12 Najlepszych Podłoży Uprawowych (do Hydroponiki)

W skrócie: Najczęściej używane podłoża hydroponiczne to wełna mineralna, włókno kokosowe, perlit, wermikulit i keramzyt. Dobre medium utrzymuje wilgoć i jednocześnie dotlenia korzenie, dlatego często łączy się je w mieszanki – popularna jest proporcja 50/50 perlitu z wermikulitem lub włókna kokosowego z keramzytem. Wybór zależy od typu systemu i uprawianej rośliny.

Podłoża uprawowe w hydroponice

Wybór najlepszego podłoża uprawowego, które powinno spełnić właściwy cel, zależy od wielu zmiennych. Typ systemu, który będzie używany, jaki rodzaj uprawy będzie prowadzony i lokalne środowisko, to tylko niektóre z wielu decydujących czynników przy wyborze podłoża uprawowego. Może istnieć kilka podłoży, które będą działać równie dobrze dla konkretnych potrzeb.

Poniżej przedstawiono najpopularniejsze typy podłoży uprawowych.

1. Kostki Oasis

Te lekkie kostki to podłoże uprawowe przeznaczone zarówno dla nasion, jak i sadzonek. Są podobne do wełny mineralnej, używanej do kiełkowania, ale nie muszą być wcześniej moczone. Podłoże ma neutralne pH i bardzo dobrze zatrzymuje wodę.

Kostki są przeznaczone jako podłoże początkowe i dostępne są w trzech rozmiarach. Jest to dość wszechstronne podłoże uprawowe, ponieważ może być przesadzane do wielu różnych typów systemów hydroponicznych (lub do gleby).

2. Włókno kokosowe i łupiny kokosowe

Włókno kokosowe pochodzi z zewnętrznej łuski orzechów kokosowych. Wcześniej uważane za produkt odpadowy, jest jednym z najlepszych dostępnych podłoży uprawowych. Bardzo szybko staje się jednym z najpopularniejszych podłoży uprawowych na świecie. Jest to proszkowe łuski samego kokosa. To pierwsze w pełni "organiczne" podłoże uprawowe, które oferuje najwyższą wydajność w systemach hydroponicznych. Rozkłada się bardzo wolno, więc nie dostarcza żadnych składników odżywczych roślinom, które w nim rosną, co jest idealne dla hydroponiki. Włókno kokosowe jest również obojętne pod względem pH, utrzymuje wilgotność bardzo dobrze, a jednocześnie umożliwia dobre napowietrzanie korzeni.

Włókno kokosowe występuje w dwóch formach - włókno kokosowe i łupiny kokosowe. Oba są wykonane z łusek kokosowych, jedyna różnica to rozmiar cząstek. Rozmiar włókien kokosowych jest w przybliżeniu taki sam jak ziemia do roślin doniczkowych, podczas gdy rozmiar kawałków łupin kokosowych jest raczej jak małe wióry drewniane.

Większy rozmiar łupin kokosowych pozwala na utworzenie większej ilości kieszeni powietrznych między poszczególnymi kawałkami, co zapewnia doskonałe napowietrzanie korzeni.

Istnieje wiele zalet – zachowuje większą pojemność tlenu niż wełna mineralna, ale ma również doskonałą zdolność zatrzymywania wody niż wełna mineralna, co jest realną zaletą dla systemów hydroponicznych, które mają sporadyczne cykle nawadniania.

Włókno kokosowe ma również wysoką zawartość hormonów stymulujących korzeń i zapewnia pewną ochronę przed chorobami korzeni, w tym przed atakiem grzybów. Holenderscy hodowcy odkryli, że mieszanka 50% włókien kokosowych i 50% granulatu keramzytowego jest idealnym podłożem uprawowym.

Przy zakupie włókien kokosowych dobrze jest uważać na ich jakość. Są powszechnie dostępne, niższe klasy włókien kokosowych, które mają wysoką zawartość soli morskiej i są bardzo drobnoziarniste.

To włókno kokosowe niższej klasy może prowadzić do niezadowalających wyników przy użyciu w systemie hydroponicznym.

