Trzej Zmarzli Mężczyźni

Trzej Zmarzlicy

Trzej Zmarzlicy - są już za nami, możemy śmiało rozpocząć wysiew w gruncie. Trzej Zmarzlicy, czyli "lodowi mężczyźni" przypadają w kalendarzu na 12-14 maja. W tych dniach znacznie się ochładza i przychodzą ostatnie poranne przymrozki. Przyjście Pankracego, Serwacego i Bonifacego jest ważne dla prawidłowego funkcjonowania przyrody. W tych dniach przyroda budzi się do życia, wszystko zaczyna pąkować, a pąki zaczynają przeistaczać się w kwiaty. Ludzie zauważali to zjawisko meteorologiczne już od Średniowiecza. Jednak w Średniowieczu obowiązywał kalendarz juliański, kiedy to Zmarzlicy przypadali o około 10 dni wcześniej. Również temperatury w XIV-XIX wieku w okresie zimowym sięgały głęboko poniżej zera. Dlatego ludowe przysłowia musimy traktować z rezerwą. Raczej przymrozki pojawiają się około 29 kwietnia. Pankracy, Serwacy i Bonifacy pozostają w kalendarzu tylko jako tradycja, te imiona są już mniej popularne i prawie się ich nie nadaje. Statystycznie zmierzono w naszej republice, Polsce i na Słowacji, że pogoda właśnie w te trzy zimne dni była przeciwnie cieplejsza, niż się traduje, a przyroda bardziej ożywała. Chłodniej było natomiast rzeczywiście o te około 10 dni wcześniej. Mimo to Trzech Zmarzlików nie możemy brać lekko. Te poranne przymrozki wraz z zapłakaną Zofią są zmorą dla rolników i ogrodników, a szczególnie winiarzy ("Zofia wino pije"). Teraz już zagrożenie przymrozkami minęło i możemy śmiało zabrać się do pracy.

Ludowe przysłowia najczęściej wiążą się meteorologicznie ze świętem Trzech Zmarzlików. Te ludowe powiedzenia zbierają wieloletnie doświadczenia ogrodników z wpływem pogody na plony w danej porze roku. Ze względu na to, że maj jest dla rolników bardzo ważnym gospodarczo miesiącem, przysłów jest naprawdę wiele. Znacie np. "Marzec, za piec wlezem, kwiecień, jeszcze tam będziem, ale maj, wypędzimy kozy w gaj.", "Święci Pankracy, Serwacy i Bonifacy, was się boją wszyscy chłopi.", "Przed Serwacym nie ma lata, po Serwacym z mrozami koniec.", "Gdy w maju błyska, rolnik sobie wyskakuje.", "Na Pankracego suchy dzień - urodzi się wino, gęsty będzie len." Do Zmarzlików często dołącza się "lodowa kobieta - Zofia", lub też "zapłakana Zofka" - i przysłowia, które na pewno znacie: "Święta Zofia pola często zaleje.", "Deszcz świętej Zofii śliwki zabije.", i inne.

Ogólnie jednak według przysłów tradowano: "jeśli maj jest przeziębiony, roczek będzie udany". Mamy się więc na co cieszyć.

Nasiona

Nasiono - jest organem rozmnożeniowym roślin nasiennych. Najczęściej ma kulowaty kształt. Zapewnienie kiełkowania nasion to najważniejszy krok ogrodnika. Nasiono zaczyna kiełkować w najbardziej dla niego sprzyjających warunkach. Każda roślina może mieć inne odpowiednie warunki do kiełkowania. Zawsze należy dokładnie przeczytać instrukcję i zapewnić nasionom najodpowiedniejsze warunki. Podczas kiełkowania nasiono zaczyna przyjmować wodę i pęcznieć. Okrywa nasienna zwana łupina nasienna pęka i zaczyna z niej wyrastać zarodek rośliny wierzchołkiem do przodu. W dzisiejszych czasach można zakupić nasiona roślin, o których tylko pomyślimy i chcielibyśmy je uprawiać. Nasiona są już powszechnie dostępne również od roślin egzotycznych. Niektóre nasiona wymagają moczenia w wodzie przed wysiewem lub moczenia w naparze z herbaty. Ewentualnie umieszczenie nasiona w woreczku foliowym w lodówce, rozcieranie nasion między ostrymi kamieniami, naruszenie powierzchni nasienia pilnikiem i inne.

