świeżego ziela na 10 l wody, 24 godziny) rozpyla się na mszyce i gąsienice. Jak radzić sobie z mszycami innymi sposobami, pisze artykuł Znane szkodniki: mączliki, mszyce i przędziorki.

Tujon: dlaczego z piołunem ostrożnie

Olejek eteryczny piołunu zawiera tujon, substancję, która w wyższych dawkach jest trująca dla układu nerwowego i może wywołać drgawki. Dlatego piołunu nigdy nie pije się długotrwale „dla zdrowia” i dlatego nie zaleca się także wytwarzania domowych likierów piołunowych jako leku.

Dorośli mogą pić napar z piołunu krótkotrwale przy braku apetytu lub lekkich dolegliwościach żołądkowych. Jeśli dolegliwości trwają dłużej niż 2 tygodnie, należy zgłosić się do lekarza. Olejku eterycznego z piołunu ani wyciągów alkoholowych nie wolno stosować wewnętrznie w ogóle.

Piołun, estragon i bylica pospolita

Rodzaj bylica (Artemisia) ma dziesiątki gatunków. Estragon, czyli bylica estragon, jest przyprawą kuchenną bez goryczy, więcej w artykule Estragon, czyli bylica estragon. Bylica pospolita rośnie powszechnie przy drogach, a jej pyłek należy do istotnych alergenów. Z piołunem właściwym nie należy jej mylić, każdy z tych gatunków stosuje się inaczej.

Uwaga: Olejek eteryczny piołunu zawiera tujon, który w wyższych dawkach jest trujący dla układu nerwowego. Napar pić tylko krótkotrwale, najdłużej 2 tygodnie. Nie stosować w ciąży, podczas karmienia piersią, u dzieci, przy padaczce, chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz przy alergii na astrowate. Olejku eterycznego z piołunu ani wyciągów alkoholowych nigdy nie stosować wewnętrznie.

Często zadawane pytania

Czy piołun jest trujący?

W dużych dawkach i przy długotrwałym stosowaniu tak, z powodu tujonu w olejku eterycznym. Krótkotrwale pity słaby napar jest u zdrowych dorosłych tradycyjnie stosowany, olejek eteryczny i wyciągi alkoholowe wewnętrznie nie.

Kiedy zbierać piołun?

Na początku kwitnienia, w lipcu i sierpniu. Ścina się górne 20–30 cm kwitnących łodyg w suchy dzień i suszy w cieniu do 35 °C.

Jak uprawia się piołun z nasion?

Nasiona w marcu rozsypuje się na powierzchni podłoża, nie przysypuje się ich i kiełkują po 10–20 dniach. W maju rośliny wysadza się na słoneczne i suche miejsce w odstępach 50–60 cm.

Czym różni się piołun od estragonu?

Oba należą do tego samego rodzaju. Piołun właściwy jest gorzki, srebrzysty i stosuje się go tylko oszczędnie jako zioło, estragon jest zielony, niegorzki i służy jako przyprawa do kuchni.

Polecane produkty

Nasion piołunu właściwego na razie nie mamy w ofercie.

• Tarcza wysiewna trybula, estragon i kolendra – jeśli szukają Państwo „piołunu” do kuchni, estragon jest jego kuchennym krewnym bez goryczy.
• Podłoże do siewu 5 l – delikatne podłoże dla drobnych nasion, które kiełkują na powierzchni.