Bakłażan to nie tylko zdrowe warzywo

Psianka (Solanum) należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae), która obejmuje wiele rodzajów tych roślin, od jednorocznych, dwuletnich i bylin, aż po półkrzewy, krzewy i pnącza. Poza obszarami arktycznymi rośliny psiankowate są rozpowszechnione na całym świecie, szczególnie w obszarach subtropikalnych i tropikalnych. Do rodzaju psianki należy około 1500 gatunków, z których wiele jest trujących. Na terenie Czech są to na przykład lulek czarny (Hyoscyamus niger), pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna), bieluń dziędzierzawa (Datura stramonium). Mimo że są trujące, nie zasługują na całkowite potępienie, ponieważ one również mają swoje zastosowanie. Przykładem może być pokrzyk wilcza jagoda, z którego liści i korzeni pozyskuje się atropinę, która służy do produkcji kropli atropinowych stosowanych w okulistyce do rozszerzania źrenic podczas badania. Wśród znanych gatunków z jadalnymi owocami należą na przykład ziemniak zwyczajny (Solanum tuberosum), pomidor zwyczajny (Solanum lycopersicum L.) lub psianka bakłażanowa (Solanum melongena L.). Z mniej znanych i uprawianych gatunków jest to na przykład pomidor drzewiasty (Solanum betaceum) i pepino (Solanum muricatum).

• Pomidor drzewiasty jest być może lepiej znany pod pojęciem Tamarillo, inaczej nazywa się go również pomidorem drzewiastym lub francuskim. Jest mniej znany, ale mimo to zyskuje na zainteresowaniu niektórych hodowców. Jest to wiecznie zielone drzewko o wysokości 3-4 metrów pochodzące z Ameryki Południowej. U nas uprawia się je w pojemnikach jako roślinę jednoroczną. Lubi ciepłe i słoneczne stanowisko. Podczas uprawy temperatura nie powinna spaść poniżej 10 °C, dlatego przed nadejściem mrozów przenosimy ją do wnętrza. Rozmnaża się poprzez wysiew z nasion. Dobrze kiełkuje, a młode rośliny rosną szybko. Pomidor drzewiasty będzie sprawiał nam radość przez cały rok, ponieważ jednocześnie kwitnie i owocuje. Kwiaty o białoróżowej barwie przyjemnie pachną i są ułożone w groniastym kwiatostanie. Pomarańczowoczerwone owoce, wielkości 9 cm, owalne i zaostrzone jagody są jadalne. Jada się je bez skórki, ta jest gorzka, i dodaje się do sosów i zup, do kompotów lub konsumuje się z cukrem i śmietaną.

• Pepino - odmiana melona, którą można uprawiać z podporą lub w wiszących doniczkach. Ten półkrzew lubi ciepło i odpowiednie podlewanie. Pepino jest wrażliwe na mróz. Odpowiednimi stanowiskami są balkony i loggie, najlepiej skierowane na południe. Podczas uprawy możemy doczekać się około trzydziestu półkilogramowych owoców o wysokiej zawartości witaminy C.

• Do innych gatunków z rodzaju psianka należą psianka skrzydlata (Solanum alatum), psianka ozdobna (Solanum capsicastrum), psianka jasminowata (Solanum jasminoides), psianka czarna (Solanum nigrum), psianka słodkogórz (Solanum dulcamara) i wiele innych.

Dobrze znana psianka - oberżyna

Oberżyna (Solanum melongena L.) pochodzi z południowej Europy, głównie z Bałkanów. Tam ten piękny owoc uważany jest za króla warzyw. Możemy spotkać się także z nazwami bakłażan lub patlican. Znana jest odmiana „Black Beauty". Wydaje pyszne owoce z ciemnofioletową, lśniącą skórką.

Uprawa oberżyny

Oberżyna ma najdłuższy okres wegetacji spośród warzyw owocowych. Wymaga ciepłego stanowiska i gleby o wysokiej zawartości próchnicy. W chłodniejszych regionach uprawiamy ją w szklarni lub pod osłonami foliowymi oraz w tunelach ogrodowych. Przy uprawie na grządkach korzystne jest pokrycie gleby czarną folią (odpowiednia folia), ponieważ dojdzie do jej ogrzewania. Jednocześnie nie będziemy mieli problemów z rozrastaniem się chwastów. Rozsadę wyhodujemy z wysiewu nasion do skrzynek lub misek umieszczonych w szklarni lub inspekcie. Nasiona wysiewamy w połowie marca. Po wykiełkowaniu rośliny pikujemy do oddzielnych doniczek o średnicy 10 cm lub w odległości 8 - 10 cm. Po ustąpieniu przymrozków w drugiej połowie maja możemy je posadzić na stałe miejsce w rozstawie ok. 40 x 40 cm do dołków, do których możemy dodać garść dojrzałego kompostu. Posadzone rośliny dobrze podlewamy, spulchniamy, a następnie regularnie nawadniamy, głównie w okresie rozpoczynającego się zbioru. Aby wyhodować wysokiej jakości i mocne owoce, zostawiamy na roślinie 4 najsilniejsze pędy z maksymalnie 5 - 7 owocami, pozostałe zawiązane owoce i kwiaty wyłamujemy. Przyspieszymy w ten sposób ich dojrzewanie i wzrost. Gdy owoc przy opukiwaniu wydaje głuchy dźwięk, jest to właściwy moment na zbiór. Jest to jeszcze przed pełną dojrzałością. Owoce będą miały jędrny i smaczny miąższ. Odcinamy je wraz z szypułką.

Spożycie i składniki odżywcze w bakłażanie

Bakłażan jest cennym źródłem witamin i minerałów, a jednocześnie jest dietetyczny - ma niską zawartość kalorii. Zawiera dużą ilość karotenu, witamin z grupy B, dużo potasu, żelazo, magnez, cynk i mangan. Pod jego skórką, z którą się spożywa, znajduje się rutyna, która pomaga wzmacniać naczynia krwionośne. Ogólnie ma działanie antyoksydacyjne, pomaga obniżać poziom cholesterolu, dobrze wpływa na mikroflorę jelitową, oczyszcza krew, pomaga przy egzemach i jest naturalnym antybiotykiem. Przygotowuje się go po obróbce cieplnej, dzięki czemu pozbywamy się trującej solaniny. Najpopularniejszymi wariantami są bakłażan grillowany, faszerowany, smażony, zapiekany i marynowany.

Przepis na bakłażan po orientalsku...

Będziemy potrzebować: 400 g młodych bakłażanów, sól, mielony czarny pieprz, 1 cebulę, 2 ząbki czosnku, mąkę pszenną, 40 g tłuszczu, 2 pomidory, 100 g grzybów, 0,1 l dobrego białego wina, 1 łyżeczkę cukru, ziele angielskie, liść laurowy, sok z cytryny, 1 łyżeczkę mąki ziemniaczanej i bulion mięsny.

Bakłażany kroimy w cienkie krążki, solimy, dodajemy mielony czarny pieprz i zostawiamy na 2 do 3 godzin. Następnie bakłażany obtaczamy w mące, smażymy na tłuszczu i dodajemy drobno posiekaną cebulkę z tartym czosnkiem i dalej smażymy. Dodajemy sparzone i obrane pomidory oraz pokrojone w plasterki grzyby. Podlewamy winem, dosładzamy cukrem, doprawiamy liściem laurowym i zielem angielskim i skrapiamy sokiem z cytryny. Zagęszczamy mąką ziemniaczaną, którą rozcieńczamy w wodzie, podlewamy bulionem mięsnym i dusimy do miękkości.