Zdrowy seler

Seler miodunkowy (Apium graveolens), znany raczej pod skróconą nazwą seler, należy do rodziny selerowatych. Jest to dwuletnia roślina uprawiana jako warzywo korzeniowe ze względu na swoje bulwy i liście. Seler miodunkowy był znany już w starożytnym Egipcie, gdzie był uprawiany jako ważna przyprawa i naturalny afrodyzjak. Seler w tamtych czasach był uważany za symbol śmierci i smutku, co wiązało się z tym, że był poświęcony bogom podziemia. Spożywano go na ucztach pogrzebowych, a w wieńcach kładziono na groby. Do Europy rozprzestrzenił się dopiero po wojnie trzydziestoletniej. Obecnie uprawiany jest niemal na całym świecie. Uprawia się trzy rodzaje selera - seler naciowy (Apium graveolens L. var. dulce), seler bulwiasty (Apium graveolens L. var. rapaceum) i seler liściowy (Apium graveolens L. var. secalinum lub Apium graveolens L. var. silvestre). Seler naciowy i liściowy uprawia się dla liści, z selera bulwiastego wykorzystuje się zarówno bulwy, jak i liście. Dla lepszego smaku czasami stosuje się bielenie bulw i łodyg. Istnieją jednak również specjalne odmiany hybrydowe, np. seler bulwiasty Albin, który nie wymaga bielenia. Innym specjalnie wyhodowanym hybrydą jest seler bulwiasty asterix F1. Klasyczną późną odmianą selera bulwiastego jest seler bulwiasty Maxim. Ta odmiana selera jest przeznaczona do jesiennych zbiorów, nie jest wymagająca pod względem wystrzelania w kwiat. Bulwy przy odpowiedniej uprawie są duże, kuliste. Miąższ jest kremowobiały. Bulwy można spożywać bezpośrednio, konserwować i mrożić. Odmianą uprawianą do zbioru liści jest seler liściowy (naciowy). Jest to bardzo delikatna odmiana selera naciowego tworząca bogatsze rozety pełne delikatnych aromatycznych liści. Nać tego selera zbiera się stopniowo od końca lata lub jednorazowo jesienią. Zebrana nać nadaje się do bezpośredniego spożycia, suszenia i mrożenia. Światowo znaną odmianą selera naciowego jest seler naciowy Pascal. Ta odmiana tworzy mocniejsze długie liście. Dobrze radzi sobie na piaszczystych glebach o wyższej zawartości składników pokarmowych i wystarczającej ilości wapnia. Niezbędne jest regularne podlewanie.

Uprawa selera

Najczęściej uprawianą odmianą jest seler korzeniowy. Uprawa selera naciowego i liściowego nie jest tak rozpowszechniona. Podstawowe zasady uprawy są jednak dla wszystkich trzech odmian takie same. Ponieważ seler ma długi okres wegetacji, konieczne jest przeprowadzenie wysiewu już w lutym, najpóźniej na początku marca. Wysiew przeprowadza się do skrzynek wysiewnych. Nasiona kiełkują w temperaturze 15°C po około dwóch tygodniach. Po około miesiącu konieczne jest przepikowanie sadzonek w rozstawie 5 x 5 cm. Po wzmocnieniu roślin dobrze jest je ponownie przepikować, odpowiednie są na przykład specjalne doniczki sadownicze mini D 6 cm. Na grządkę sadź rośliny mniej więcej w połowie maja, w czasie, gdy temperatury nie spadają już poniżej punktu zamarzania, w rozstawie 50 x 50 cm, aby rośliny miały wystarczająco dużo miejsca do wytworzenia dużej bulwy. Odpowiednie jest słoneczne stanowisko ze średnio ciężką i wystarczająco wilgotną glebą bogatą w humus. Rośliny będą dobrze rosły w miejscu, gdzie w ubiegłym sezonie były wysadzone rośliny strączkowe, warzywa owocowe lub kapustne. Nieodpowiednie jest sadzenie na grządce, na której w poprzednim sezonie rosły warzywa korzeniowe. Gleba jest wyczerpana i szczególnie w przypadku selera korzeniowego doszłoby do wyraźnego obniżenia plonów. Sadzonki wysadzaj ostrożnie, aby środek wegetacyjny nie był "zatopiony" w ziemi. Nieprawidłowa wysadka może prowadzić do deformacji i zamiast bulwy powstanie tylko mnóstwo mięsistych korzeni. Rośliny należy w czasie wegetacji dokarmiać nawozem wieloskładnikowym np. nawozem NPK z guano. Mniejsze bulwy selera i liście możesz zacząć zbierać już w lipcu, tylko uważaj, aby na roślinie pozostało wystarczająco dużo liści (wykonuj jedynie przerzedzanie liści). Obrywanie liści zewnętrznych jest korzystne dla powiększenia bulwy. Jesienią bulwy wykop, oczyść, skróć korzenie i usuń nać (pozostaw tylko środkowe serduszko). Oczyszczone bulwy przechowuj w piasku w piwnicy lub w szklarni, gdzie nie marznie.

Uprawa sadzonek, wysadka i dalsze pielęgnowanie jest w przypadku selera naciowego podobne jak w poprzednim przypadku, ale uprawiany jest jako warzywo naciowe. Seler naciowy powinien być kruchy z wyraźnym aromatycznym smakiem, czemu sprzyja tzw. bielenie (ochrona ogonków przed słońcem). Najczęściej stosowaną metodą bielenia jest sposób owinięcia ogonka tekturą lub czarną folią na około 3 tygodnie tak, aby widoczne były jedynie końcówki liści. Ten zabieg przeprowadza się w czasie, gdy ogonki mają wysokość około 30 - 40 cm. Po bieleniu następuje zbiór. Przechowywanie selera naciowego jest wymagające, dlatego jest raczej warzywem sezonowym.