3. Perlit

Stary dobry perlit! Od wielu lat stosowany jest jako dodatek do gleby w celu zwiększenia napowietrzenia i przepuszczalności podłoża. Perlit jest materiałem kopalnym, formą szkła wulkanicznego, która po szybkim podgrzaniu do temperatury powyżej 900°C zamienia się w granulat wyglądający jak popcorn (odparowująca woda tworzy niezliczone małe pęcherzyki).

Spulchnia, nawilża i napowietrza glebę lub podłoże ogrodnicze.

Perlit jest jednym z najlepszych hydroponicznych podłoży uprawowych. Stosuje się go samodzielnie lub w połączeniu z innymi podłożami. Perlit jest powszechnie używany z wermikulitem (mieszanka 50-50 jest bardzo popularnym podłożem) i jest również jednym z głównych składników mieszanek glebowych. Perlit ma dobre właściwości drenażowe, co czyni go dobrym wyborem do hydroponicznych systemów knotowych. Ponieważ perlit jest bardzo lekki i unosi się na wodzie, sam w sobie może nie być najlepszym wyborem jako podłoże uprawowe do systemów zalewowo-odpływowych. Perlit jest również stosunkowo tani.

Największą wadą perlitu jest to, że nie zatrzymuje dobrze wody. Może to spowodować, że podłoże szybciej wysycha między podlewaniami. Pył z perlitu nie jest korzystny dla zdrowia, dlatego podczas pracy z nim zaleca się noszenie maski przeciwpyłowej.

4. Wermikulit

Wermikulit to kolejny materiał kopalny. Jest to krzemian, który podobnie jak perlit rozszerza się po wystawieniu na bardzo wysoką temperaturę. W swoim naturalnym stanie przypomina skałę łupkową, ale gdy jest szybko podgrzewany, rozszerza się w wyniku wytwarzania pary międzywarstwowej. Jako podłoże uprawowe jest bardzo podobny do perlitu, z wyjątkiem tego, że ma stosunkowo wysoką pojemność wymiany kationowej, co oznacza, że może zatrzymywać składniki odżywcze do późniejszego wykorzystania.

Podobnie jak perlit, wermikulit jest bardzo lekki i ma tendencję do unoszenia się. Wermikulit najczęściej stosuje się w połączeniu z perlitem, ponieważ dobrze się uzupełniają. Wermikulit zatrzymuje wilgoć (około 200 do 300% swojej wagi), a perlit nie potrafi sam zrównoważyć podłoża uprawowego tak, aby dobrze zatrzymywało wodę i składniki odżywcze, ale nadal dostarczało korzeniom wystarczająco dużo tlenu. Mieszanka wermikulitu i perlitu 50/50 jest bardzo popularnym podłożem do hydroponicznych systemów kroplowych, jak również systemów zalewowo-odpływowych. Wermikulit jest tani.

Główną wadą wermikulitu jest to, że zatrzymuje zbyt dużo wody, aby mógł być stosowany samodzielnie. Może to udusić korzenie roślin, jeśli jest używany bezpośrednio.

5. Piasek

Piasek jest w rzeczywistości bardzo częstym podłożem uprawowym stosowanym w hydroponice. Ze względu na to, że wielkość jego cząstek jest mniejsza niż zwykłe kamienie, wilgoć nie odpływa tak szybko. Często jest dodawany do podłoży uprawowych, co umożliwia lepsze odwodnienie i zapewnia strukturę. Pomaga także nadać wagę mieszance i dodaje pewną gęstość. Może być również stosowany samodzielnie w systemach hydroponicznych. Gdy piasek jest używany w ten sposób, uważa się to za kulturę piaskową, która jest wariantem kultury żwirowej, gdzie piasek, który jest używany głównie do zakotwiczenia roślin na grządkach uprawowych lub w tackach, jest znacznie drobniejszy niż wybór żwirowego podłoża uprawowego.

Wskazane jest użycie największej wielkości ziarna piasku, ponieważ umożliwia to lepsze napowietrzanie korzeni poprzez zwiększenie wielkości kieszeni powietrznych między ziarnami piasku. Piasek jest również powszechnie mieszany z wermikulitem, perlitem i włóknem kokosowym, co również pomaga w napowietrzaniu korzeni.

