Bambusy dla niecierpliwych hodowców

W skrócie: Nasiona bambusa mocz 1 do 2 dni w ciepłej wodzie o temperaturze około 30 °C, potem wysiewaj wiosną do doniczki z lekko kwaśną lub neutralną glebą i dobrym drenażem. Pierwszy rok prowadź siewki w doniczce, mrozoodporne odmiany wysadź na zewnątrz dopiero drugiej wiosny. Stanowisko słoneczne lub półcieniste, osłonięte od wiatru.

Bambusy (łac. Bambusa) należą do rodziny wiechlinowatych (łac. Poaceae) i jej podrodziny bambusoideae (łac. Bambusoideae). Bambusy to wiecznie zielone, wieloletnie, zdrewniałe trawy. Najwyższe gatunki mogą osiągnąć wysokość nawet 40 metrów. Bambusy rosną głównie w tropikalnych lasach deszczowych południowo-wschodniej Azji, ale także w tropikalnym pasie Ameryki i w tropikalnych górach Afryki. W tych obszarach często tworzą zwarte i trudno przenikliwe zarośla na brzegach rzek i mokradeł. Bambusom przypisuje się wiele pierwszeństw. Jest to najszybciej rosnąca roślina na świecie, ponieważ niektóre gatunki potrafią wyrosnąć nawet kilkadziesiąt centymetrów dziennie. Obszar występowania bambusa jest bardzo szeroki, rośnie od 45 stopnia szerokości geograficznej północnej i południowej, a w południowej Ameryce rośnie aż do wysokości 4 700 m n.p.m.

Niektóre gatunki bambusów potrafią przetrwać nawet ekstremalne warunki przyrodnicze. Rosną w tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej strefie klimatycznej. Dzięki temu niektóre mrozoodporne odmiany można uprawiać także u nas. Do Europy bambus dotarł na początku XIX wieku, prawdopodobnie przez Portugalię. Obecnie najwięcej bambusa rośnie w Indiach, Chinach, Tajlandii i Birmie. Nazwę bambus po raz pierwszy w nomenklaturze botanicznej użył Carl von Linné w roku 1753. Bambus rośnie na ziemi już ponad dwadzieścia milionów lat i jest jedyną grupą traw, które drzewinieją. Łodygi drzewinieją w całości lub tylko w dolnej części. Bambusy są podstawowym pokarmem dla wielu zwierząt, na przykład panda wielka w swoim środowisku naturalnym zjada dziennie nawet 38 kg liści i gałązek bambusa.

Gatunki bambusa

Istnieje niemal 1 500 botanicznych przedstawicieli podrodziny bambusoideae. Według sposobu wzrostu dzielą się na dwie podstawowe grupy typologiczne. Pierwszą grupą są bambusy rosnące w kępach, a drugą są bambusy rozłogowe. Gatunki kępowe bambusów obrastają liśćmi już od ziemi i są mniejszego wzrostu, dlatego nadają się przede wszystkim do mniejszych ogrodów. Bambusy rozłogowe potrafią bardzo szybko rozprzestrzeniać się w swoim otoczeniu (konieczne jest ich ogrodzenie!!!) i tworzyć w ten sposób bambusowe lasy lub gęstwiny. U nas najczęściej uprawia się bambus olbrzymi (łac. Dendrocalamus giganteus), bambus zwany "Królem bambusów" (łac. Phyllostachys pubescens), dalej bambus indyjski (łac. Bambusa balcooa) i bambus Nuta (łac. Bambusa nutans). Bambus zwisający i Bambus rozszczepiany.

