Dietetyczna i nieskomplikowana seler

Seler (łac. Apium graveolens) należy do warzyw korzeniowych. Kto potrafi wyobrazić sobie zupę warzywną bez selera? Ludzkość uprawia go i wykorzystuje już od starożytności, pierwotnie pochodzi z Azji.

Uprawiamy go z rozsady. Wykorzystujemy zarówno nać, jak i bulwy selera. Nać, podobnie jak nasiona selera, są składnikiem kuchni śródziemnomorskiej, bałkańskiej i angielskiej. Seler jest jednym ze składników mieszanek grillowych i mieszanek przeznaczonych do pieczenia.

Seler z bagiennych mokradeł

Od niepamiętnych czasów ludzie znali i używali seler, głównie jego odmianę seler bagienny (łac. Apium graveolens L. var. Silvestris), który dziko rósł na bagnistych glebach zawierających sole w rejonie Morza Śródziemnego.

Jako przyprawa seler był używany już przez starożytnych Egipcjan i Rzymian. Starożytne narody wykorzystywały go również jako naturalny afrodyzjak, a jego liście dodawano do żałobnych bukietów. Seler wspomina także Homer w swoim dziele Odyseja, gdzie zwycięzców wieńczono właśnie tym gatunkiem warzywa.

Do naszych szerokości geograficznych trafił we wczesnym średniowieczu prawdopodobnie z Włoch. Pierwsza wzmianka o uprawie selera i używaniu jego korzeni u nas pochodzi z XVI wieku. Na terenie Czech seler bulwiasty zaczęto uprawiać dopiero w XIX wieku.

W swoim zielniku wspomina go lekarz miejski Lonicerus z Frankfurtu nad Menem w roku 1564, gdzie seler poleca "na przepędzanie melancholii, przeciw bólom wątroby i śledziony, a także do uzyskania zdrowego koloru skóry".

Z selera możemy wykorzystać zarówno bulwę, jak i liście. Seler jest nieodłącznym składnikiem zupy warzywnej, a liście są doskonałą przyprawą.

Jak wyhodować zdrowy seler

Seler jest warzywem dwuletnim, które jest bardzo wrażliwe na chłód. Wysadzamy go dlatego na grządkę dopiero od połowy maja. Jego wcześniejsza wysadka mogłaby spowodować wybijanie kwiatu. W normalnych okolicznościach zakwita dopiero drugi rok od wysadzenia.

Uprawiamy go z rozsady, którą uprzednio hodujemy w inspektach. Nasiona selera wysiewa się pod koniec lutego lub w ciągu marca. Wyhodowanie odpowiedniej rozsady trwa 75-90 dni.

Grządkę regularnie plewimy, umiarkowanie podlewamy i regularnie wietrzymy. Rozsadę selera z 2-3 prawdziwymi listkami wysadzamy na grządkę w rozstawie 25x30 cm w taki sposób, że serduszko nie może być zasypane, czyli szyjka korzeniowa musi trochę wystawać. Umieszczamy go w glebach gliniastych lub gliniasto-piaszczystych z wystarczającą ilością próchnicy i wilgoci. Seler jest wymagający pod względem zawartości mineralnej gleby - musi mieć dostateczną ilość azotu, fosforu i potasu. Dlatego warto miejsce przed wysadzeniem selera dobrze nawozić jakościowym kompostem lub nawozem NPK.

Roślinka selera lubi zacienione grządki, nie suche i słoneczne miejsca. Seler jest warzywem korzeniowym o długim okresie wegetacyjnym 180-250 dni.

Z chorób seler atakuje grzybowa choroba septorioza. Charakterystyczne są dla niej żółte do żółtobrązowych plamy.

Rodzaje selera i ich uprawa

Seler korzeniowy (łac. Apium graveolens L. var. Rapaceum) należy do dwuletnich warzyw z rodziny selerowatych (łac. Apiaceae). W naszych warunkach uprawiamy seler jako warzywo jednoroczne.

Uprawiamy go z nasion, które warto wcześniej wysiać w inspekcie. Kiełkowanie nasion trwa 2-3 tygodnie, wyhodowanie rozsady trwa około 75-90 dni. Małe sadzonki selera z 2-3 prawdziwymi listkami umieszczamy na grządce w ciągu maja w rozstawie 20x25cm. Przy uprawie selera dbamy o głębokość sadzenia, umieszczamy go w glebie po szyjkę korzeniową, nie głębiej niż rósł w inspekcie.

Korzeń selera korzeniowego zbieramy w ciągu października podczas suchej pogody. Nać selera obcinamy, jego bulwę oczyszczamy z ziemi, skracamy korzenie i składujemy na kopcu, aby seler był chroniony przed przemarzaniem. W ten sposób możemy przechowywać korzenie około 2-3 miesiące. Seler warto przechowywać w wilgotnym środowisku (przy wilgotności 90-95%) i w temperaturze 0 do +2 stopni.

Seler naciowy (łac. Apium graveolens L. var. Dulce) jest przeważnie uprawiany w zachodniej Europie i w Ameryce. Ma takie samo pochodzenie jak seler korzeniowy. Seler naciowy lubi cieplejsze położenia, niezbyt suche. Sadzimy go w bardziej gliniasto-piaszczystej glebie, która jest żyzna i dobrze przepuszczalna.