6. Rockwool

Rockwool, nazywany również wełną mineralną, jest jednym z najczęstszych podłoży roślinnych stosowanych w hydroponice. Rockwool to sterylne, porowate, nierozkladalne podłoże, złożone głównie z granitu lub wapienia, które są podgrzewane, topione, przędzione w nici i pasma jak wata cukrowa. Następnie wełna mineralna jest formowana w bloki, arkusze, kostki lub płyty. Rockwool to długo stosowane hydroponiczne podłoże uprawowe, szczególnie jeśli chodzi o sadzenie nasion lub klonów. Przed użyciem musi być zrównoważone pH. Odbywa się to poprzez namoczenie kostek w wodzie o zrównoważonym pH. Rockwool jest wykonany tak, aby korzeniom roślin umożliwić perfekcyjny przepływ powietrza i nie były ściśnięte w kostkach.

Dużą zaletą rockwoolu jest jego chłonność. Potrafi bez regularnego podlewania utrzymać wilgoć nawet przez kilka dni. Należy jednak zadbać o to, aby nie doszło do jego nadmiernego nasycenia wodą. Wtedy mogłoby dojść do uduszenia korzeni roślin, a także do zgnilizny drewna i zgnilizny korzeni.

Wadą jest jednak jego integralność – jeśli wyobrazimy sobie matę długą jeden metr, w której umieścimy 3 rośliny, a jedna z nich obumrze, jest bardzo prawdopodobne, że zgniłe korzenie zaczną rozprzestrzeniać pleśń również po korzeniach zdrowych osobników i tym samym zagrożą końcowe zbiory.

7. Keramzyt

Keramzyt to nierozkladalne sterylne podłoże uprawowe, które zatrzymuje wilgoć, ma neutralne pH, a także łączy roztwór odżywczy z systemami korzeniowymi roślin. Nie jest to najtańsze podłoże do uprawy hydroponicznej, ale może być opłacalne, jeśli uprawa jest długoterminowym hobby lub inwestycją. Po zbiorach ogrodu to hydroponiczne podłoże uprawowe można wyczyścić, wysterylizować i ponownie użyć dla nowych roślin. Jego liczne zalety i łatwe użycie oznaczają, że jest dostępny niemal w każdym sklepie z hydroponiką. Należy uważać, aby nie doszło do wdychania pyłu i przed użyciem dokładnie przepłukać.

8. Kamienie rzeczne

Kamienie rzeczne nie są porowate, dlatego nie zatrzymują i nie zachowują wilgoci w strefie korzeniowej systemów hydroponicznych. Kamienie są nierówne, więc między nimi znajduje się wiele kieszeni powietrznych i korzenie mogą otrzymać dużo tlenu, ale woda łatwo przez nie odpływa. Kamienie nie będą wchłaniać wilgoci, więc konieczne będzie dostosowanie cykli nawadniania, aby korzenie nie mogły wyschnąć między interwałami podlewania. Kamienie rzeczne warto łączyć z łupinami kokosowymi lub innymi podłożami uprawowymi, które absorbują wilgoć i pomogą w ten sposób kamieniom utrzymać wilgoć dłużej.

Ze względu na dobre właściwości drenażowe kamieni bardzo warto ich używać z innymi hydroponicznymi podłożami roślinnymi do drenażu, które w przeciwnym razie mogłyby być nasycone wodą. Warstwa kamieni na dnie pojemnika uprawowego utrzyma podłoże uprawowe osadzone w wodzie na dnie pojemnika w taki sposób, aby nie było przesycone wodą.

9. Wióry sosnowe

Wióry sosnowe są tanim hydroponicznym podłożem uprawowym i wielu komercyjnych hodowców z nich korzysta. Ogólnie do hydroponicznych systemów nawadniania kroplowego. Im większe są wióry, tym większe kieszenie powietrzne będą między wiórkami, a tym lepiej będą napowietrzone korzenie. Wióry sosnowe są produktem drewnianym, więc łatwo absorbują wodę, co może łatwo spowodować zamoczenie. Dlatego warto upewnić się, czy system ma dobry drenaż, aby wióry nie były osadzone w wodzie. W przypadku, gdy będą osadzone w wodzie, dobrze będzie umieścić warstwę kamieni na dnie pojemnika, aby pomogły w drenażu.

