Dynia w ogrodzie to nie tylko ozdoba

W skrócie: Dynię wysiewa się w pierwszej dekadzie maja prosto do gruntu, po 1–2 nasiona na głębokość 3–5 cm, w słonecznym miejscu i żyznej, wilgotnej glebie. Rośliny potrzebują dużo miejsca, docelowo około 140 x 100 cm. Owoce zbiera się przed pierwszymi jesiennymi przymrozkami.

Dynia w ogrodzie to nie tylko ozdoba

Dynia zwyczajna (łac. Cucurbita pepo), Dynia olbrzymia (łac. Cucurbita maxima) jest znana pod polską nazwą dynia. Dynia pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej, skąd rozprzestrzeniła się do Azji, a w XVI wieku do Europy. Dynia należy do najstarszych roślin uprawnych w ogóle.

Dynia jest z rodziny dyniowatych, jej gatunki obejmują od klasycznych jadalnych pomarańczowych dyń po dynie ozdobne. Owocem tej rośliny jest jagoda. Uprawia się ją więc nie tylko do spożycia. Dynia jest rośliną jednoroczną, jej łodyga dorasta do długości 10 m, kwitnie dużymi żółtymi kwiatami. Owoce mają różne kształty i kolory w zależności od gatunku - od okrągłych pomarańczowych, po żółte butelkowate, prążkowane czy żłobione.

Gatunki dyni:

• butelkowate
• spaghetti - dynie o długości 20-30 cm
• oleista - jest szeroko uprawiana przede wszystkim dla zbioru nasion, które nie mają twardej łupiny
• ozdobna - owoce mają postać cierniowej korony
• olbrzymia - dynie olbrzymie, pomarańczowe, hokkaido
• zwyczajna - należą tu cukinie, które mogą mieć zielony lub żółty kolor oraz patisony
• piżmowa - ma delikatny, mięsisty miąższ, mniejsze owoce nadają się także do bezpośredniego spożycia, do sałatek
• dynieczki ozdobne - tworzą długie pnące liany z ozdobnymi owocami - dynieczki w kształcie np. lampionów lub turbanu - nadają się również do uprawy na balkonach

Uprawa dyni

Dynie wymagają średnio ciężkiej, bogatej w składniki odżywcze gleby. Ciekawe jest np. uprawianie dyń bezpośrednio na kompostach, dzięki czemu możemy zakryć mniej atrakcyjną część ogrodu. Jeśli będziemy uprawiać na grządce - dodamy do niej obornik lub kompost. Dynie lubią wilgotniejszą glebę, która nie wysycha nawet w upalne dni. Stanowisko słoneczne.

Dynie wysiewa się w pierwszej dekadzie maja bezpośrednio na stanowisko. Nasiona wkładamy do przygotowanych dołków na głębokość ok. 3-5 cm, po 1-2 sztuki. Wysadzamy ze względu na wielkość roślin w rozstawie ok. 140 x 50 cm. Gdy rośliny wzejdą i mają już 2-3 listki, należy je jeszcze rozsadzić na ok. 140 x 100 cm. Jeśli lubimy przedhodować rośliny - możemy to zrobić ok. 2-3 tygodnie wcześniej, nie pozwolimy jednak roślince zbyt się wydłużyć, wykrzywić i uważamy, aby przy przesadzaniu jej nie uszkodzić. Dyni nie trzeba przedhodowywać.

Dynię możemy dodatkowo nawozić nawozami przemysłowymi - stosujmy się jednak do zasad według instrukcji, aby nie przekroczyć poziomu azotanów w glebie. Podlewanie wykonujemy przy korzeniach, regularnie, najlepiej wieczorem. Gleba wokół dyni nie powinna w okresie wzrostu przeschnąć.

Dynie zbieramy przed pierwszymi jesiennymi przymrozkami, które mogłyby je uszkodzić. Zaletą dyń jest ich długa trwałość. Możemy je więc przykryć czarną agrowłókniną i pozostawić na grządce, aby urosły do ogromnych rozmiarów. Ozdobne dynie po zbiorze pozostawiamy do dosuszenia na słońcu.

Zdrowa dynia

Dynia w 90% składa się z wody. Do spożycia przerabia się miąższ, który wydrążamy, lub możemy obrać skórkę (lepiej najpierw pokroić na ćwiartki, wtedy łatwiej będzie nam zdejmować skórkę). Dynia jest typowym przedstawicielem jesiennej kuchni. Bardzo smaczna jest zupa dyniowa, którą przyrządzamy podobnie jak inne zupy kremowe, np. grochową, brokułową, tak aby na podsmażonej cebulce wsypać pokrojone kawałki, które gotujemy do miękkości, doprawiamy bulionem, solą, pieprzem, blendujemy i jeśli do tej pory nie przekonaliśmy się do zupy dyniowej, spróbujmy dodać do niej ser tarty lub topiony, albo parmezan.

Świetny jest również kompot dyniowy. Zalecamy pokrojone kawałki dyni namoczyć w wodzie z dodatkiem odrobiny kwasu cytrynowego, najlepiej na noc. Następnego dnia dodać cukier i goździki i gotować do miękkości. Możemy od razu spożywać lub zasmażać.

Dynia zawiera miedź, magnez, wapń, żelazo, potas, fosfor, cynk i inne substancje mineralne oraz nienasycone kwasy tłuszczowe, kwas pantotenowy, pierwiastki śladowe, witaminy z grupy B, prowitaminy A - karoteny i witaminę C. Dla organizmu ludzkiego ważny jest również błonnik, który wspomaga trawienie, oczyszcza jelita z osadów, działa moczopędnie i pomaga przy chorobach nerek i prostaty, obniża tłuszcz we krwi, wzmacnia układ odpornościowy, korzystnie wpływa na trzustkę, wspomaga pracę serca i regeneruje komórki organizmu.

Pestki z dyń są poszukiwanym uzupełnieniem diety, ponieważ zawierają: nienasycone kwasy tłuszczowe i kwasy nukleinowe. Mają dużą wartość odżywczą i zawierają dużo cynku. Do własnej produkcji zalecamy pestki dyni olej. Te pestki możemy spożywać samodzielnie lub np. dodać do domowych wypieków.

Dynia jest również symbolem Halloween, amerykańskiego święta, które przypada na nasze Zaduszki. Niezależnie od tego, czy jesteście zwolennikami tego święta czy nie, wydrążone dynie z zapaloną świecą są piękną jesienną dekoracją w naszych ogrodach, ozdobią wejście do domu czy parapet. Przy tej czynności zabawią się także dzieci i chętnie pomogą Wam w jesiennej, nieco strasznej dekoracji domu lub ogrodu.