Tymianek pospolity

Tymianek

Ten mocny mały, silnie zdrewniały krzewik, delikatnie aromatyczny, z pewnością znalazł miejsce w naszych ogródkach już wiele, wiele lat temu. Dawniej tymianek był uważany za magiczną ziołową roślinę, która rzekomo miała chronić przed czarami i złymi mocami. W średniowieczu tymianek dzięki benedyktyńskim mnichom przedostał się przez Alpy do środkowej Europy i od tego czasu jest uprawiany w ogrodach jako roślina lecznicza i przyprawowa. Obecnie jest rozpowszechniony nie tylko w całej Europie, ale także w Afryce czy USA.

Swoją wysokością wcale nie góruje nad innymi ziołami leczniczymi, jest to karłowaty krzewik o wysokości około 50 cm. Ma gęstą budowę łodygi, liście tymianku są ciemnozielone, wąskie, małe, od spodu gruczołowate. Kwiaty są dwuwargowe, różowe do fioletowych i pojawiają się na roślinie od czerwca do września. Tymianek jest jako roślinka bardzo charakterystyczny swoim zapachem i smakiem, który jest delikatnie gorzkawy i silnie aromatyczny. Tymianek można pomylić z macierzanką pospolitą, która u nas licznie rośnie na zboczach, miedzach i w suchych trawiastych zaroślach. Od tymianku różni się tym, że jest to bylina, a jej łodyga w dolnej części jest słabo zdrewniała. Pomyłka tych dwóch roślin na szczęście nie ma żadnych szkodliwych skutków, ponieważ macierzanka działa tak samo jak tymianek, ale słabiej.

Ta wieloletnia roślinka jest uprawiana albo z nasion, albo możemy ją kupić jako młodą roślinę. Z nasion uprawia się tymianek klasycznie jak inne zioła, czyli przez wysiew do ziemi. Sadzonki jednak rosną powoli, następnie rozrastają się na wszystkie strony, a jeśli łodyga jest jeszcze miękka, to zwisa przez krawędź doniczki. Jeśli te łodygi będziemy zginać stale z powrotem, utworzą poduszkę. Możemy go wysadzać albo w domu do doniczki, na balkony, parapety okienne czy do wolnej ziemi. Na balkon czy taras nadaje się tzw. tymianek francuski, który nazywany jest też tymiankiem letnim, ponieważ ten gatunek rośnie szybciej, jednak nie jest odporny na mróz. Do wolnej ziemi nadaje się tzw. tymianek niemiecki lub zimowy, który jest odporny na mróz.

Aby w pełni rozwinął się aromat tymianku, wskazane jest umieszczenie go w słonecznym i ciepłym miejscu. Dobrze mu się wiedzie w przepuszczalnej glebie z wystarczającą ilością humusu i wapna. Rośnie chętniej w suchości, dlatego nie przeszkadza mu nawet uboższa gleba. Jeśli wysiewamy go w domu, substrat powinien być w proporcji ½ substratu, ¼ kompostu, ¼ piasku z odrobiną wapna. Tymianek umieszczamy w doniczkach, skrzynkach, miskach, na balkonie i tarasie, w skrzynkach na kwiaty za oknem, na zewnątrz w wolnej ziemi czy też na skalniak. Zawsze jednak powinien być umieszczony w miejscu, gdzie jest dużo słońca. Podlewanie nie musi być tak obfite, ponieważ chętniej rośnie w suchości. Tymianek możemy zbierać stale.

Tymianek jest uprawiany ze względu na swoje części roślinne, suszone kwiaty i liście. Ponieważ tymianek zawiera skuteczne olejki eteryczne z głównymi składnikami tymol i karwakrol, można także wytworzyć olejek tymianku ze świeżej naci i kwiatów. Tymianek po zbiorze albo natychmiast wykorzystujemy, suszymy lub zamrażamy. Zbieramy pędy, które obcina się na początku kwitnienia i suszy w zacienionym miejscu. Po wysuszeniu oddziela się liście i kwiaty, ponieważ same gałązki nie zawierają prawie żadnych substancji czynnych. Najkorzystniejszy czas na zbiór to słoneczny czas południowy, ponieważ w tym czasie zawartość olejku jest najwyższa. Dla odnowy pędów warto zostawić resztki łodyg o wysokości 7-8 cm.

Jego właściwości lecznicze są różnorodne, leczy się nim katary górnych dróg oddechowych i choroby oskrzeli. Jego olejki rozrzedzają śluzy i tym samym ułatwiają odkrztuszanie. Również rozluźnia skurcze, łagodzi drażniący suchy kaszel. Już w wielu gotowych lekach wyciągi z tymianku są zawarte wcześniej. Zaleca się też od czasu do czasu pić po prostu herbatę z tymianku. Przygotowujemy ją tak, że zalewamy 1-2 łyżeczki drobno pokrojonej, suszonej naci jedną filiżanką wody i napar pozostawiamy przykryty do zaparzenia przez około 10 minut, następnie przecedzamy. Pijemy ją kilka razy dziennie. Tymianek jest również świetny świeży w przygotowaniu kulinarnym, zarówno przy cieplnej, jak i zimnej obróbce.

-jn-