• Bambus olbrzymi (łac. Dendrocalamus giganteus) osiąga wysokość do 35 metrów i 30 centymetrów średnicy, czym potwierdza słuszność swojej nazwy. Młode pędy tego bambusa są ostro stożkowate z trójkątnymi, niebiesko-zielonymi liśćmi. Na wierzchołku rośliny wyrastają z łodygi cienkie, rozgałęzione gałązki, odstające na boki. Liście są ogonkowe, długie do 60 cm i szerokie około 10 cm. Kwiaty wyrastają w wiechach w grupkach długich kłosów, z których wyrastają żółte pręciki lub fioletowe znamiona. Owoce wyglądają jak ziarna zbożowe długie do 8 mm. To właśnie bambus olbrzymi jest rośliną, która tworzy największe trawiaste łodygi na świecie. Te łodygi są bardzo stabilne, o twardej i gładkiej powierzchni. Po przekwitnięciu powoli gnią. Bambus olbrzymi najlepiej rośnie w słonecznym miejscu, preferuje suszę, jest bardzo ciepłolubny i wymaga wysokiej wilgotności powietrza, dlatego w naszych warunkach uprawiany jest głównie w szklarniach. Tak jak wszystkie bambusy, bambus olbrzymi kwitnie tylko w odstępach kilkudziesięciu lat. Ten gatunek bambusa jest wykorzystywany do budowy mostów, domów i rusztowań.

• Król bambusów (łac. Phyllostachys pubescens) jest najbardziej rozpowszechniony w Chinach. Jego najsłynniejsze zarośla znajdują się w Anji i nazywają się "Morze bambusów", można je było zobaczyć na przykład w filmie Przyczajony tygrys, ukryty smok. W Japonii ten gatunek jest największym bambusem i należy tam również do najważniejszych gatunków. Król bambusów ma masywne, zielone łodygi z wyraźnymi białymi kręgami przy kolanach. Jego liście są stosunkowo wąskie. Do dobrego wzrostu wymaga próchniczych i dobrze nawożonych gleb oraz dużo ciepła. Nie jest odporny na mróz, dlatego w naszych warunkach nie może być zimą uprawiany w miejscu zewnętrznym. W Chinach ten gatunek zajmuje aż 2/3 całkowitej ilości zarośli bambusowych. Król bambusów jest rozłogowym typem bambusa.

• Bambus indyjski (łac. Bambusa balcooa) jest silną odmianą bambusa pochodzącą bezpośrednio z Indii. Te rośliny tworzą większe skupisko bambusów zielonej barwy. W uprawie bambus indyjski nie jest zbyt wymagający. Dobrze mu się wiedzie w glebach piaszczystych i ilastych. Nasiona tego bambusa w przeciwieństwie do wielu innych kiełkują bardzo szybko i chętnie.

• Bambus Nutuv jest ozdobnym, gęsto rosnącym bambusem. Jego ojczyzną jest południowo-wschodnia Azja. Tworzy łodygi zielonej barwy długie około 6 metrów. Liście dorastają do długości około 30 cm. Nutuv Bambus jest przeznaczony do uprawy domowej. Przy uprawie w doniczce nie wyrasta do dużych wysokości i tworzy wspaniałą gęstą roślinę, która pasuje do każdego wnętrza.

Wykorzystanie bambusa

Bambusy mają szerokie zastosowanie. Dzięki twardości łodyg, czasami porównywanej nawet do stali, bambusy wykorzystywane są jako materiał budowlany i konstrukcyjny, są surowcem do produkcji przedmiotów codziennego użytku (narzędzia, meble), pędy bambusowe są smacznym pokarmem (nie tylko dla pand). Z bambusa wytwarza się papier i celulozę. Łodygi bambusa mogą stabilizować glebę przed erozją. Z bambusa produkuje się nawet leki. Nie do pominięcia jest ozdobna funkcja roślin bambusowych, gdzie sprawdzają się jako tradycyjny element orientalnych ogrodów.

