Znani szkodnicy: mączliki, mszyce i przędziorki

Znani szkodniki: mączliki, mszyce i przędziorki

Te szkodniki roślin charakteryzują się tym, że szkodzą poprzez ssanie na młodych częściach roślin. Są stosunkowo małe, pojedynczy osobnik nie powoduje bezpośrednio dużych szkód, jednak ich zdolność do rozmnażania jest ogromna. Tworzą kolonie składające się z wielu osobników i wspólnie są w stanie silnie uszkodzić zaatakowaną roślinę. Oprócz bezpośrednich uszkodzeń, które mogą powodować, często są przenosicielami chorób wirusowych, z których niektóre są dość poważne. Mszyce i mączliki ssą sok z roślin, z którego pobierają białka, jednak cukrów nie wykorzystują i wydalają je ze swojego ciała na powierzchnię roślin. Tam porastają czernią, która jest chorobą grzybową powodującą czernienie powierzchni roślin, lub wydzielone cukry w przypadku mszyc są pożądanym pokarmem dla mrówek i innych owadów. Stosowanie nieselektywnych (niszczących szeroki zakres żywych organizmów) preparatów nie jest długoterminowym rozwiązaniem na powierzchniach zewnętrznych, wręcz przeciwnie, likwidując wraz ze szkodnikiem również pożyteczne organizmy, spowodujemy, że kolejne wystąpienie będzie masywniejsze i bardziej odporne na stosowane chemikalia.

Mączliki

Są uporczywymi ciepłolubnymi szkodnikami, szczególnie w szklarni, jednak w ostatnich latach regularnie występują również na uprawach polowych. Mączliki przechodzą rozwój: jajo - larwa - poczwarka - osobnik dorosły. W naszych warunkach możemy spotkać się z kilkoma gatunkami mączlików.

• Mączlik szklarniowy – Trialeurodes vaporariorum
• Mączlik bawełniany – Bemisia tabaci

Pierwsze dwa gatunki znajdziemy przeważnie w szklarni, pasożytują głównie na ogórkach, pomidorach i bakłażanach. Mączliki przenoszą wirusy, przy czym mączlik bawełniany przenosi ponad 25 wirusów. Oba gatunki u nas zimują tylko w zamkniętych przestrzeniach.

• Mączlik kapustnik – Aleurodes proletella

Jest szkodnikiem warzyw kapustnych, najbardziej atakuje kapustę brukselską, kalafior, brokuły.

Ochrona przed mączlikami

Szklarnie są dogodnym schronieniem dla mączlików, szczególnie dlatego, że uprawia się w nich stale te same rośliny. Znaczenie ma tutaj usuwanie i spalanie resztek roślinnych na koniec wegetacji oraz dezynsekcja w zimie. Do szklarni z otoczenia trudno docierają naturalni wrogowie mączlików, jednak znaczenie ma tutaj aplikacja komercyjnie produkowanych biogenów.

Powierzchnie zewnętrzne są zazwyczaj zasiedlone przez bardziej różnorodny skład gatunkowy naturalnych wrogów.

Dla szklarni i powierzchni zamkniętych można wykorzystać bardziej radykalne preparaty o długotrwałym działaniu.

Zalecenia dotyczące aplikacji insektycydu w przypadku mączlików

Mączliki są uporczywymi szkodnikami szczególnie dlatego, że szybko potrafią wytworzyć populację odporną na stosowany insektycyd. Dlatego należy stosowane preparaty rotować.

Ze względu na to, że ich skóra zawiera dużą ilość wosku, konieczne jest stosowanie razem z preparatem chemicznym zwilżacza.

Mszyce

Na mszyce istnieją dwa spojrzenia. Z jednej strony są upartym szkodnikiem, który może przenosić szereg chorób wirusowych, a z drugiej są pożyteczne, ponieważ wydzielana przez mszyce spadź jest poszukiwana przez pszczoły, stanowi ich pokarm i jest istotną częścią miodów leśnych. Oczywiście istnieje wiele gatunków mszyc, które ze względu na swój rozwój dzielą się na monocykliczne (populacje tych gatunków rozwijają się w ciągu roku tylko na jednym gospodarzu), dicykliczne (dwóch) i polycykliczne (więcej). Ten podział ma znaczenie szczególnie dla wykrycia ich rozwoju i możliwego przenoszenia wirusów.

Rozwój mszyc jest względnie szybki, ich rozmnażanie jest różne, młode osobniki albo wylęgają się z jajeczek, albo są bezpośrednio rodzeni jako dorosłe, czasem nawet bez wcześniejszego krycia, powstają tzw. partenogenezą. U niektórych gatunków mszyc może to wszystko się łączyć, u innych nie. Niektóre pokolenia mszyc są uskrzydlone i służą do rozprzestrzeniania się w okolicy. U większości mszyc w naszych warunkach zimują grubościenne jajeczka. Praktycznie każdy gatunek owocowy ma wyspecjalizowany na siebie gatunek mszyce, niektóre nawet dwa, na przykład na śliwach można znaleźć Mszycę śliwową i M. śliwkową. Większość gatunków mszyc atakuje więcej gatunków roślinnych.

