Dlaczego wilgotność w przestrzeni uprawowej jest ważna?
Czym dokładnie jest wilgotność? Jaki ma wpływ na rośliny?
Dla skutecznego uprawiającego bardzo ważne jest zrozumienie tego, co należy zrobić dla zdrowia roślin.
Wilgotność powietrza to jeden z kluczowych parametrów środowiska uprawowego, który bezpośrednio wpływa na rozwój i kondycję roślin. Odnosi się do ilości pary wodnej zawartej w powietrzu i jest zazwyczaj wyrażana jako względna wilgotność (RH - Relative Humidity) w procentach.
Wpływ wilgotności na rośliny
Rośliny pobierają wodę przez korzenie i uwalniają ją przez liście w procesie zwanym transpiracją. Ten proces jest bezpośrednio związany z wilgotnością otaczającego powietrza:
- Niska wilgotność (poniżej 40%) - przyspiesza transpirację, co może prowadzić do odwodnienia roślin, brązowienia końcówek liści i spowolnienia wzrostu
- Wysoka wilgotność (powyżej 70%) - spowalnia transpirację, co może powodować problemy z pobieraniem składników odżywczych i zwiększa ryzyko chorób grzybiczych i pleśni
- Optymalna wilgotność (50-70% w zależności od fazy wzrostu) - zapewnia prawidłową transpirację, efektywne pobieranie składników odżywczych i zdrowy rozwój roślin
Kontrola wilgotności w przestrzeni uprawowej jest zatem niezbędna dla osiągnięcia najlepszych rezultatów uprawy.
Znacie te naprawdę gorące dni, kiedy bez względu na to, co robicie, po prostu nie możecie się ochłodzić? To głównie z powodu wysokiej wilgotności! Kiedy powietrze w otoczeniu nasyci się parą wodną, uniemożliwia Wam to ochłodzenie się, ponieważ pot z Waszej skóry nie może się odparować.
Potem są naprawdę gorące dni, kiedy możecie cały dzień leżeć na słońcu i mimo to pozostaniecie względnie komfortowo... To z powodu niskiej wilgotności! Powietrze jest stosunkowo suche, co umożliwia parowanie z powierzchni skóry, a to Was ochładza.
Jednak ekstremalnie niska wilgotność (25% i niższa) może mieć dla nas ludzi szkodliwe skutki, takie jak sucha skóra, podrażnione oczy i problemy z oddychaniem. I to samo dotyczy roślin. Wilgotność jest jednym z najbardziej niedocenianych aspektów środowiskowych uprawy indoor i to zdecydowanie coś, na co musimy uważać.
Zanim zdobędziemy wiedzę na temat wilgotności względnej i dlaczego jest niezbędne ją monitorować i kontrolować, podkreślmy, że chcemy unikać ekstremów. Dobry zakres wilgotności podczas wzrostu wegetatywnego to około 60-70%, ponieważ zanim wytworzy się dobry system korzeniowy, rośliny będą łatwiej utrzymywać równowagę pomiędzy absorpcją a odprowadzaniem wody. W trakcie etapu kwitnienia dobrze jest, aby wilgotność obniżyła się do 40-50%, co zapobiega tworzeniu się pleśni lub patogenów, a także zapewnia dobry dopływ wody, substancji odżywczych i minerałów z rośliny do kwiatów lub owoców. Sadzonki potrzebują specjalnych warunków. Aby wytworzyły się nowe korzenie, wymagają 90% wilgotności, podczas gdy siewkom odpowiada wilgotność około 60%.
To są podstawowe informacje, które wszyscy musimy znać. Teraz możemy zanurzyć się nieco głębiej w techniczne właściwości wilgotności.
Wilgotność - Słowa kluczowe
- Transpiracja - to wydawanie wody przez powierzchnię roślin, a właściwie przez liść. Ten proces jest zakończeniem tzw. strumienia transpiracyjnego, który prowadzi wodę, substancje odżywcze i minerały z korzeni wiązkami naczyniowymi do liści.

Rysunek 1 Transpiracja - wydawanie wody przez powierzchnię roślin
- Aparaty szparkowe - są to pory, które regulują wilgotność wewnątrz rośliny. Pomagają je chronić przed dramatycznymi zmianami wilgotności.

Rysunek 2 Aparat szparkowy na liściu pomidora
- Saturacja - gdy gaz (lub przestrzeń) zawiera maksymalną możliwą ilość pary wodnej w danej temperaturze, mówi się, że jest nasycony. Jeśli do nasyconego gazu dodasz dodatkową wodę lub jeśli spadnie jego temperatura, część pary wodnej skrapla się.
- Wilgotność względna (RH) - jest to stosunek rzeczywistej zawartości pary wodnej do zawartości nasyconej pary wodnej w danej temperaturze i ciśnieniu powietrza wyrażony w procentach (%).
Przy pomiarze wilgotności względnej powietrza bardzo ważna jest temperatura otoczenia. Wynika to z faktu, że „względna" część zasadniczo wiąże się z temperaturą i tym, jak nasycone jest powietrze w jego aktualnej temperaturze. Na przykład, jeśli w pomieszczeniu uprawowym wzrośnie temperatura, wilgotność względna powietrza spadnie. Zatem przy wilgotności względnej 50%, wzrost temperatury z 20°C do 22°C spowoduje spadek wilgotności względnej o około 3%. Możesz nabyć cyfrowy termometr, którego częścią jest higrostat. Można powiedzieć, że jest to co najmniej dość istotny element wyposażenia.