Seler liściowy jest mało rozpowszechnionym typem, mimo że dość dobrze się rozwija, a jego uprawa nie jest tak wymagająca jak w przypadku dwóch poprzednich rodzajów selera. Seler liściowy lubi wilgotniejsze, próchniczne i gliniaste gleby. Sadzonki sadzi się w rozstawie około 40 x 30 cm. Liście zbiera się przez cały okres wegetacji. Korzeń można zostawić na zimę w ziemi przykryty słomą i w następnym roku ponownie zbierać liście aż do momentu, gdy roślina wypuści kwiat. Zebrane liście nadają się do bezpośredniego spożycia, można je również suszyć i zamrażać.

Choroby i szkodniki selera

Również seler mogą atakować szkodniki czy choroby. Najczęściej występuje plamistość liści selera, która objawia się tym, że na starszych liściach pojawiają się żółtawe, później żółtobrązowe plamy. Liście zasychają i obumierają. Skuteczną ochroną są profilaktyczne opryski chemiczne np. środkiem Kuprikol 50 (preparat). Kolejną chorobą jest parch bulw selera. Na porażonych bulwach pojawiają się brązowe plamy, które się powiększają, porażona tkanka twardnieje i pęka. Profilaktyką jest niesadzenie selera na porażonej grządce przez co najmniej 3 lata. Szkodnikiem atakującym seler jest smużka selerowa. Jest to owad dwuskrzydły, który przy dużym nasileniu może powodować rozległe szkody. Larwy smużki selerowej tworzą w liściach roślin korytarze, które początkowo są białe i stopniowo brązowieją i wysychają. Osobniki dorosłe mają około 5 - 7 mm, są żółtoczerwonego lub żółtoczarnego zabarwienia. Poczwarki zimują w górnej warstwie gleby, a na wiosnę pojawiają się dorosłe osobniki, które w krótkim czasie składają jaja na spodniej stronie liści. Larwy drugiego pokolenia smużki pojawiają się jesienią. Ochroną jest niszczenie porażonych liści i oprysk chemiczny preparatem na owady ssące i gryzące. Na korzeniach (bulwie) może szkodzić smutnica marchwianka. Jej wystąpienie objawia się obecnością korytarzy żerowych, a bulwy selera mają tendencję do fioletowienia. Profilaktyką jest coroczna zmiana miejsca uprawy. Dorosłe osobniki można odławiać na tablice lepowe.

Seler jest dobry na męską potencję i do czego jeszcze?

Seler ma dobroczynny wpływ na męską potencję, ale to nie wszystko. Jego właściwości lecznicze są znacznie szersze. Dzięki zawartości dużej ilości olejków eterycznych, które są głównym źródłem jego charakterystycznego aromatu, spożywanie selera pomaga chronić organizm ludzki przed bakteriami i pleśniami. Po spożyciu substancje te uwalniają się i działają na błony śluzowe, w ustach, w żołądku i w jelitach. Działanie dezynfekujące mają także w nerkach i drogach moczowych, gdzie zabijają sprawców różnych infekcji. Zastosowanie znajdzie seler również w przypadku chorób dróg oddechowych. Olejki selerowe pomagają rozpuszczać śluzy i dezynfekują błony śluzowe. Najskuteczniejsze przy przeziębieniu jest spożywanie świeżego soku z selera. Ilość witamin i minerałów w selerze również nie jest do pominięcia. Seler jest uważany za znaczące źródło witamin z grupy B. Zawiera wszystkie witaminy z tej grupy w zrównoważonej ilości. Witaminy należące do tej grupy są ważne dla zdrowej skóry, paznokci i włosów, pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby i jelit i przyczyniają się również do równowagi psychicznej. W liściach selera jest więcej witaminy C niż w cytrynie. Kolejnymi zawartymi witaminami są A, K i E. Oprócz witamin seler jest także źródłem minerałów (potas, magnez, chrom, sód, żelazo, wapń, cynk i jod). Seler wspomaga tworzenie moczu, działa więc jako naturalny diuretyk. Pomaga rozpuszczać osady i wypłukuje je z organizmu, oczyszczając w ten sposób ludzki organizm. Regularne spożywanie surowego selera czy soku selerowego powinno złagodzić problemy z reumatyzmem, dną moczanową i artretyzmem. Seler z pewnością nie powinien zabraknąć na talerzu diabetyków, ponieważ zawarte w nim substancje obniżają poziom cukru. Do jadłospisu powinny go włączyć osoby cierpiące na wysokie ciśnienie krwi oraz ludzie z problemami z produkcją żółci i z wrzodami żołądka.

Z selera możecie przygotować wyśmienitą sałatkę selerową z jabłkiem. Będziecie do tego potrzebować następujących składników:

• 30 dkg selera
• 30 dkg jabłek
• 3 łyżki oliwy z oliwek
• sól
• pieprz
• liść laurowy
• ziele angielskie
• trochę cukru
• ocet estragonowy (może być też zwykły)

Seler pokrójcie w paski i poddajcie gotowaniu w osolonej i zakwaszonej wodzie razem z przyprawami. Po ostygnięciu dodajcie do sałatki drobno pokrojone jabłka, oliwę i według uznania posłodźcie.

Smacznego! :)