Naturalny antybiotyk - Tymianek

Tymianek to intensywnie pachnące zioło, które od 4000 lat jest używane jako przyprawa w kuchni oraz jako leczniczy naturalny antybiotyk. W Maghrebie do dziś przygotowuje się z niego odwar zmieszany z oliwą z oliwek, który wykorzystywany jest do oczyszczania ran.

Tymianek dodawał siły i odwagi

Tymianek (łac. Thymus vulgaris) należy do roślin z rodziny jasnotowatych. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa thymos, co oznacza odwagę, siłę, męskość, ewentualnie ofiarę dymną, palenie lub ludzką duszę.


Starożytni Egipcjanie używali olejku tymiankowego do balsamowania swoich zmarłych. W Atenach uprawiali go Grecy, którzy twierdzili, że tymianek dodaje im siły i orzeźwienia. Jednocześnie tymianek wykorzystywali jako ofiarę zielarską do kadzideł, które nieprzerwanie płonęły na ołtarzach świątyń. Rzymscy żołnierze przygotowywali z niego kąpiel po to, aby nabrać odwagi i zdobyć siłę. Wybitny rzymski poeta Wergiliusz pisze o tymianie jako "o środku przedłużającym trwałość mięsa."

W średniowieczu przygotowywano z tymianku bardzo smaczne sosy, do poszczególnych potraw dodawano go rozdrobnionego wraz z solą. Jednocześnie w tym okresie ludzie uważali go za magiczną roślinę, dodawali ją do kadzideł i przygotowywali z niego wzmacniające i pobudzające napoje. Wierzyli nawet, że przegoni koszmary nocne i pomoże ludziom zobaczyć i poznać skrzaty. W tym okresie tymianek nosiły na swoich wierzchnich strojach wysoko postawione kobiety, które obdarowywały nim rycerzy wyruszających na wyprawy krzyżowe.

W XVIII wieku w tymiankowi odkryto ważny składnik, a mianowicie tymol, który początkowo zastępował nawet kamforę.

Tymianek rośnie dziko przy drogach, na łąkach lub na skrajach lasów. W naszych rejonach uprawiamy go w pomieszczeniach w doniczce lub jako jedną z roślin ogrodu ziołowego. Może być częścią żywopłotu, który przy regularnym przycinaniu 2 razy w roku utworzy zwartą, ciągłą roślinność. Przy uprawie na zewnątrz wysadzamy nowe rośliny raz na 4-5 lat.

Uprawa tymianku

Krajem pochodzenia tymianku jest obszar śródziemnomorski, terytorium aż po Włochy. Uprawia się go w Hiszpanii, Albanii, Francji i Grecji. W naszych warunkach uprawiamy go głównie z nasion, które wysiewamy do inspektu w marcu - kwietniu. Nasiona tymianku umieszczamy na powierzchni gleby, tylko lekko je przyciskamy, ponieważ kiełkują na świetle. Na grządkę przenosimy go w maju. Tymianek lubi przepuszczalne piaszczyste lub kamieniste gleby. W żyznej glebie traci swój pikantny smak.

Nigdy go nie nawożymy! Tymianek umieszczamy w miejscach z wystarczającym nasłonecznieniem, które są jednocześnie chronione przed wiatrem. Podlewamy go umiarkowanie, ale nie pozwalamy glebie całkowicie wyschnąć. Do podlewania tymianku najlepsza jest odstana woda w temperaturze pokojowej, którą nalewamy do podstawki pod doniczkę. Kwitnie od maja do września białymi, różowymi lub jasno fioletowymi kwiatkami. Dziko rosnący tymianek ma tendencję do zdrewnienia i ma rzadsze gałązki, co nie zdarza się przy szlachetnej odmianie tymianku.

