Rokitnik - roślina przyszłości

W skrócie: Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) to dwupienny, ciernisty krzew do 6 m, który najlepiej rośnie na słonecznym stanowisku w lekkiej, piaszczystej glebie bogatej w wapń. Sadź rośliny męskie i żeńskie w stosunku ok. 1:6. Nie wymaga nawożenia ani regularnego podlewania, owocuje po 2–4 latach.

Rokitnik zwyczajny (łac. Hippophae rhamnoides) to krzew należący do rodziny oliwnikowatych (łac. Elaeagnaceae). Pierwotną ojczyzną rokitnika zwyczajnego jest Kaukaz i Azja Środkowa. Stamtąd jednak bardzo szybko rozprzestrzenił się po całej Europie i Azji. W niegoścynnej Syberji rokitnik był jedną z nielicznych roślin zawierających duże ilości witaminy C.

Znane były także jego inne korzystne działania, dlatego szeroko wykorzystywano go w medycynie. Dzięki swoim leczniczym właściwościom tubylcy nazywali rokitnik "syberyjskim cudem" lub "cytrynowcem północy".

Dziś niemal cudowne właściwości rokitnika zwyczajnego zaczyna na nowo odkrywać także nowoczesne społeczeństwo, dlatego często nazywa się go "rośliną przyszłości". Synonimiczną nazwą rokitnika zwyczajnego jest rokitnik wąskolistny. Szczególnie z Rosji pochodzi wiele nowo wyhodowanych odmian rokitnika.

Są to na przykład "Jantarnaja", "Velikan", "Zolotoj początek", ale także "Krasavice" czy "Sluníčko". Łacińska nazwa rokitnika zwyczajnego - Hippophae - ma pochodzenie w starogreckiej i w tłumaczeniu oznacza lśniący koń. Starożytni Grecy twierdzili, że konie pasące się na obszarach, gdzie rósł rokitnik, miały wyraźnie bardziej lśniącą sierść niż inne konie.

Jak wygląda rokitnik zwyczajny?

Rokitnik to ciernisty, opadający dwupienny krzew dorastający do wysokości nawet 6 metrów. Liście rokitnika są naprzemienne, lancetowate i całobrzegie, długie 3 - 8 cm. Po obu stronach są pokryte srebrnymi łuskami. Ponieważ rokitnik jest rośliną dwupienną, różnią się wyglądem rośliny męskie i żeńskie.

Pąki męskie są 2 - 3 razy większe niż pąki żeńskie. Kwiaty męskie są bezpłatkowe. Kwiat składa się z lejkowatego kielicha z dwoma działkami kielicha ukrywającymi słupek. Kwiaty męskie mają zielonkawo-srebrzysty kolor.

Kwiaty żeńskie kwitną na żółto, zawierają cztery pręciki złożone z podłużnych pylników i krótkich nitek. Owoce rokitnika zwyczajnego, dla których ten krzew jest najczęściej uprawiany, są pestkowe, kulistego, elipsoidalnego do jajowatego kształtu. Dorastają do wielkości 0,5 - 1 cm. Owoce są koloru żółtego, pomarańczowego lub czerwonego.

Miąższ ma zabarwienie pomarańczowe, jest oleistej struktury. Smak owoców różni się w zależności od poszczególnych odmian od kwaśnego przez gorzki do słodkawego. Owoce rokitnika dojrzewają pod koniec sierpnia i ozdabiają krzew aż do zimy.

Rokitnik zwyczajny jest często wykorzystywany do umacniania zboczy, ponieważ jego korzenie są tylko powierzchniowe, rosną na głębokość 10 - 60 cm, rozgałęziają się raczej horyzontalnie. Na korzeniach tworzą się brodawki korzeniowe zawierające bakterie brodawkowe, które wiążą azot atmosferyczny potrzebny do metabolizmu rośliny. Roślina w ten sposób przetrwa nawet w bardzo niesprzyjających warunkach bez dodatkowego nawożenia.

