Ibiszek jadalny, czyli okra

W skrócie: Okra (ibiszek jadalny, Abelmoschus esculentus) to jednoroczna roślina ciepłolubna uprawiana dla jadalnych, śluzowatych torebek. Nasiona wysiewa się pod koniec lutego lub w marcu w temperaturze powyżej 20 °C, a przedhodowane sadzonki wysadza po majowych przymrozkach w odstępie minimum 60 cm. Torebki zbiera się młode, około 5. dnia po przekwitnięciu.

Większość z nas zna hibiskus jako krzew ozdobny lub roślinę pokojową. Do rodziny hibiskusów należy jednak także hibiskus jadalny, syn. piżmian jadalny (Hibiscus esculentus, syn. Abelmoschus esculentus) z rodziny ślazowate (malvaceae), który warto wyhodować. Nazwa hibiskus pochodzi od egipskiego ptaka ibisa, a z greckiego iskó oznacza upodabniam, czuję. Gatunki hibiskusa: Hibiskus syryjski, Hibiskus ogrodowy, Hibiskus konopny, Hibiskus chiński, Hibiskus bagienny itd...

Jest to jednoroczna ciepłolubna roślina zielna z pięknymi żółtymi kwiatami z czerwonym oczkiem pośrodku. Kwiaty te są obupłciowe i wyrastają w kątach liści. To potężna roślina, owłosiona łodyga może dorosnąć do wysokości nawet 3 metrów. Duże liście są ułożone naprzemiennie, mają kształt dłoniasty z 5-7 ząbkowanymi wcięciami. Owocem jest jadalna, długa na 6-20 cm, stożkowata torebka, podłużnie bruzdowana, która może zawierać do 60 nasion.

Pochodzenie i alternatywne nazwy:

Pochodzenie tego hibiskusa nie jest dokładnie znane. Jego ojczyzną może być Afryka lub Indie. Uprawiany jest głównie w obszarach tropikalnych i subtropikalnych, gdzie możemy spotkać się z nim również pod innymi nazwami. Okra (tak nazywa się hibiskus jadalny w Afryce i Ameryce), gombo (tak jest nazywany w krajach hiszpańskojęzycznych), bamija (w krajach bałkańskich i Turcji), bhindi (tak nazywają go mieszkańcy Indii).

Uprawa hibiskusa

Hibiskus jadalny lubi stanowisko słoneczne i ciepłe, osłonięte przed wiatrem. W naszych warunkach klimatycznych możemy go z powodzeniem uprawiać w szklarniach lub tunelach foliowych. Kto nie ma ogródka, a mimo to chciałby spróbować wyhodować ten nietradycyjny gatunek hibiskusa, może spróbować wyhodować go także na balkonie. To będzie dobry wybór. Rośliny możemy również przedhodować w domu za oknem. Nasiona wysiewamy pod koniec lutego lub w ciągu marca do małych doniczek i zapewniamy temperaturę najlepiej powyżej 20 stopni Celsjusza. Kiełkowanie nasion przyspieszymy, jeśli namoczymy je przed siewem na 24 godziny w wodzie. Pod koniec maja, kiedy już nie grozi niebezpieczeństwo przymrozków przygruntowych, możemy umieścić przedhodowaną sadzonkę na stałym stanowisku. Gleba pod wysadzenie powinna być próchniczna, gliniasto-piaszczysta, dobrze przepuszczalna. Wymagania uprawowe tego gatunku hibiskusa można by porównać do uprawy ogórków szklarniowych. Ponieważ rośliny bardzo urosną, dobrze jest je podwiązywać do patyków lub w inny sposób zapewnić im podporę. Sadzimy je w odległości co najmniej 60 cm od siebie, a gdy na wysokości 60 cm uszczypniemy wierzchołek wegetacyjny, wspomożemy ich rozgałęzianie i krzaczasty wzrost. Regularnie i obficie podlewamy. Za pomocą ściółki, którą rozścielimy wokół roślin, zapewnimy więcej wilgoci i jednocześnie zapobiegniemy wzrostowi niepożądanych chwastów.

Hibiskusy będą lepiej rosły, gdy zapewnimy im składniki odżywcze dzięki nawożeniu. Nawozić możemy co 14 dni mineralnymi nawozami wieloskładnikowymi lub płynnymi nawozami organicznymi. Odpowiedni jest nawóz do hibiskusów i oleandrów 500ml (odpowiedni preparat), który aplikuje się poprzez podlewanie na powierzchnię gleby.

Zbiór owoców:

Za dobrą opiekę rośliny nagrodzą nas swoimi owocami, kiedy podczas okresu wegetacyjnego wytworzą 4-6 torebek. Zbiera się je jeszcze niedojrzałe, młode, najlepiej 5. dnia po przekwitnięciu, kiedy są jeszcze kruche, w środku miąższowe i śluzowate, długie około 6cm, wewnątrz jeszcze bez nasion.

Zastosowanie:

Owoce mają szerokie zastosowanie w kuchni. Można je spożywać gotowane lub surowe. Z surowych możemy przygotować pyszną sałatkę, gotowane dodaje się do zup i jako dodatek do dań głównych, szczególnie mięsnych lub smażonych. Aby owoce po ugotowaniu nie były śliskie, wcześniej skrapiamy je sokiem z cytryny i pozwalamy chwilę odleżeć. Gdy będziemy owoce przygotowywać przez smażenie, nożem usuwamy czubki i szypułki owoców i podobnie jak kalafior przed smażeniem gotujemy je 10 minut w osolonej wodzie. Dobrze osuszamy i smażymy na chrupko. Z nasion hibiskusa w kuchni używa się także wyciśniętego oleju lub sami możemy przygotować zamiennik kawy, gdy dojrzałe nasiona opraży się i zmiele.

Jeśli chcemy zachować owoce do późniejszego użycia, odpowiednie jest mrożenie, suszenie lub konserwowanie w kwaśnym zalewie.

Okra jest potrawą dietetyczną, ma niską wartość energetyczną, zawiera wiele witamin, z tego wysoką zawartość witaminy C, witaminy z grupy B, witaminę A, kwas foliowy. Zawiera również magnez, wapń, żelazo, potas, mangan, błonnik, białka i węglowodany. Korzystnie wpływa na przewód pokarmowy.

Przepis na zakończenie:

Zapiekana musaka z okry

500g torebek okry, 2 łyżki masła, 2 łyżki octu, średniej wielkości cebula, olej, 2 jajka, 125ml mleka (pół filiżanki), sól

Sposób przygotowania:

Najpierw młode torebki okry gotujemy w lekko zakwaszonej wodzie, po ugotowaniu odcedzamy i pozwalamy odkapać. Połowę torebek wkładamy do naczynia żaroodpornego, posypujemy podsmażoną na oleju cebulką, przykrywamy kolejną warstwą okry i wkładamy do piekarnika zapiekać. Po 5 minutach zalewamy roztrzepanym jajkiem w mleku i dalej pieczemy do zezłocenia. Nadaje się do spożycia jako przystawka przed daniem głównym lub deser.

Życzymy smacznego :)