Nasiona selera naciowego sadzimy w marcu, bezpośrednio na grządkę wysadzamy go w maju lub siejemy w połowie kwietnia i wysadzamy na początku czerwca. Rośliny selera naciowego sadzimy na grządce w rozstawie 50x30cm, na małych powierzchniach możemy sadzić seler w rozstawie 25x25 cm, dzięki czemu łodygi dobrze się wybielą. Podczas okresu wegetacyjnego seler naciowy spulchniamy, regularnie nawadniamy i ewentualnie dokarmiamy.

Pod koniec sierpnia jego liście zawiązujemy luźno w dolnej części rośliny, w górnej części mocno. Następnie w odstępach 10-dniowych dwukrotnie go okopujemy. Około miesiąc do 5 tygodni seler naciowy zbieramy odcinając całą roślinę, ewentualnie wraz z częścią korzenia. Z pierwszego siewu przeprowadzamy zbiór we wrześniu, przy drugim siewie w październiku do listopada. Następnie układamy go luźno do skrzynek.

Seler liściowy (łac. Apium graveolens L. var. Secalinum) jest ze wszystkich form selera najmniej rozpowszechniony. Najbardziej rozpowszechniona jest jego uprawa w Holandii i Francji, chociaż ma takie same wymagania uprawowe jak seler korzeniowy.

Seler liściowy wysadzamy pod koniec marca w rozstawie 45x30cm. Dla jego wzrostu i rozwoju ważna jest wystarczająca ilość wilgoci i składników pokarmowych w glebie. Liście selera liściowego mogą w korzystnych warunkach urosnąć do wysokości 60cm. Jego bulwa bywa mała i gęsto porośnięta bocznymi korzeniami.

Późną jesienią rośliny wykopujemy. Nać selera liściowego obcinamy 2-3 cm nad serduszkami, których jednak nie należy uszkodzić. Przy jego uprawie z 1 m2 uzyskujemy 4-5 kg naci, którą możemy wysuszyć i później wykorzystać jako przyprawę do zupy. Bulwy selera liściowego po zbiorze układamy do skrzynek w piwnicy.

Liście selera naciowego zawierają apiol, czyli aromatyczny olejek eteryczny, witaminę B, karoten oraz ze związków mineralnych fosfor i wapń.

Co seler wnosi do kuchni?

Bulwa selera zawiera 85% wody, 1% białka, 10% węglowodanów i 1,5% błonnika. Charakteryzuje się wysoką zawartością witamin z grupy B - głównie witamina B1, B2, a także witamina PP i witamina C. Ze składników mineralnych zawiera sód, potas, magnez, wapń i kwas fosforowy. Spróbuj zrobić sałatkę z selera, a zobaczysz, jak mile zaskoczy Cię jego smak, albo na przykład seler smażony - też nie do pogardzenia.

Seler jest składnikiem diet odchudzających, ponieważ 100g selera zawiera tylko 19 Kcal.

Seler ma działanie moczopędne i detoksykujące. Jest naturalnym diuretykiem, który wspomaga wytwarzanie moczu, dzięki czemu oczyszcza także układ ruchu, w którym rozpuszcza osady. Dlatego seler jest odpowiedni do regularnego stosowania dla osób cierpiących na reumatyzm, artretyzm lub dnę moczanową.

Seler jednocześnie wzmacnia apetyt także przez stymulację wydzielania żółci, poprawia funkcjonowanie żołądka, obniża poziom cukru we krwi i ciśnienie krwi. Dzięki wysokiej zawartości witamin z grupy B korzystnie wpływa na włosy, paznokcie i skórę. Należy jednak uważać, aby nasze menu nie było jednostronne, ponieważ duże spożycie selera może zaburzyć wewnętrzną równowagę w organizmie. W ludowym lecznictwie seler stosuje się na zwiększenie męskiej potencji.

Świeży seler używamy do przygotowania sałatek, sosów, majonezów i soków. Gotowany seler jest składnikiem zup lub możemy go upiec. Za najzdrowszy uważa się go w surowej formie.

Olejek selerowy nas orzeźwi i uwolni od zmęczenia

Nasiona selera możemy wykorzystać także do przygotowania olejku selerowego, który jest przeznaczony głównie do aromaterapii. Charakterystyczny zapach selera służył pierwotnie roślinie jako ochrona przed pleśniami i bakteriami. Zapach olejku selerowego uwolni Cię od zmęczenia, wspomoże koncentrację organizmu, dzięki czemu zapobiegnie znużeniu. Olejek selerowy warto również spożywać, 3 razy dziennie 1-2 krople ewentualnie do pieczywa lub do chleba.

Coś na ząb z selera

Paluszki selerowe

Do przygotowania paluszków selerowych potrzebujemy:

100g selera

150g mąki pszennej typ 500

150g margaryny

150g sera edamskiego

150g bułki tartej

1 jajko

sól

Seler i ser edamski ścieramy na drobne kawałki. Do mieszanki dodajemy mąkę, margarynę, bułkę tartą, sól i wyrabiamy ciasto. Następnie ciasto rozwałkowujemy na cienkie, smarujemy je rozbitym jajkiem. Z ciasta wycinamy paluszki i w piekarniku pieczemy na złoty kolor. Podajemy schłodzone.. :)