Uprawa rokitnika zwyczajnego

Rokitnik zwyczajny rośnie niemal wszędzie, najlepiej będzie mu się rozwijać na słonecznym stanowisku w lżejszej, piaszczystej i przepuszczalnej glebie bogatej w wapń. Wyhodujecie go jednak również na bardziej wilgotnym stanowisku, zniesie nawet lekko słoną glebę. Ze względu na to, że rokitnik pochodzi z Kaukazu, nie ma problemów z przetrwaniem naszych mroźnych zim. Do przemrożenia może dojść wyjątkowo podczas długotrwałych ekstremalnych mrozów przy uprawie na wilgotnym stanowisku.

Rokitnik jest rośliną dwupienną, dlatego na jedno stanowisko zawsze sadzicie rośliny męskie i żeńskie!!! Odpowiednim stosunkiem jest w przybliżeniu 1:6 na korzyść roślin żeńskich. Rokitnik możecie posadzić jako rośliny soliterowe (w parze) lub jako grupę krzewów. Przy sadzeniu liczniejszej grupy liczcie się z tym, że rośliny rozrosną się i będą miały kolce, więc sadźcie je w odpowiedniej odległości, abyście potem bez problemu dostali się do dojrzałych owoców.

Rokitnikiem możecie obsadzić również nieurodzajne i zdewastowane gleby. Sprawdzi się także na zboczach i brzegach zbiorników wodnych, które będziecie chcieli umocnić. Rokitnika nie trzeba podlewać, zazwyczaj wystarcza mu dopływ wody z opadów deszczu, tylko w okresach długotrwałej suszy możecie dać mu trochę dodatkowej wody.

Nawożenie również nie jest konieczne, o dopływ składników odżywczych dbają bakterie brodawkowe żyjące w brodawkach korzeniowych. U roślin starszych niż dziesięć lat dochodzi do stopniowego zmniejszania przyrostów, dlatego przeprowadźcie cięcie odmładzające aż do trzyletniego drewna. Gdy doczekiacie się plonu owoców, nie zapomnijcie ich zebrać na czas, ponieważ w przejrzałych owocach zmniejsza się zawartość cennych substancji. Rokitnik zaczyna owocować około 2 - 4 roku.

Uprawa rokitnika z nasion

Rokitnik zwyczajny możecie wyhodować również z nasion. Nie jest to, podobnie jak uprawa dorosłego krzewu, nic skomplikowanego. Wysiew przeprowadzajcie najlepiej wiosną, kiedy są do tego najlepsze warunki klimatyczne i temperaturowe.

Nasiona nie są wymagające co do gleby, odpowiedniejsze są jednak gleby zasadowe, lżejsze. Nasiona możecie wysiewać bezpośrednio na docelowe stanowisko do gleby lub wyhodować rośliny w doniczce. Przy wysiewie na docelowe stanowisko najpierw usuńcie chwasty i spulchnijcie glebę. Idealna temperatura do wysiewu to min. 17 °C. Przy przeduprawie prawdopodobieństwo sukcesu będzie wyższe, ponieważ łatwiej uda się wam utrzymać idealną temperaturę i nie grozi fizyczne uszkodzenie młodych roślin np. przez zwierzęta domowe...

Młode sadzonki podlewaj umiarkowanie, lepiej znoszą suszę niż nadmiar wody. Należy pamiętać, że potrzebują wystarczająco dużej doniczki, aby mogły dobrze rozwinąć system korzeniowy. Dorosłe sadzonki rokitnika wysadzaj w odpowiednim miejscu, zwracając uwagę, aby bryła korzeniowa nie wyschła zanim roślina dobrze się ukorzeni. Choć poza tym bardzo dobrze znosi suszę, podczas ukorzeniania wymaga regularnego podlewania.

Witaminowy skarb ukryty w owocach rokitnika

Owoce rokitnika zawierają dużą ilość witamin i minerałów. Liczną grupę stanowią witaminy z grupy B. Owoce rokitnika zawierają witaminy B1, B2, B3, B6, które pomagają utrzymać w harmonii centralny układ nerwowy. Ponadto witaminę B9 znaną jako kwas foliowy, wspierającą krwiotworzenie oraz wzrost i rozwój płodu.

