Borówka brusznica – małe owoce, wielka moc

Borówka brusznica

Borówka brusznica pochodzi z rodziny wrzosowatych i występuje w całej Europie, jest rozprzestrzeniona przez Kaukaz i dalekie części Azji aż do Japonii, a dalej przez Amerykę Północną aż do Grenlandii. Jest to bylina wieloletnia dorastająca do 40 cm wysokości, rosnąca w formie poduszkowej półkrzew. Borówka brusznica ma liście zimozielone, skórzaste o jajowatych brzegach. Ich barwa jest od góry lśniąco ciemnozielona, od spodu bladozielona matowa bez wystających żyłek. Kwiaty borówki brusznice są białe do jasnoróżowych, dzwonkowate, w zwisających gronach. Owoce od sierpnia są rozwinięte w jagody, najpierw białe, później intensywnie czerwone. Mają kulisty wygląd, są lśniące i smakują nieco mączniście.

Najodpowiedniejszym stanowiskiem dla borówki brusznice są wrzosowiska czy torfowiska, występują także w lasach iglastych i sosnowych, rosną od nizin aż po wysokogórskie położenia. Najlepiej im się wiedzie głównie na półcienistych stanowiskach z ubogą i kwaśną glebą. Lekko gorzkawe, cierpko kwaśne borówki brusznice są owocami leśnymi niezwykle bogatymi w witaminy. Z borówki brusznici wykorzystujemy jej liście i owoce. Jeśli chcielibyśmy delektować się nimi np. w sałatce owocowej na surowo, powinny przejść mróz. Już po ugotowaniu ujawnia się jednak ich znany, owocowo słodki smak. Wykorzystujemy je na dżemy, kompoty lub galaretki, z owoców wytwarza się likiery i soki, nadają się do ciast i zup owocowych. W medycynie ludowej wykorzystuje się herbatę z suszonych lub świeżych liści na choroby układu moczowego.

Ze względu na wysoką zawartość substancji aktywnych borówka brusznica jest ostatnio bardzo poszukiwaną roślinką. Jej owoce zawierają kwasy owocowe, garbniki, substancje mineralne, pektyny i przede wszystkim witaminy. Z liści pozyskujemy również garbniki, dalej flawonoidy i arbutynę, które mają dobroczynny wpływ na trawienie i dezynfekcję dróg moczowych i pęcherza. Już w dawnej historii jagody zbierano jako owoce leśne. Szwedzi określali je jako czerwone złoto lasu. Wcześniej jednak nie znano ich właściwości leczniczych, dopiero w późniejszym czasie poznano, że liście borówki brusznici można stosować przeciwko chorobom dróg moczowych.

Zbiór borówki brusznici jest różnorodny. Innym razem zbiera się liście, a innym razem jagody. Liście zbieramy we wrześniu tak, że ostrożnie odrywamy je od gałązek i suszymy w dobrze przewietrzonym miejscu. Jeśli zbieramy borówki brusznice do późniejszego wykorzystania w formie soków, zaleca się ich zbiór dopiero po pierwszych przymrozkach. Borówki brusznice możemy również przetwarzać, a jeśli mają nieco żelować, wtedy owoce zbiera się wcześniej, można zbierać również owoce niedojrzałe.

W przypadku żurawiny musimy uważać na możliwość pomylenia. Od borówki czernicy i borówki bagiennej wyraźnie różni się liśćmi, ponieważ żurawina nie zrzuca liści i ma czerwone owoce. Ma jednak również trujące sobowtóry, a mianowicie wspomnianą borówkę bagienną, która również ma niedojrzałe owoce podobnie zaczerwienione, jednak w dojrzałości są ciemne i niebiesko opruszone. Ponadto bardzo podobny jest półkrzew borówka siwawa, której owoce są jednak wąskie i wydłużone, a na dolnej stronie bez brązowych kropek. Musimy również uważać na częste picie herbaty z liści żurawiny, ponieważ zawarte w niej substancje w takiej ilości mogłyby uszkodzić wątrobę. Herbaty z żurawiny nie powinni również pić diabetycy.

Jak już wspominaliśmy, żurawina ma szerokie zastosowanie zarówno z jagód, jak i ze swoich liści. Nasza wskazówka: Sok żurawinowy – jest bardzo odpowiedni do profilaktyki i leczenia dróg moczowych. Przygotowuje się go z 5 części rozdrobnionych na papkę owoców z 1 częścią cukru. Pozostawia się to pod przykryciem na całą noc, następnego dnia papkę bez podgrzewania przeciska się przez sito, przetwarza w sokowirówce na sok lub mieszankę doprowadza się do wrzenia i przecedza. Sok zawiera kwas szczawiowy, a jego zalecana dzienna dawka wynosi około 0,1l.

-jn-