Zioła zimą

W skrócie: Zioła jednoroczne po zbiorze susz w ciemności w temperaturze 20–30 °C (powyżej 35 °C niszczą się olejki eteryczne), zamroź posiekane albo zasól w proporcji cztery części ziół na jedną część soli. Gatunki mrozoodporne, takie jak mięta, szałwia czy tymianek, zostaną na zewnątrz, śródziemnomorskie przenieś do mieszkania o temperaturze 10–15 °C.

Latem zioła są bez problemu dostępne i wiele kucharek przyzwyczaja się dodawać je jako przyprawę do potraw albo nimi dania dekorować. 

Co zrobić, aby nie musieć rezygnować z ziół w potrawach także zimą?  Rozwiązań jest kilka. Zioła jednoroczne zbiera się, a w zależności od zamierzonego zastosowania wybiera się sposób ich przechowywania. Do najczęstszych należą suszenie, mrożenie lub zasalanie. 


Rośliny dwuletnie i wieloletnie dzieli się według zdolności przetrwania zimy na zewnątrz. Zioła mrozoodporne wystarczy jesienią przygotować do zimy i czekać na wiosnę, aż znów ruszą. Rośliny bardziej wrażliwe trzeba przesadzić do doniczek i przenieść w miejsce wolne od mrozu...

Suszenie ziół

Suszenie ziół jest chyba najczęstszym sposobem ich przechowywania.  Zebrane natki ziół zwiążcie w mniejsze pęczki i powieście w ciepłym, suchym, dobrze wietrzonym i ciemnym miejscu. 

Ziół nigdy nie susz na bezpośrednim słońcu, bo straciłyby kolor i zapach. Zioła zbieraj na sucho i przed suszeniem, o ile to możliwe, nie płucz ich wodą. Zioła zwykle wystarczy dobrze otrząsnąć. 

W ostateczności zioła opłucz, ale przed związaniem w pęczki pozwól im obeschnąć. Wewnątrz mokrych pęczków mogłoby dojść do gnicia. W przypadku ziół obowiązuje zasada, że im szybciej wyschną, tym lepiej. 

Jeśli suszysz tylko części roślin, których nie da się związać w pęczek, będziesz musiał użyć jakiejś podkładki. Nadają się kratki do suszenia, płótno lub większe arkusze papieru (np. do pakowania żywności). Jako podkładki nigdy nie używaj gazet. 

Materiał do suszenia rozłóż na podkładce cienką warstwą, aby mogło między nim krążyć powietrze. Suszone zioła regularnie obracaj i przegrzebuj. Warunki suszenia są takie same jak przy suszeniu pęczków – ciemne, przewiewne miejsce o wyższej temperaturze. 

Z temperaturą jednak nie przesadzaj, idealny jest zakres ok. 20–30 °C. Temperatura powyżej 35 °C niszczy olejki eteryczne, które nadają ziołom ich charakterystyczny zapach i smak. 

Wysuszone zioła są kruche, ich łodygi się łamią, listki szeleszczą przy manipulacji. Wysuszone zioła przechowuj w suchym i ciemnym miejscu w słoikach lub płóciennych woreczkach.

Mrożenie ziół

Mrożenie ziół jest drugim często stosowanym sposobem ich przechowywania. Najczęściej mrozi się natki warzyw korzeniowych – pietruszki i selera. Do zamrażania nadaje się także koperek, szczypiorek, bazylia, oregano, estragon i cząber. 

Zioła przed zamrożeniem oczyść, usuń uszkodzone i zgniłe liście. Zabrudzone natki możesz umyć zimną wodą. Zioła dobrze jest mrozić albo posiekane na drobne kawałki, albo przygotować od razu „paczuszki” ziół, które z zamrażarki wyjmujesz pojedynczo. 

Zamrożone zioła zajmują w zamrażarce sporo miejsca, dlatego mrozi się raczej mniejsze porcje. Alternatywą dla mrożenia jest chłodzenie. Ten sposób przechowywania jest tylko krótkoterminowy. W lodówce zioła wytrzymają ok. tydzień.