Witaminy C w rokitniku jest naprawdę dużo, podaje się, że nawet 10 razy więcej niż zawierają pomarańcze. Naukowcy twierdzą nawet, że jedna jedyna jagoda może pokryć zalecaną dzienną dawkę witaminy C. Dużą zaletą jest również to, że witamina C zachowuje się także w produktach wytworzonych z rokitnika.

Witamina D zawarta w owocach przyczynia się do prawidłowego wzrostu i rozwoju kości, a także reguluje ilość wapnia i fosforu we krwi. Pierwsze miejsce zajmuje rokitnik pod względem zawartości witaminy E – zawiera jej najwięcej ze wszystkich owoców roślinnych. Witamina E wykorzystywana jest w leczeniu męskiej sterylności, dystrofii mięśniowej oraz zaburzeń sercowo-naczyniowych. Nie można pominąć również obecności witaminy K, która wspiera krzepliwość krwi.

Zawartość karotenu, z którego powstaje witamina A, w rokitniku dorównuje marchewce, która jest uważana za jedno z jego najbogatszych źródeł. Witaminy w owocach rokitnika występują w zrównoważonych proporcjach, co jest przyczyną ich niezwykłej mocy leczniczej.

W przypadku przedawkowania może pojawić się zgaga, ewentualnie wymioty w wyniku nietolerancji oleju przy stosowaniu wewnętrznym. Dolegliwości te są jednak bardzo mało prawdopodobne.

Właściwości lecznicze i zastosowanie rokitnika

Właściwości lecznicze rokitnika znali ludowi uzdrowiciele na Syberii, w Mongolii i w Chinach już w odległej przeszłości. Stosowali go w leczeniu chorób płuc, wątroby, trawienia oraz stawów. W tybetańskiej medycynie tradycyjnej podaje się go przy chorobach sercowo-naczyniowych i zatruciach. Owoce rokitnika stosuje się przy hipowitaminozie i awitaminozie.

Ich spożywanie przyczynia się do poprawy stanu zdrowia u pacjentów po przebytych chorobach infekcyjnych i po zabiegach chirurgicznych. Do swojej diety powinny je włączyć również osoby cierpiące na problemy z trawieniem i z pęcherzykiem żółciowym. Świeże owoce stosuje się do leczenia wszystkich rodzajów przeziębienia, przy grypie, anginie, bólach głowy, przy chorobach narządów płciowych i zapaleniu dróg moczowych. Wskazane jest ich stosowanie przy zwiększonym obciążeniu stresowym, zawodowym i sportowym.

Sok z owoców stosuje się jako środek wspomagający obniżenie kwasowości soków żołądkowych. Syropy i soki z owoców rokitnika pospolitego pomagają długotrwale zwiększać wydolność, poprawiają pamięć i koncentrację myślenia. Bardzo skuteczny jest też olej z rokitnika, który zwiększa odporność organizmu i uzupełnia niedobór witamin i minerałów w organizmie. Olej z rokitnika potrafi regenerować tkanki, leczy oparzenia i żylaki.

Napar z suszonych liści stosuje się przy nieżycie nosa. Liście w medycynie tradycyjnej stosuje się również przy leczeniu reumatyzmu i dny moczanowej. Jeśli chcecie spowolnić wypadanie włosów i osiągnąć ich wzmocnienie, płukajcie je regularnie wywarem z liści rokitnika. W ostatnim czasie wykazano pierwsze pozytywne wyniki w leczeniu raka szyjki macicy. Istotna jest także zawartość alkaloidu hippopheinu, która w organizmie przekształca się w serotoninę, która jest ważna dla ogólnej witalności i pomaga chronić organizm przed depresją i nowotworami. Przy stosowaniu rokitnika dotychczas nie pojawiły się działania niepożądane ani nie jest znana żadna przeciwwskazanie.

Olej z rokitnika stosowali również rosyjscy kosmonauci jako suplement witaminowy i ochronę przed promieniowaniem podczas swoich wypraw w kosmos.