Aby zrozumieć, jak funkcjonują rośliny przy różnych poziomach wilgotności, musimy wiedzieć, jak pracuje roślina. Wszystkie rośliny umożliwiają przepływ dwutlenku węgla (CO2) przez liście małymi otworami zwanymi szparkami. Tego gazu używają podczas fotosyntezy. Roślina reguluje dopływ CO2 poprzez otwieranie i zamykanie swoich szparek, dzięki czemu może uciekać wilgoć z liścia.
Jeśli wilgotność w pomieszczeniu uprawowym jest niska (sucha), spowoduje to, że rośliny wysychają znacznie szybciej niż w środowisku o wyższej wilgotności. Gdy to nastąpi, liście więdną i zaczynają opadać, a po dłuższym czasie roślina zamyka szparki, zmniejszając w ten sposób parowanie wody z rośliny. Jest to bardzo skuteczne w zatrzymywaniu strat wody, ale niestety dochodzi również do zmniejszenia poboru CO2. Bez wystarczającego dopływu CO2 komórki zaczynają obumierać, a roślina będzie wyglądać zmęczona i chora.
Kluczowym elementem, o którym musimy pamiętać, jest to, że suche powietrze usuwa wodę z liści szybciej, niż korzenie są w stanie wodę dostarczać. W tych warunkach nie ma już znaczenia, jak bardzo będziesz podlewać roślinę, ponieważ to nie pomoże. A nadmierne podlewanie usuwa tlen ze strefy korzeniowej (rhizosphere) i tworzy dodatkowe problemy.
Gdy roślina ma odpowiednią wilgotność, w jej fazie wzrostu będzie się dobrze rozwijać, szparki otworzą się całkowicie, a roślina będzie miała prawidłowy dopływ świeżego CO2 wraz z kontrolowanym parowaniem wody z liści.
Gdy roślina ma odpowiednią wilgotność w swojej fazie wzrostu, będzie się dobrze rozwijać. Szparki będą otwarte całkowicie, a roślina doceni dobry dopływ świeżego CO2, wraz z kontrolowanym parowaniem wody z liści.
Ten proces uwalniania wody z rośliny do atmosfery znany jest pod pojęciem ewapotranspiracji (proces fizyczny, w którym woda ze stanu ciekłego lub stałego przekształca się w parę wodną). Rośliny regulują tę utratę wody poprzez otwieranie i zamykanie komórek ochronnych, czasami nazywanych również gradientem ciśnienia pary, co jest różnicą między zawartością pary wodnej w atmosferze a ciśnieniem pary w jamie podszparkowej (która umiejscowiona jest bezpośrednio proksymalnie do szparki). Ta ciekawostka prowadzi nas dalej do kolejnego punktu, którym jest ruch powietrza wokół roślin.
W powietrzu tworzy się teraz wokół liścia warstwa nasyconego lub częściowo nasyconego powietrza. Delikatny ruch powietrza przesunie to nasycone powietrze i pomoże w ochładzaniu liści dzięki przeniesieniu ciepła prądem z powierzchni liścia. Ten ruch wody w roślinach umożliwia przenikanie większej liczby cząsteczek wody przez rośliny, łodygę i korzenie, co tworzy negatywne ciśnienie wody w strefie korzeniowej i pozwala roślinie „pić". Ten proces znany jest jako osmoza.
Ważne jest jednak zauważenie, że wysoka prędkość przepływu powietrza przy włączonym wentylatorze przesunie całe powietrze z brzegu liścia, a rezultatem będzie sucha atmosfera, która zwiększa utratę wody. Co nie jest korzystne podczas wzrostu wegetatywnego. Dlatego włączamy wentylator na najniższym poziomie i unikamy kierowania go bezpośrednio na rośliny - gdzieś pomiędzy wierzchołkami roślin a pod lampami znajduje się złota strefa. Po wszystkich tych informacjach wydaje się trudne wiedzieć, od czego zacząć. Dlatego oto kilka najlepszych wskazówek.
1. Pamiętaj, że gdy zgasną światła, temperatura w pomieszczeniu będzie spadać, a wilgotność względna wzrośnie. Rozsądnie byłoby zapewnić odprowadzanie wilgoci po wyłączeniu światła lub zainwestować w grzejniki. Dzięki temu spadek temperatury nie będzie zbyt drastyczny. Zapobiegnie to osadzaniu się wody na roślinach/ścianach i utworzeniu pożywki dla patogenów.
2. Po włączeniu światła temperatura wzrośnie, a wilgotność względna spadnie. Aby zapobiec temu spadkowi, dobrze jest nabyć czasowy nawilżacz powietrza. Ten, który wykorzystuje wibracje ultradźwiękowe, jest lepszy, dzięki czemu uwalniana woda jest schłodzona i nie jest w postaci pary.
3. Utrzymuj te poziomy wilgotności pod kontrolą, wyższe we wzroście wegetatywnym i niższe w czasie kwitnienia.
Jak zostało powiedziane na początku artykułu, rośliny tak samo jak ludzie preferują stabilność środowiskową w swoim życiu. Czy to wilgotność względna, czy wahania temperatury, zapobiegaj dramatycznym zmianom w krótkich okresach czasu, a twoje rośliny metaforycznie ci podziękują.