Zapach lawendy odurzający zmysły

W skrócie: Lawenda wąskolistna to mrozoodporna, wiecznie zielona roślina o wysokości 30 do 80 cm, kwitnąca od czerwca do sierpnia. Wysiewa się ją w lutym i marcu, nasiona kiełkują 3 do 5 tygodni przy stałej temperaturze 20 °C. Potrzebuje słońca, przepuszczalnej gleby i przycinania 1 do 2 razy w roku. Kwiaty zawierają 0,5 do 1 % olejku eterycznego.

Lawenda wąskolistna (łac. Lavandula angustifolia) jest jednym z najprzyjemniej pachnących ziół i roślin w ogóle. Działa odświeżająco na wszystkie nasze zmysły. Aromat lawendy uspokaja, łagodzi depresję i wprowadza przyjemną atmosferę, zwłaszcza podczas zasypiania. Lawenda zyskała popularność także dzięki swoim właściwościom insektycydowym i odstraszającym owady. Można ją więc stosować przeciwko wielu owadom. Istnieją popularne nazwy lawendy takie jak Lavandula, angielska lawenda, prawdziwa lawenda, lawenda lekarska. W Polsce jest rozpowszechniona jej zwięzła nazwa lawenda. Jej łacińska nazwa lavare w tłumaczeniu oznacza myć się. Innym gatunkiem jest lawenda lekarska.

Jej ojczyzną jest region Morza Śródziemnego. Lawenda jest typową rośliną dla Toskanii i Prowansji. Lawendowe gaje znajdziemy także w Bułgarii, Chorwacji, północnej Afryce, ale też w Australii, Nowej Zelandii i Indiach. W tych obszarach możemy znaleźć piękne niebiesko-fioletowe pachnące pola lawendy, które pozornie tworzą ciągły dywan. W naszych szerokościach geograficznych lawendę znajdziesz tylko sporadycznie. Dlatego uprawiamy ją z nasion w ogrodach ziołowych i ozdobnych klombach, ale także w doniczkach. Lawenda może tworzyć gustowne kolorowe obramowanie wokół chodnika, płotu, skalniaka lub ożywi Twój balkon czy ogród zimowy.

Na lawendzie zależało już Egipcjanom

W dziele Greka Dioskuridesa z roku 77 n.e. znajdujemy pierwszą wzmiankę o roślince zwanej lawendą. Wspominał o niej jako o uspokajającym leku na ból głowy, gardła i jako leczniczy środek do opatrywania otwartych ran na skórze. Zapach lawendy urzekł także Egipcjan. Starożytni Egipcjanie dodawali lawendę do mydeł, perfum, a jej ślady znaleziono przy zmarłych; prawdopodobnie używali jej do balsamowania.

Pachnące kąpiele z lawendy przygotowywali już w starożytności Grecy i Rzymianie, używali jej także do aromatyzowania swoich łóżek. Równocześnie czystili nią powietrze w pomieszczeniu, gdzie przebywali chorzy. Palenie gałązek pozwala zdezynfekować i jednocześnie zaaromatyzowaać przestrzeń. Godne uwagi, jak dobrze ta stara metoda działa!

Później wspomina ją także Hildegarda z Bingen w swoim dziele Physik jako lawendę. Podkreśliła silny zapach lawendy i zaleciła jej stosowanie przeciwko wszom. Średniowieczni lekarze wykorzystywali ją również przeciwko silnym bólom. Odo Magdunensis mówi o lawendzie, że "usuwa kąsające i kłujące bóle we wnętrznościach. Wypita z zimną wodą uspokaja bicie serca, a ponadto zatrzymuje wymioty". W średniowieczu przypadł jej także przydomek "roślina Matki Bożej", która podobno miała odganiać nieczyste żądze. Ludzie wierzyli, że swoim intensywnym zapachem potrafi wypędzać demony. W czasach zarazy morowej wierzyli z kolei, że właśnie olej przygotowany z lawendy działa przeciwko tej chorobie. W XVII-XVIII wieku każda szanująca się dama dodawała do kąpieli właśnie leczniczą lawendę, która według nich działała pozytywnie na zachowanie młodości i świeżości.