Zasalanie i marynowanie ziół

Zioła najczęściej marynuje się w occie albo w oleju. Olej nie jest zbyt dobrym konserwantem, zioła mogą w nim przy niewłaściwym przechowywaniu brązowieć, psuć się, a olej może zmętnieć. Dlatego olej z ziołami przechowuj w chłodzie i ciemności. 

Zioła wyjmij z niego ok. po 14 dniach, kiedy oddały oleju swoje substancje aromatyczne i nie są już w nim potrzebne. Olej możesz ozdobić dodatkiem kawałka suszonych ziół, które się nie psują.

Mniej znanym sposobem konserwowania ziół jest zasalanie. Zasolone zioła nie tracą koloru i nie psują się. W soli można konserwować większość zielonych ziół. Najczęściej stosowaną proporcją soli i ziół są cztery części ziół i jedna część soli. 

Zioła zasolone są wyraźnie słone, dlatego potraw, do których te zioła dodałeś, już nie dosalaj. Zioła zasolone przechowuj w suchym i chłodnym miejscu. 

Przygotowanie ziół na zimę

Życie ziół jednorocznych kończy się wraz ze zbiorem. O zioła dwuletnie lub wieloletnie trzeba zadbać także po zbiorze, abyś mógł je zbierać również w następnym sezonie. Zioła zimotrwałe są najmniej wymagające. 

Przetrwanie zimy nie sprawia im w naszych warunkach klimatycznych żadnych kłopotów. Młode rośliny możesz przed mrozami chronić, przygarniając korę do mulczowania wokół roślin i przykrywając gałązką z drzew iglastych. 

Dorosłe rośliny takiej ochrony nie potrzebują, ale gałązka iglaka może je ochronić przed ciężarem śniegu. 

Zimę na zewnątrz bez problemów przetrwają wszystkie gatunki dziko rosnących ziół. 

Na zewnątrz możesz bez obaw zostawić pietruszkę, miętę, szałwię, melisę, cząber, lawendę, lubczyk, tymianek i szczypiorek.

Mniej odporne zioła trzeba przed nadejściem zimy przenieść do zimowiska wolnego od mrozu. Zioła posadzone na rabacie ostrożnie wykop i posadź do doniczek odpowiedniej wielkości. Zioła w pomieszczeniu zadowolą się zimą temperaturą w zakresie ok. 10–15 °C. 

Głównym problemem dotyczącym prawie wszystkich roślin uprawianych w pomieszczeniach jest brak światła zimą, który objawia się wyciąganiem, nierównomiernym i słabym wzrostem. 

Staraj się zapewnić ziołom jak najwięcej światła dziennego, postaw je na oknie południowym lub wschodnim. Zioła regularnie obracaj. Zioła przez zimę nie potrzebują dużo wody, ogranicz podlewanie do minimum, dbaj o to, aby ziemia nigdy całkiem nie wyschła. 

Częstą przyczyną zamierania ziół zimą jest przelanie. Do wody do podlewania nie dodawaj w okresie zimowym żadnych nawozów.

Ziołami, które musisz koniecznie przed zimą schować do domu, są laur, rozmaryn, stewia, trawa cytrynowa, oregano i zioła pochodzące z regionu śródziemnomorskiego. 

Do domu lub dobrze zaizolować powinieneś schować także wszystkie zioła uprawiane w doniczkach. Korzenie w doniczce są znacznie bardziej wrażliwe niż w ziemi na rabacie i grozi im przemarznięcie. 

W mieszkaniu możesz przez zimę uprawiać miętę, majeranek, szałwię, tymianek, szczypiorek czy natkę pietruszki. 

Nie rezygnuj z ulubionych ziół także zimą, wysusz je, zamroź, zasól albo postaw w kuchni doniczkę ze świeżymi ziołami.

Napisała Lenka Z

Może Cię zainteresować: Drzewo oliwne – drzewo z duszą