Warunki kiełkowania nasion

Do najważniejszych warunków prawidłowej kiełkowania nasion należą - utrzymanie odpowiedniej temperatury, wilgoci, wody, światła i tlenu. Dojrzałe nasiona są często bardzo przeschnięte. Podczas kiełkowania muszą wchłonąć dużą ilość wody, aby napęczniały i mogły się dalej rozwijać. Większość nasion do kiełkowania potrzebuje światła. Młode rośliny lepiej rozwijają się pod wpływem światła dziennego. Naruszenie łupiny nasiennej jest również ważną pomocą przy kiełkowaniu nasion. W wolnej przyrodzie niektóre nasiona lepiej kiełkują, jeśli przejdą przez przewód pokarmowy zwierząt. W domu możemy im sztucznie pomóc stratyfikacją (umieszczenie nasion w woreczku foliowym w lodówce, naruszenie powierzchni nasion w środowisku kwaśnym i inne). U roślin ozdobnych nasiona stratyfikujemy w wilgotnym piasku, a po ich wykiełkowaniu przesadzamy do zwykłego substratu. Do kiełkowania możemy również pomóc nasionom poprzez naruszenie powierzchni pilnikiem. Zdolność kiełkowania nasion zależy również od wieku nasienia i jego przechowywania.

Żyworodność nasion

Żyworodność to właściwość niektórych roślin polegająca na rozpoczęciu kiełkowania już w kwiatostanie własnej rośliny macierzystej. Po zdmuchnięciu przez wiatr lub obumarciu kwiatostanu rośliny, natychmiast zakorzeniają się w ziemi. U roślin egzotycznych dotyczy to np. rośliny Agawa, a także wiechliny alpejskiej.

Pąki

Pąki dzielą się według funkcji. Dzieli się na: pąki liściowe (tworzą liście), pąki kwiatowe (tworzą kwiaty) i pąki kombinowane. U roślin pąki są nagie. Nie mają żadnej ochrony przed wpływami zewnętrznymi. Drzewa chronią swoje pąki łuskami. Łuski są nawarstwione na pąku i w ten sposób go chronią. Pąki i młode liście u niektórych drzew są chronione lepkimi wydzielinami. Pąk (łac. Gemma) jest podstawą przyszłej nowej, żywej części rośliny (przyszłej gałęzi, łodygi lub liścia). Pąki na przyszłość powinniśmy chronić przed mrozem.

Rośliny przezimowane

Zalecamy umieszczenie na balkonie dopiero po 15. maja. Jeśli rośliny nie były jeszcze w tym roku hartowane, lepiej przez pierwsze kilka dni chować je na noc do ciepła, zanim całkowicie przyzwyczają się do wyższych temperatur dziennych i niskich nocnych.

Co zatem zacząć siać w maju?

Możemy rozpocząć zewnętrzny wysiew ziół. Ucieszy nas pachnący ogródek ziołowy. Maj jest również idealnym miesiącem do wysiewu ogórków, pomidorów i papryki. Jeśli planujesz zmienić styl życia i zamiast dodatków podawać do mięsa warzywa? Zasiej cukinię i bakłażana. Cukinia jest również odpowiednim i smacznym warzywem do grillowania. A co z zielonymi strączkami fasoli? Spróbujesz w tym roku? Jeśli zasiejesz kukurydzę na popcorn, możesz mieć smaczny domowy popcorn. Jeśli masz pole lub ogród od strony południowej, możesz siać melony, zarówno wodne, jak i żółte.

Do późnych zbiorów możemy ponownie zasiać m.in. marchew, pietruszkę, buraki i sałaty.

W oczka wodne umieszczamy lilie wodne.

Z ogródka kwiatowego możemy umieścić zasiane skrzynki na ich corocznych stanowiskach. Na stanowisko słoneczne - pelargonie, lobelie, aksamitki, petunie, balkonowe - pienne lub zwisające pomidory oraz zioła. Na stanowiska zacienione posadź z ziół miętę, z kwitnących begonie, a z zielonolistnych bluszcz. Z roślin dwuletnich, które zasiejesz w tym roku, a kwiaty zobaczysz za rok, wybierz - naparstnicę i goździka.

Zostają Ci wolne miejsca w ogródku? Możesz siać szybko rosnącą i pięknie kwitnącą nasturcję.

Autor: Hana Michalíková