Niezależnie od tego, w co wierzysz, lawendzie potwierdzono naukowo szereg właściwości antyseptycznych i relaksacyjnych.

Wykorzystujemy kwiaty lub całą nać lawendy w czasie jej kwitnienia; najlepiej na początku, kiedy roślinka zawiera najwięcej substancji aromatycznych. Zebrany zbiór następnie suszymy w cieniu lub w przewiewnym miejscu, ewentualnie w suszarni przy maksymalnej temperaturze 35°C. Po wysuszeniu mieszankę rozcieramy i przesiewamy. (uwaga: sucha mieszanka stanowi tylko 20% pierwotnej wagi).

Lawenda jako aromatyczny żywopłot

Lawenda wąskolistna (łac. Lavandula angustifolia) to wieloletni, wiecznie zielony półkrzew, który dorasta do wysokości 30-80 cm. Należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Jej łodyga jest "czworokątna". Roślinka lawendy ma długie, wąskie, szarozielone i owłosione liście. Kwitnie w czerwcu-sierpniu fioletowoniebieskimi kwiatkami umieszczonymi na końcu łodygi. Jej kwiaty pachną przyjemnym zapachem i mają lekko gorzkawy smak. Owocem lawendy jest rozłupka z czterema nasionami. Lawendę możemy wygodnie uprawiać z nasion, które wysiewamy najlepiej w okresie luty-marzec. Nasiona kiełkują około trzech do pięciu tygodni, przy stałej temperaturze 20°C. (inspekt)

Młode rośliny lawendy wielkości 10 cm sadzimy w przepuszczalnym podłożu o składzie piaszczysto-wapiennym. W słonecznym miejscu w odległości 40 cm od siebie, najczęściej w ciągu maja. Wskazane jest przed wysadzeniem lawendy wykonać drenaż gleby w ten sposób, że miejsce pod wysadzenie posypujemy na przykład perlitem, następnie zasypujemy ziemią, wtedy gleba jest gotowa do wysadzenia.

Wskazówka: Do uprawy doniczkowej wskazane jest wybrać doniczkę 2x większą niż roślina.

Im więcej słońca ma lawenda, tym więcej mamy zapachu w ogrodzie, jak również więcej pozytywnej energii. Lawenda nie lubi przemoknietego podłoża. Wskazane jest podlewanie dopiero po prawie całkowitym wysuszeniu gleby, lawendzie to nie przeszkadza. W czasie upalnych dni wymaga podlewania, poza tym nie jest potrzebne jej dodatkowe podlewanie.

Dla lawendy niezwykle ważne jest regularne przycinanie, minimum 1-2 razy w roku. Zyskujemy tym samym dodatkowo aromatyczne gałązki. Idealny czas do przycięcia to po przekwitnięciu kwiatów lub wczesną wiosną, najlepiej już w marcu. Przycinamy ją tak, aby usunąć 2/3 rośliny i pozostawić 1/3 młodego pędu, jednak uwaga, nie przycinamy do zdrewniałej części rośliny, ponieważ moglibyśmy ją uszkodzić! W przypadku gdy rośliny nie przycinamy, niepotrzebnie się rozrośnie i będzie wyglądać niekompaktowo i rozłożyście.

Lawenda wąskolistna jest mrozoodpornym ziołem, które wytrzyma nawet lekki mróz, ale dla pomyślnego przezimowania przykrywamy ją gałązkami iglastymi lub roślinę w doniczce przezimowujemy w pomieszczeniu wewnętrznym w nieogrzewanym pokoju. Lawenda jest rośliną ozdobną i miododajną.

Co tak pięknie pachnie w lawendzie...

Kwiaty lawendy w okresie szczytowego kwitnienia zawierają olejek eteryczny (0,5-1%), 10% garbników, octan linalylu (30-60%), octan bornylu, α-terpineol, linalol (25-45%) i inne substancje. Te substancje mają działanie uspokajające i antyseptyczne, działają jako diuretyk, stomachikum i spazmolityk. Lawenda korzystnie wpływa na ukrwienie skóry, obniża ciśnienie krwi, łagodzi migrenę i zawroty głowy oraz dolegliwości sercowe. Działa uspokajająco przy ogólnym wyczerpaniu i histerii, reguluje brak apetytu i uwalnia kolki różnego rodzaju (nerkowe, żółciowe itp.) Jednocześnie tłumi uczucie strachu i paniki. Odpowiednia jest przy chorobach dróg oddechowych.

