Olejek eukaliptusowy: zastosowanie, rozcieńczanie i bezpieczeństwo

Jeśli szukają Państwo dalszych wskazówek, jak wspierać skórę w trudnych okresach (np. latem lub podczas stresu), polecamy także artykuły Pielęgnacja skóry latem oraz Mieszanki aromaterapeutyczne dla doskonałej cery.

Więcej znajdą Państwo także w naszym artykule Bezpieczne stosowanie olejków eterycznych.

Olejek eukaliptusowy – najczęstsze błędy przy stosowaniu

• Stosowanie nierozcieńczonego olejku – może podrażnić skórę, zawsze należy mieszać z olejem bazowym.
• Zbyt wysokie dawkowanie – więcej kropli nie oznacza lepszego działania, przy eukaliptusie obowiązuje zasada „mniej znaczy więcej”.
• Aplikacja na duże powierzchnie skóry – nadaje się raczej do użytku miejscowego.
• Ignorowanie testu tolerancji – zwłaszcza u cery wrażliwej lub problematycznej.
• Niewłaściwe stosowanie w ciąży – zawsze wyłącznie po konsultacji ze specjalistą.

Trzy olejki eukaliptusowe: globulus, radiata i cytrynowy

Pod nazwą „olejek eukaliptusowy” sprzedawane są co najmniej trzy różne olejki i każdy nadaje się do czego innego. Rozstrzyga nazwa botaniczna na etykiecie, a nie obrazek liścia. Jeśli jej brakuje, nie wiadomo, co się kupuje.

Olejek	Główny składnik	Zapach	Do czego się nadaje
Eucalyptus globulus (eukaliptus gałkowy)	1,8-cyneol, zwykle 70–85 %	ostry, kamforowy, „apteczny”	aromatyczna para i sauna dla dorosłych, dyfuzor zimą, domowe mieszanki do sprzątania
Eucalyptus radiata	1,8-cyneol, nieco mniej niż globulus	łagodniejszy, lekko cytrusowy	tam, gdzie globulus jest zbyt drażniący, mieszanki do masażu
Eukaliptus cytrynowy (Eucalyptus citriodora)	cytronelal, cyneolu tylko śladowo	cytrynowy, podobny do citronelli	odstraszanie komarów na tarasie, odświeżanie przestrzeni; nie stosuje się do oddychania

W naszej ofercie jest klasyczny BIO eukaliptus (Eucalyptus globulus) z destylacji liści z parą wodną z Australii oraz BIO eukaliptus cytrynowy. Gdy chcą Państwo wyrazistego, kamforowego zapachu do pary lub sauny, należy wybrać globulus; gdy zapachu na letni wieczór na zewnątrz, cytrynowy.

Uwaga na jedną pomyłkę: zarejestrowane repelenty „z eukaliptusem cytrynowym” zawierają przetworzoną i skoncentrowaną substancję PMD. Sam olejek eteryczny odstrasza komary tylko krótko i na skórę nakłada się go zawsze rozcieńczony, najwyżej 1–2 %. Jeśli eukaliptus interesuje Państwa także jako roślina, proszę przeczytać, jak wyhodować aromatyczny eukaliptus z nasion.

Inhalacja, dyfuzor i sauna: postępowanie i bezpieczne dawki

Przy eukaliptusie bardziej niż przy innych olejkach obowiązuje zasada, że mniej znaczy lepiej. 1,8-cyneol jest bardzo lotny i w małym pomieszczeniu po kilku kroplach czuć go przez godzinę. Orientacyjne dawki dla dorosłych:

Zastosowanie	Dawka	Uwaga
Dyfuzor ultradźwiękowy	3–5 kropli na 100 ml wody	30–60 minut, potem wyłączyć i przewietrzyć
Kominek zapachowy	3–5 kropli na miseczkę wody	woda nie może wyschnąć, olejek na suchej miseczce się przypala
Inhalacja nad miską	2–3 krople na 1 litr gorącej wody	5–10 minut, oczy zamknięte
Mieszanka do masażu	1–2 %, czyli 6–12 kropli na 30 ml oleju bazowego	nie na twarz, nie na uszkodzoną skórę
Sauna	2–3 krople do wiadra z wodą do polewania	nigdy nierozcieńczony bezpośrednio na kamienie, olejek jest łatwopalny

Ile kropli dać do konkretnego typu urządzenia i jak zmniejszyć dawkę dla rodziny, szczegółowo omawia artykuł ile kropli olejku eterycznego do dyfuzora i kominka zapachowego.

Inhalacja krok po kroku

1. Podgrzać około litra wody i pozostawić ją na kilka minut do ostygnięcia, aby nie wrzała. Wrząca para parzy błony śluzowe bardziej niż olejek.
2. Wlać wodę do szerokiej miski i dopiero wtedy dodać 2–3 krople olejku Eucalyptus globulus.
3. Pochylić się nad miską około 30 cm nad powierzchnią wody, narzucić na głowę ręcznik i zamknąć oczy.
4. Oddychać spokojnie nosem przez 5–10 minut. Gdy zacznie piec w nosie lub w oczach, przerwać.
5. Powtarzać najwyżej dwa do trzech razy dziennie. Przy gorączce, duszności lub dolegliwościach trwających dłużej niż kilka dni udać się do lekarza.

