Azjatycki grzyb shii-take

Shii-take (Lentinus edodes), po polsku twardziak jadalny, to drewnozniszczający grzyb pochodzący z Chin.

Nazwa shii-take (shiitake, shitake, szitake) można swobodnie przetłumaczyć jako grzyb z dębu. Jak już sama nazwa wskazuje, grzyb ten rośnie na drzewach liściastych o twardym drewnie, szczególnie na dębach i bukach. W naszych szerokościach geograficznych nie znajdziemy go w naturze, można go jednak uprawiać w warunkach domowych.

Chociaż u nas twardziak nie jest jeszcze zbyt znany, na całym świecie jest to drugi najczęściej uprawiany grzyb zaraz po pieczarkach. Znajduje zastosowanie w przygotowaniu bezmięsnych i mięsnych dań głównych, zup i sosów.

Shii-take w kuchni

Ten ciekawy grzyb szczególnie upodobali sobie Japończycy, dlatego spotykamy go przede wszystkim w kuchni japońskiej i azjatyckiej. Bardzo dobrze możemy go jednak wykorzystać również do przyprawienia tradycyjnych potraw lub przygotować z niego danie główne.

Jego wyrazisty smak i aromat łatwo przenoszą się na pozostałe składniki. Szczególnie świetnie nadaje się do mięsa rybnego, kurczaka i królika. Często jest używany również w kuchni wegetariańskiej i wegańskiej.

Same grzyby można wykorzystać jako przyprawę w formie proszku lub użyć świeżych czy suszonych owocników. Suszone grzyby należy przed przygotowaniem namoczyć w wodzie. Ze świeżych wykorzystuje się tylko kapelusze, twardy trzonek się obcina. Dzięki wyrazistemu smakowi grzyba nie ma potrzeby dodatkowo przyprawiać dań z jego udziałem.

Twardziak możemy przygotować również jak klasyczne grzyby - zrobić z nich jajecznicę, podusić je (nie zaleca się nadmiernego podlewania tych grzybów), usmażyć z kminkiem lub w panierce. Doskonałe są również w połączeniu ze świeżymi warzywami szybko podsmazonymi na patelni. Jako dodatek do dań zawierających shiitake generalnie najlepiej sprawdza się ryż.

Jeśli lubicie grillować i chcielibyście spróbować czegoś nowego, grzyb shiitake jest jedną z możliwości. Grillowane kapelusze grzybów można smarować mieszanką oleju, czosnku i soli, dla pikantniejszego smaku możemy dodać również kilka kropel soku z cytryny.

Shii-take może być częścią diety odchudzającej. Sam w sobie grzyb nie zawiera bowiem prawie żadnych kalorii, za to syci i dostarcza organizmowi wiele potrzebnych witamin i minerałów.

Kiedy twardziak może pomóc

W Azji grzyb ten jest znany i stosowany jako lek już od prawie 2000 lat. Dzięki swoim działaniom otrzymał przezwiska takie jak "eliksir życia" lub "grzyb długowieczności".

Twardziak wzmacnia odporność, ma wyraźne właściwości antybakteryjne i antywirusowe (potrafi zatrzymać katar lub grypę w początkowych stadiach), pomaga obniżać ciśnienie i poziom cholesterolu we krwi.

Shii-take pomaga regulować poziom cukru we krwi u diabetyków oraz poziom nadmiernych hormonów, działa przeciw miażdżycy i ogólnie przy chorobach serca i naczyń.

Pomaga również przy problemach skórnych, takich jak trądzik, egzema i afty. W niektórych przypadkach sprawdza się także w leczeniu grzybic i chorób drożdżakowych.

Duża uwaga poświęcana jest działaniu przeciwnowotworowemu grzyba shiitake. Działa nie tylko jako profilaktyka przeciwko rozwojowi nowotworów, badany jest również jego wpływ na już istniejące nowotwory. W Japonii stał się rutynową częścią leczenia raka żołądka i rozpoczęto testowanie jego działania u pacjentek po operacji raka piersi.

Jego działanie przeciwnowotworowe jest wspominane już w starych zachowanych zielnikach. Nośnikiem działania przeciwnowotworowego jest substancja zwana lentinanem, która zawarta jest w owocnikach tego grzyba.

Uprawa shiitake

Grzyb pochodzi z subtropikalnych lasów deszczowych Azji, wymaga więc ciepła i wysokiej wilgotności względnej powietrza.

Do uprawy domowej możemy użyć drewna drzew liściastych (najlepiej dąb, buk lub brzoza) około dwa miesiące po ścięciu lub słomy pokrojonej na krótko.

W drewnie należy wywiercić otwory i włożyć do nich zrazy grzybni, w przypadku słomy należy ją tylko lekko wcisnąć. Następnie słomę lub drewno ze zrazami wkładamy do worka foliowego dla utrzymania wilgotności (robimy w nim kilka otworów dla powietrza) i umieszczamy w normalnej temperaturze pokojowej około 20 stopni.

Do tworzenia owocników później lepiej obniżyć temperaturę poniżej 18 stopni i umożliwić przynajmniej niewielki dostęp światła. Zasadzać shiitake możemy przez cały rok, owocniki będziecie zbierać przez co najmniej trzy, czasem nawet sześć lat.

Zrazy grzybni shiitake możecie teraz zamówić w naszym e-sklepie!