Ekstrakty z lawendy bywają jednym ze składników różnych perfum i mieszanek aromatycznych w perfumerii. Olejek otrzymany z lawendy działa wręcz cudownie na ból głowy, jest odpowiedni jako składnik kremów dla wszystkich typów cery, ponieważ działa nie tylko na regenerację komórek, ale i na ogólne odmłodzenie skóry. Lawenda jest składnikiem kremów do leczenia oparzeń, na różne typy egzem i zapalenia skóry oraz łuszczycę.

Uwaga: Nie zaleca się stosowania lawendy w czasie ciąży oraz jej stosowania wraz z alkoholem.

Lawenda dowodzi, że ma wszechstronne zastosowanie. Jest przydatna również w ogrodzie; odpędza mrówki, ale i mszyce, dlatego wszystkie rośliny w jej pobliżu są chronione przed tymi szkodnikami. Czasami zaleca się jej nasadzenia między różami. Woreczki z suszoną lawendą umieszczamy w szafach i w szafkach do przechowywania żywności jako profilaktykę przeciwko molom domowym. Jeden woreczek pozostaje świeży przez 3 lata, na bieżąco trzeba go potrząsać i rozgniatać, możemy to powtarzać 200 do 300 razy!

Lawenda jest dobrą propozycją na zioło również dla mam niemowląt i małych dzieci. Przy ich problemach z zasypianiem wskazane jest umieszczenie suszonej lawendy lub woreczka lawendowego w pobliżu łóżeczka dziecka i oczekiwany efekt powinien się pojawić.

Lawenda jako część prowansalskich ziół

Lawendę wąskolistną możemy porównać smakowo do rozmarynu, tymianku lub mięty. Jej liście są składnikiem prowansalskich ziół. Do potraw dodajemy ją ostrożnie, ponieważ jest bardzo aromatyczna i ma lekko gorzki smak. Pasuje do pieczonego mięsa, ryb lub do sałatek.

Z lawendy możemy przygotować również kwiatowy ocet. Lawendowy ocet przygotowujemy w ten sposób, że do ciepłego octu jabłkowego lub winnego dodajemy świeżo posiekane zioła i szklana butelkę dobrze zamykamy. Mieszankę umieszczamy na parapecie i codziennie butelką potrząsamy. Po 2 tygodniach mieszankę odcedzamy i lawendowy ocet jest gotowy. Octu z lawendy używamy do przyprawiania sałatek, sosów i marynat.

Ponadto przygotowujemy z niej herbatę, napar, tinkturę, olej lub syrop. Lawendową herbatę przygotowujemy w ten sposób, że 1 łyżeczkę suszonej mieszanki zalewamy 250 ml wrzącej wody i zostawiamy na 10 minut do zaparzenia. Następnie mieszankę odcedzamy i podajemy w miarę możliwości 3 filiżanki dziennie, zawsze świeżego napoju. Olej przygotowany z lawendy możemy jako jeden z nielicznych podawać bezpośrednio, nierozcieńczony na uszkodzoną część skóry.

Lawendowe podsumowanie...

Lawenda wąskolistna ma świeży i orzeźwiający zapach, dzięki któremu jest tak ulubionym ziołem. Jest charakterystyczna swoimi niebiesko-fioletowymi kwiatkami, którymi rozwoń twój balkon lub ogród. Uprawiamy ją z nasion, które przedsiewamy w inspekcie i na grządkę umieszczamy młode rośliny lawendy w ciągu maja, kiedy już minęły wiosenne przymrozki. W ciągu czerwca - sierpnia lawenda kwitnie i potrafi napełnić aromatem twój ogród i wnętrze. Zbieramy jej kwiaty, idealnie na początku kwitnienia. Suszone kwiaty lawendy możemy wykorzystać do tworzenia suchych bukietów lub nimi napełniamy znane lawendowe woreczki, które wkładamy pod poduszkę do wywołania spokojnego snu. Jest to przyjemne ozdobne i miododajne zioło, które potrafi wyhodować każdy.