Najbardziej rozpowszechnione gatunki mszyc

Mszyca jabłoniowa, Mszyca śliwkowa, Mszyca kapuściana, Mszyca makowa

Objawy porażenia przez mszyce

Z reguły dochodzi, wskutek toksycznych dla rośliny substancji wydzielanych przez mszyce, po ich żerowaniu do deformacji kształtu liści czy pędów roślin, liście mogą zmieniać zabarwienie. Zaatakowane części roślin pozostają w tyle we wzroście, słabiej kwitną, przy silniejszym i dłużej trwającym ataku może dojść do obumierania zaatakowanej części. Wydzielana przez mszyce spadź porastana jest następnie na powierzchni roślin w suchym okresie przez czarne grzyby.

Jak jest z mszycami i mrówkami

Jak już było powiedziane wcześniej, mszyce nie potrafią przetwarzać cukrów, które następnie w formie spadzi wydzielają na swoim odwłoku. Ten bogaty w cukry ekskrement jest poszukiwany przez pszczoły, mrówki i inne gatunki jako pokarm. Podczas gdy inne owady spadź tylko zbierają, mrówki poszły dalej i kolonie mszyc chronią przed ich wrogami. Mrówki są nawet zdolne mszyce po roślinach roznosić i w zasadzie hodują je podobnie, jak człowiek krowę. Właśnie mrówki mają znaczenie przy naturalnej regulacji mszyc przez biedronki, kiedy mrówki aktywnie bronią mszyc i atakują larwy biedronek. W takich przypadkach wystarczy aplikacją kleju na pień drzewa uniemożliwić mrówkom dostęp.

Jak sobie radzić z mszycami

Naturalni wrogowie mszyc są bardzo liczni i zazwyczaj w wolnej przyrodzie wystarczają do powstrzymania mszyc, które nie tworzą dużych populacji (M. gniazdowna, M. babkowa). Inne gatunki są w stanie całkowicie zaatakować nawet dorosłe drzewo (M. jabłoniowa, M. śliwowa). Mszyce są pożywieniem biedronek, biegaczowatych, drapieżnych pluskwiaków, złotooków, pająków i wielu innych. Za powtarzające się występowanie mszyc w wielu przypadkach może sam człowiek, który wytępia nieselektywnym insektycydem razem z mszycami również ich naturalnych wrogów, którzy mają w porównaniu do mszyc kilkakrotnie dłuższy rozwój.

Na drzewach i krzewach podstawą jest wiosenne opryskkiwanie preparatami na bazie oleju. Podczas wegetacji na powierzchniach zewnętrznych lepiej wybierać preparaty na bazie substancji naturalnych. W pomieszczeniach zamkniętych opłaca się oprysk bardziej radykalnym insektycydem o długotrwałym działaniu, np. tutaj.

Przędziorki

Są wraz z czerwcami i gallasówkami drobnymi roztoczami, trudno widocznymi gołym okiem. Zimujące samice składają jaja, z których wylęgają się samce, a te wraz z zimującymi samicami dają początek kolejnej generacji. Przędziorki przechodzą rozwój: jajo-larwa-nimfa-osobnik dorosły. Nimfy mają pięć stopni rozwoju, a przędziorki mają łącznie rocznie 6-8 generacji.

Objawy porażenia są charakterystyczne - międzyżyłkowe żółknięcie liści, aż do ich zasychania i opadania, na spodniej stronie liści znajdują się drobne pajęczyny pokrywające drobne jaja i drobne, wielkości około 0,5 mm roztocze.

Ochrona roślin przed przędziorkami

Preparaty na przędziorki nazywają się akarycydami. Działają na przędziorki oraz na inne roztocze, takie jak czerwce (Czerwiec porzeczkowy, Czerwiec wiśniowy) i gallasówki (Gallasówka winorośli). Kalamitarne występowanie przędziorków na powierzchniach zewnętrznych ma miejsce w przypadkach, gdy dojdzie do wyginięcia ich naturalnych antagonistów. Jest to zazwyczaj spowodowane aplikacją szerokospektralnego insektyczydu. Naturalnymi wrogami przędziorków są drapieżne roztocze, biedronki, złotooki i drapieżne wciornastki. Obecnie dostępny jest drapieżny roztocz Typhlodromus pyri, którego aplikacja ma znaczenie w szklarniach i na powierzchniach zewnętrznych. Do roślin pokojowych i w uzasadnionych przypadkach również na powierzchniach zewnętrznych można stosować bardziej radykalne preparaty jak Karate, poza tym zawsze lepiej jest stosować preparaty na bazie naturalnej.