Kminek - lecznicza przyprawa

W skrócie: Nasiona kminku korzennego (Carum carvi) zawierają olejek aromatyczny z karwonem i limonenem, który wspomaga wydzielanie soków trawiennych i działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Napar przygotowuje się z około pół łyżeczki nasion na filiżankę, stosowany 2x dziennie. Nasiona zbiera się dopiero w drugim roku uprawy, w lipcu lub sierpniu.

Kminek zwyczajny (Carum carvi) to roślina dwuletnia należąca do rodziny selerowatych (starsza nazwa baldaszkowate). Uprawiany jest głównie ze względu na nasiona, wykorzystywane jako przyprawa. Swoje zastosowanie mają jednak również liście kminu, które przypominają liście marchwi. Ze względu na swoje właściwości lecznicze był znany i ceniony już w starożytnej Grecji i Rzymie.

Czasami możemy również spotkać się z przyprawą zwaną "czarny" lub "rzymski" kminek. Chociaż nie mają wiele wspólnego z kminkiem zwyczajnym, mają również swoje zastosowanie zarówno w kuchni, jak i jako rośliny lecznicze.

Zastosowanie kminu w kuchni

Nasiona kminu wykorzystywane są przede wszystkim w piekarnictwie, często jednak również do przyprawiania mięsa, zup i ryb. Nie obędzie się bez niego także kiszona kapusta czy gotowane ziemniaki. Młode liście kminu można wykorzystać przy przygotowywaniu zup, mięsa, sałatek lub past.

Podczas gotowania ziemniaków kminek służy nie tylko do przyprawiania. Ważna jest przy tym jego zdolność do neutralizowania szkodliwej toksyny solaniny zawartej w ziemniakach, szczególnie w kiełkujących bulwach.

Właściwości lecznicze kminu

Nasiona kminu zawierają dużą ilość aromatycznego olejku, który składa się głównie z karwonu i limonenu. Te substancje działają korzystnie na układ trawienny, skurcze przewodu pokarmowego, na serce, wytwarzanie mleka matki, przy bólach menstruacyjnych. Poprawia krwiotworzenie, dezynfekuje jelita i ułatwia odkrztuszanie.

Wskazane jest dodawanie go do warzyw, które powodują wzdęcia - zastosowanie kminu neutralizuje ten efekt. Rozżute nasiona usuwają nieprzyjemny zapach z ust. Kminek można stosować również u niemowląt i dzieci.

Zewnętrznie stosuje się olejek kminkowy do ukrwienia skóry przy bólach reumatycznych, ewentualnie przeciw pasożytom.

Najczęściej stosuje się go jako odwar, może być kombinowany również z innymi ziołami. Zażywa się 2x dziennie przy bólach brzucha, wzdęciach lub na wspomaganie laktacji. Do przygotowania jednej filiżanki wywaru użyjemy około pół łyżeczki nasion kminu.

Wyhoduj kminek w domu

Uprawa kminu nie jest szczególnie wymagająca, należy jednak pamiętać, że nasiona zbiera się dopiero w drugim roku. Już od początku możemy jednak używać młodych liści, które wprawdzie nie są tak aromatyczne, za to mają delikatny świeży smak.

Do uprawy kminku wybieramy słoneczne stanowisko, aby zawartość substancji aromatycznych była jak najwyższa. Wysiewamy nasiona w odpowiedniej odległości od siebie (ok. 20 cm). Nie wymaga żadnej specjalnej pielęgnacji. Kwitnie i owocuje dopiero w drugim roku. Ta roślina nie jest zbyt odpowiednia do uprawy w doniczce.

Czarnuszka i kminek rzymski

Chociaż te zioła mają również kminek w nazwie, z klasycznym kminkiem kuchennym nie mają nic wspólnego.

Czarnuszka to nasiona czarnuszki siewnej, czyli rośliny, która u nas uprawiana jest jako ozdobny letnik przeznaczony również do suszenia.

Jej rozdrobnione lub zmielone nasiona mają również właściwości lecznicze - pomagają przeciwko chorobom wirusowym, bakteryjnym i grzybiczym. Stosowana jest szczególnie w leczeniu chorób dróg oddechowych i przewodu pokarmowego.

Kminek rzymski pochodzi z rośliny zwanej kmin rzymski. Używany jest również w kuchni, jego smak jest jednak o wiele intensywniejszy niż klasycznego kminku, dlatego powinien być stosowany ostrożnie. Znajdziemy go głównie w przyprawie curry, kuchni meksykańskiej i indyjskiej. Może być dodawany również do kiszonej kapusty zamiast klasycznego kminku. Jego właściwości lecznicze są podobne jak u kminku kuchennego - wspomaga trawienie i apetyt, pomaga przy wzdęciach.