10. Kompostowa i stara kora sosnowa

Kora sosnowa jest długoterminowo stosowanym podłożem roślinnym w hydroponice. Ogólnie była uważana za produkt odpadowy, ale znalazła również zastosowanie jako kompost glebowy, podobnie jak substrat dla hydroponicznie uprawianych roślin. Kora sosnowa jest uważana za lepszą niż inne rodzaje kory drzew, ponieważ jest bardziej odporna na rozkład i ma mniej kwasów organicznych, które mogą wymywać się do roztworu odżywczego niż w przypadku innych. Korę ogólnie oznacza się jako świeżą, kompostowaną lub leżakowaną.

11. Łuski ryżowe

Jest to produkt uboczny przemysłu ryżowego. Mimo że są organicznym materiałem roślinnym, rozkładają się bardzo wolno jak włókno kokosowe, przez co nadają się jako podłoże uprawowe do hydroponiki. Łuski ryżowe oznacza się jako świeże, leżakowane, kompostowane i wstępnie gotowane lub karbonizowane. Świeże łuski ryżowe zwykle są wykluczane jako hydroponiczne podłoże uprawowe ze względu na wysokie prawdopodobieństwo zanieczyszczeń, takich jak ryż, zarodniki pleśni, bakterie i nasiona traw. Jakiekolwiek zarodniki pleśni, bakterie i mikroorganizmy zabijają i pozostawiają sterylny i czysty produkt poprzez wysuszenie wstępnie gotowanych łusek ryżowych po ich wymłóceniu.

Łuski ryżowe są również często używane jako część mieszanki podłoży uprawowych, na przykład 30-40% łusek ryżowych w połączeniu z korą sosnową. Ogólne pH wstępnie gotowanych i kompostowanych łusek ryżowych mieści się w zakresie od 5,7 do 6,5, co jest prawidłowe dla większości roślin uprawianych hydroponicznie. Świeże lub kompostowane łuski ryżowe mają tendencję do wysokiej zawartości manganu (Mn). Problemu z toksycznością manganu można jednak uniknąć, jeśli wartość pH jest wyższa niż 5, co i tak jest poniżej normalnej wartości dla hydroponiki.

12. Kryształy pochłaniające wodę (polimery superabsorbujące)

Polimerowe kryształy pochłaniające wodę są od dawna stosowane w wielu gałęziach przemysłu. Od pieluszek dla dzieci, po przemysł sportowy, gdzie wykorzystywane są w materiałach tekstylnych, które można przykładać do głowy lub szyi, aby utrzymać skórę suchą i komfortową. Stosuje się je również w ogrodnictwie, gdzie kryształy miesza się z glebą, aby pomóc utrzymać wilgotność w podłożu. Floryści używają ich w wazonach do utrzymania świeżych i kolorowych kwiatów dla ładnego wyglądu. Kiedy wchłoną wodę, wyglądają jak żel. Po wysuszeniu mogą być ponownie przechowywane i używane wielokrotnie.

Polimerowe kryształy pochłaniające wodę nie są powszechnymi podłożami hydroponicznymi, ale podobnie jak wszystkie inne zyskują na popularności. Głównie ze względu na ich zwiększoną dostępność. Są stosunkowo tanie i wielokrotnego użytku. Jednak stosowane samodzielnie nie pozwalają korzeniom uzyskać dużo tlenu, ponieważ jako żel zbijają się razem i wypełniają kieszenie powietrzne. Kryształy o większym rozmiarze są bardziej odpowiednie do zastosowania w hydroponice. Większy rozmiar pomaga utrzymać kieszenie powietrzne między kryształami. Również połączenie z kamieniami rzecznymi lub innymi podobnymi podłożami uprawnymi razem z kryształami przyczyni się do zwiększenia kieszonek powietrznych między kryształkami.

Użycie kryształów polimerowych do hydroponiki umożliwia stworzenie jednych z najprostszych systemów hydroponicznych, nawet przy najbardziej ograniczonych budżetach. Po prostu namocz kryształy pochłaniające wodę w roztworze odżywczym, a następnie umieść je w pojemniku. Następnie połóż nasiona na kryształach i masz hydroponicznie uprawianą roślinę. Nie są potrzebne żadne pompy. Wystarczy upewnić się, że na dnie pojemnika są otwory i umieścić naczynie w roztworze odżywczym raz lub dwa razy w tygodniu, aby ponownie nawodnić kryształy.