Tymianek zawiera tymol (3,5%), cymol, karwakrol, a-pinen, linalol, borneol, cineol, 10% garbników, kwasy organiczne i inne substancje. Niezdrewniałe gałązki tymianku zbieramy podczas suchych dni, najlepiej około południa. Najbardziej odpowiednie gałązki do zbioru i późniejszego przechowania są tuż przed jego kwitnieniem. Aby gałązki tymianku nie drewniały, najlepiej wykonywać ich częsty zbiór. W przypadku, gdy nie chcemy tymianku obierać, zalecamy go po przekwitnięciu kwiatów przyciąć mniej więcej o jedną trzecią rośliny. Tymianek wtedy wzmocni się i zagęści. Jest to bylina trwała, przesadzamy go według potrzeby. W pomieszczeniu zimujemy go w miejscu jasnym, umiarkowanie podlewamy i utrzymujemy temperaturę około 15°C. W przypadku jego uprawy na grządce na zimę przykrywamy go gałązkami drzew iglastych. Tymianek suszymy w normalnej temperaturze w wiązkach, aby nie wyparowały z niego olejki eteryczne.

Tymianek - penicylina biednych

Tymianek jest jednym z najsilniejszych roślinnych antybiotyków, ma wyraźne działanie dezynfekujące i antyseptyczne. Działa przeciwko grzybom, bakteriom i pasożytom jelitowym. W najnowszych badaniach naukowcy z Izraela odkryli, że napar z tymianku zatrzymuje wzrost Helicobacter pylori. Stosuje się go w leczeniu górnych dróg oddechowych związanych z niewystarczającą sekrecją, przy krztuścu, anginie, zapaleniu oskrzeli i astmie. Jednocześnie stosuje się go przy reumatyzmie, cukrzycy i leczeniu niedokrwistości itp. Z tymianku przygotowujemy herbatę, tinkturę, napar, płyn do płukania gardła i okłady.

Najczęściej stosowana jest herbata z tymianku, którą przygotowujemy tak, że do 150 ml wrzącej wody dodajemy 2 łyżeczki suszonego tymianku, mieszankę pozostawiamy do zaparzenia na 5 minut, a następnie odcedzamy. Pijemy ją 2 razy dziennie, najlepiej jak najcieplejszą. Dzieciom podajemy tymianek, ale tylko w bardzo małych dawkach. Przy wysypkach trądzikowych przygotowujemy napar do okładów w ten sposób, że do 1 litra wrzącej wody dodajemy garść tymianku, po zaparzeniu odcedzamy i myjem skórę kilka razy dziennie.

W przemyśle farmaceutycznym dodawany jest do płynów do płukania ust, płukanek i past do zębów. Domowy płyn do płukania ust przygotujemy tak, że do 150 ml gorącej wody dodamy 2 łyżeczki tymianku, które pozostawiamy do zaparzenia na 10 minut. Po ostygnięciu napar odcedzamy i używamy 2 razy dziennie do płukania.

Podobno sen na poduszce wypełnionej tymiankiem łagodzi depresję i uspokaja nie tylko ciało, ale i duszę.

Odpowiednia dzienna dawka tymianku wynosi 10g. Przedawkowanie tymolem może powodować wymioty, silne bóle głowy, zaburzenia tarczycy itp. Nie zaleca się jego stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Tymianek niezastąpiony w kuchni

Tymiankiem przyprawiamy głównie drób, dziczyznę i ryby. Mieszanką przypraw z bazylii, oregano i tymianku przyprawiamy pizzę. Jest również składnikiem prowansalskich ziół i słynnego francuskiego likieru. Jego oryginalna receptura pochodzi z benedyktyńskiego opactwa Fécamp nad rzeką Sekwaną.

Tymianek jest typową przyprawą kuchni śródziemnomorskiej, ale także francuskiej, hiszpańskiej i meksykańskiej. Ułatwia trawienie, dlatego dodajemy go do trudniej strawnych potraw, takich jak np. rośliny strączkowe, pieczone mięso, wędliny, ale także tłuste potrawy.

Tymianek dodajemy w dowolnym momencie gotowania, suszoną roślinę dodajemy na początku gotowania, ponieważ wtedy uwalnia do przygotowywanej potrawy olejki eteryczne.

Przechowujemy go w lodówce w torebce foliowej lub w dobrze zamkniętym pojemniku plastikowym, gdzie pozostanie świeży przez tydzień.