Uprawa bambusa

Bambusy można uprawiać z nasion. Idealnym okresem do wysiewu nasion jest wiosna, ponieważ dni powoli się wydłużają, a temperatura również rośnie. Przed wysiewem zaleca się moczyć nasiona przez 1-2 dni w ciepłej wodzie, a dopiero potem przystąpić do samego wysiewu. Nasiona wysiewa się podobnie jak zboże. W naszych warunkach wskazane jest przeprowadzić wysiew do skrzynki lub doniczki z lekko kwaśną lub neutralną glebą. Szczególnie odpowiednie są gleby, które dobrze zatrzymują wodę, ale jednocześnie nie są glinami. Na dno skrzynki należy położyć dobry drenaż. Po wysiewie utrzymuj podłoże stale wilgotne, do pomyślnego wzrostu przyczyni się również wystarczające ciepło. Pierwszy rok warto uprawiać sadzonki w doniczce, aby wzmocniły się i były przygotowane do wysadzenia na zewnątrz (gatunki mrozoodporne). Drugi rok wiosną bambusy należy wysadzić. Rośliny będą miały wystarczająco dużo czasu na ukorzenianie się, dalsze wzmocnienie i przygotowanie do zimy.

Bambusy sadź w wcześniej wykopanych dołach, dodaj nawóz i zasypię ziemią. Po posadzeniu bambusy dokładnie podlej i kontynuuj regularne podlewanie również w dalszym ciągu. Zwłaszcza młode sadzonki są podatne na przesuszenie, z drugiej strony nie rób z nich roślin bagiennych, trwałe przemoczenie może je uszkodzić. Bambusy dobrze rosną w miejscu słonecznym lub półcieniu. Mniejsze gatunki znoszą półcień do cienia. Niezbyt odpowiednie jest wietrzne stanowisko, ponieważ gleba przy wietrze szybciej wysycha, a u większych roślin dochodzi do mechanicznego obciążenia, wskutek wiatru może również dojść do złamania łodyg. Zwłaszcza wiosną bambusy potrzebują odpowiedniego dopływu składników odżywczych, ponieważ w tym czasie stosunkowo szybko rosną. Wskazane jest przeprowadzenie dokarmiania np. Celeritem wcześniej, zanim roślina zacznie pączkować (w marcu). W sezonie można dokarmiać np. Kristalonem. Jesienią stosuje się nawóz z wyższą zawartością potasu, który pomaga w dobrym dojrzewaniu tkanek i tym samym zwiększa mrozoodporność roślin np. Kristalon jesień. To właśnie okres zimowy jest dla bambusów w naszych warunkach klimatycznych próbą wytrzymałościową. Paradoksalnie bambusom bardziej szkodzi susza niż sam mróz, dlatego bambusy obficie podlewaj również w okresie zimowym, jeśli będzie to możliwe. Przed zimą zaleca się przeprowadzenie ściółkowania. Dla dobrego przezimowania konieczne jest zabezpieczenie zwłaszcza systemu korzeniowego. Nawet gdyby wymarzła cała nadziemna część, z dobrze zabezpieczonych korzeni wiosną wyrośnie ci nowa roślina. Jeśli to możliwe, przykryj bambus gałęziami iglastymi lub plandeką, przy wystarczającej ilości śniegu możesz mniejsze odmiany bambusa zasypać również śniegiem. Łodygi na wiosną się wyprostują i szkody bywają minimalne.

Wskazówka do wysiewu

Aby utrzymać stałą temperaturę około 30 °C podczas moczenia nasion przez cały czas (1 - 2 dni), spróbuj wykorzystać podgrzewacz do butelek dla niemowląt, dzięki któremu nie będzie to problemem. Nie zapomnij przy tym przynajmniej 2 razy dziennie wymienić wody na czystą.

Ciekawostka o kwitnieniu bambusa na zakończenie

Kwitnienie bambusów jest bardzo osobliwe, ponieważ bambusy kwitną w długich cyklach. W tym czasie kwitną na całym świecie bez względu na klimat i warunki uprawy. Te cykle mogą trwać nawet ponad sto lat, więc możliwe jest, że kwiatów bambusa doczekasz się bardzo szybko lub możesz się ich w ogóle nie doczekać. To jak zakład na loterii...