Komu nie podawać eukaliptusa

• Dzieci do 6 lat: wcale, czyli ani inhalacji, ani dyfuzora w pokoju dziecięcym, ani mieszanki do masażu klatki piersiowej. 1,8-cyneol może u małych dzieci wywołać skurcz krtani i problemy z oddychaniem. Starszym dzieciom nie należy go nakładać w okolicy twarzy i nosa. Łagodniejsze warianty dla dzieci podsumowuje przewodnik po olejkach eterycznych dla rodziców.
• Ciąża i karmienie piersią: tylko po konsultacji z lekarzem, najwyżej krótko w dyfuzorze, nie na skórę na dużej powierzchni.
• Astmatycy: silny zapach może u części osób wywołać kaszel. Zacząć należy od jednej kropli w dużym pomieszczeniu.
• Koty: olejek eukaliptusowy jest dla nich trujący, a kocia wątroba nie potrafi go dobrze rozkładać. Nie włączać dyfuzora w pomieszczeniu, w którym jest kot, i nigdy nie nakładać olejku na sierść. Psom także nie na sierść, w dyfuzorze tylko krótko i przy otwartych drzwiach. Więcej w artykule olejki eteryczne a zwierzęta domowe.
• Nigdy wewnętrznie: już kilka mililitrów wypitego olejku może poważnie zaszkodzić małemu dziecku. Buteleczkę należy przechowywać zamkniętą i poza zasięgiem dzieci.

FAQ – Państwa pytania o olejek eukaliptusowy

Czy olejek eukaliptusowy jest trujący dla kotów?

Tak. Koty nie mają enzymów, którymi mogłyby bezpiecznie rozkładać składniki olejków eterycznych, a eukaliptus należy do ryzykownych. Objawem zatrucia bywa ślinienie, wymioty, chwiejny chód lub apatia; w takim przypadku należy skontaktować się z weterynarzem.

Czy olejek eukaliptusowy można stosować w saunie?

Tak, ale tylko 2–3 krople do wiadra z wodą do polewania, nie bezpośrednio na kamienie. Nierozcieńczony olejek może się zapalić na gorących kamieniach, a ostra para drażni oczy. Dzieci do 6 lat nie powinny przebywać w saunie z eukaliptusem.

Co robić, gdy dziecko wypije olejek eukaliptusowy?

Nie wywoływać wymiotów i od razu zadzwonić do czeskiego Toksykologicznego Centrum Informacyjnego (224 919 293 lub 224 915 402), przy trudnościach z oddychaniem lub senności wezwać pogotowie ratunkowe 155. Mieć pod ręką buteleczkę, aby wiedzieć, co i ile dziecko wypiło.

Czy olejek eukaliptusowy odstrasza komary?

Eukaliptus cytrynowy komary odstrasza, ale jako czysty olejek eteryczny tylko krótko, rzędu kilkudziesięciu minut. Na dłuższy pobyt na zewnątrz pewniejsze są zarejestrowane repelenty. Klasyczny Eucalyptus globulus na komary prawie nie działa.

Jak rozpoznać dobry olejek eukaliptusowy?

Na etykiecie powinna znajdować się pełna nazwa botaniczna (Eucalyptus globulus, radiata lub citriodora), użyta część rośliny (liść), sposób pozyskania (destylacja z parą wodną) i kraj pochodzenia. Buteleczka jest z ciemnego szkła z zakraplaczem. Olejek z nazwą tylko „eukaliptus” bez dalszych danych bywa mieszanką lub olejkiem zapachowym.

Od jakiego wieku olejek eukaliptusowy jest odpowiedni?

Dzieciom do 6 lat nie podaje się go wcale, czyli ani inhalacji, ani dyfuzora w pokoju dziecięcym, ani mieszanki do masażu klatki piersiowej. Starszym dzieciom nie należy go nakładać w okolicy twarzy i nosa. Powodem jest 1,8-cyneol, który u małych dzieci może wywołać skurcz krtani i trudności z oddychaniem.

Jak dodać olejek eukaliptusowy do kąpieli?

Nigdy bezpośrednio do wanny. Olejek nie rozpuszcza się w wodzie, pozostaje na powierzchni w skoncentrowanych kroplach i może podrażnić skórę. 5 kropli należy wymieszać w łyżce śmietanki, miodu lub soli z emulgatorem i dopiero tę mieszankę wlać do napełnionej wanny.

Jaka jest różnica między Eucalyptus globulus a radiata?

Globulus jest klasyczny, ostrzejszy i o wyższej zawartości 1,8-cyneolu, nadaje się do aromatycznej pary i sauny dla dorosłych. Radiata jest łagodniejszy, lepiej tolerowany i stosuje się go tam, gdzie globulus byłby zbyt drażniący. Na etykiecie należy więc szukać pełnej nazwy botanicznej, a nie tylko słowa eukaliptus.