Pietruszka i jej uprawa

W skrócie: Pietruszkę korzeniową wysiewa się od lutego do kwietnia w rozstawie 7 x 30 cm, naciową od marca do kwietnia w odstępie 2 x 10 cm. Nasiona umieszcza się 1 cm głęboko wiosną i 2 cm przy wysiewie jesiennym. Najlepiej rośnie w temperaturze 10 do 20 °C, a okres wegetacji odmian korzeniowych wynosi 190 do 210 dni.

Pietruszka zwyczajna (Petroselinum crispum) jest dwuletnią rośliną należącą do rodziny baldaszkowatych (Apiaceae). Pietruszka w pierwszym roku tworzy różyczkę liści i gromadzi składniki odżywcze w potężnym korzeniu. W drugim roku wypuszcza łodygę z baldachowatym kwiatostanem. Baldach składa się z wielu drobnych, żółtych obupłciowych kwiatów. Owocem są żebrowane niełupki bez haczyków o wysokiej zawartości olejków eterycznych.

Ojczyzną jest południowa Europa, z której pietruszka rozprzestrzeniła się na cały pas umiarkowany.

• Najbardziej znanymi gatunkami są pietruszka ogrodowa (Petroselinum crispum) i pietruszka (ogrodowa) włoska (Petroselinum crispum neapolitanum). Pietruszka włoska jest jednak często uważana raczej za podgatunek pietruszki ogrodowej. W ogrodach uprawia się przeważnie dwa kultywary - korzeniowy (Petroselinum crispum convar. radicosum Hill) i naciowy (Petroselinum crispum convar. vulgare Danert).

• Pietruszka korzeniowa wytwarza w pierwszym roku korzeń o długości do 25 cm, który jest szeroko stożkowaty i nierozgałęziony.

• Pietruszka naciowa tworzy cienki, bogato rozgałęziony korzeń. Liście są jasnozielone, gładkie lub kędzierzawe w zależności od konkretnej odmiany.

• Istnieje też dziko rosnące zioło pietruszka psią (Aethusa cynapium), która wygląda jak pietruszka gładkolistna, ale jest trująca, należy na nią uważać.

• Najbardziej odpowiednimi odmianami korzeniowymi do uprawy są np. Olomoucká dlouhá. Ta odmiana ma długi stożkowaty ostro zakończony korzeń. Jest bardzo aromatyczna. Udaje się jej w lżejszych glebach. Jest dobrze przechowywalna i ma znaczną odporność na choroby.

• Kolejną odmianą korzeniową jest Alba. Jest to odmiana półpóźna do późnej przeznaczona do bezpośredniej konsumpcji, przetwórstwa przemysłowego i do przechowywania. Korzeń jest średnio długi, wydłużenie trójkątnego kształtu z gładką białą powierzchnią. Korzenie mają podwyższoną odporność na rozgałęzianie, osiągają długość ok. 18 - 21 cm.

• Trzecią często uprawianą pietruszką korzeniową jest odmiana Konika. Ta odmiana półwczesna jest odpowiednia do letniego zbioru z nacią, ale i do zimowego zbioru bez naci. Korzenie są średnio długie, szeroko stożkowate i gładkie. Osiągają długość 12 - 15 cm. Miąższ jest aromatyczny, kremowobiały, w centrum z lekkim marmurkowym wzorem.

• Późną odmianą pietruszki korzeniowej przeznaczoną do przechowywania jest Hanácká. Korzeń jest półdługi, stożkowatego do buławkowatego kształtu. Osiąga długość 14 - 17 cm. Miąższ jest aromatyczny tworzący przeważnie kompaktny rdzeń białego koloru z niewyrażnym marmurkowym wzorem.

• Ostatnią często uprawianą odmianą jest Osborne. Jest to średnio późna, długa i dobrze przechowująca się pietruszka korzeniowa.

• Przedstawicielem pietruszki naciowej jest pietruszka naciowa kędzierzawa. Ta odmiana ma bogato podzielone liście, rośnie bardzo jakościowo i szybko. Młode liście mają jasnozieloną błyszczącą barwę. Odmiana jest odpowiednia także do przyspieszania z wykopanych jesienią korzeni.

• Kolejną odmianą pietruszki naciowej przeznaczoną do całorocznego zbioru jest Astra. Można ją bezpośrednio spożywać, suszyć i mrożić. Liście są bardzo silnie kędzierzawe, mają średnio do ciemnozieloną barwę. Nać intensywnie obrasta, dlatego zbiór można powtarzać po 8 - 10 tygodniach.

• Naciową odmianą z gładkimi liśćmi jest Festival 68. Ta odmiana jest przeznaczona do całorocznego zbioru naci. Liście są gładkie, średnio zielone, jednolite.

• Podstawą wielu mieszanek ziołowych jest odmiana Mooskrause.

Jak uprawiać pietruszkę?

To nie jest skomplikowane, ale kilka rad zawsze się przyda. Pietruszce dobrze rośnie na słonecznym lub półcienistym stanowisku. Lubi lżejsze gleby bogate w humus ze zdolnością zatrzymywania wystarczającej ilości wody. Najlepiej wegetuje przy temperaturach w zakresie 10 - 20 °C, krótkotrwale jednak znosi także mróz. Pietruszkę wysiewajcie na grządce w drugim zmianowaniu uprawy (wystarczająca ilość składników odżywczych, ale gleba nie jest bezpośrednio nawożona).

Kiełkowanie pietruszki trwa stosunkowo długo. Sprawdzonym trikiem na przyspieszenie jest polanie rzędów z nasionami ciepłą wodą. Podstawowe potrzeby obu odmian pietruszki są takie same, ale wysiew jest trochę odmienny.

Pietruszkę korzeniową wysiewamy na grządkę jak najwcześniej wiosną - od lutego do kwietnia w rozstawie ok. 7 x 30 cm.

Pietruszkę naciową wysiewajcie później - od marca do kwietnia w odległości 2 x 10 cm. Wysiew lepiej jest wykonywać gęściej i do zalecanego rozstawu przerzedzić wzeszłe rośliny, ponieważ nie wszystkie nasiona wykiełkują. Nasiona wysiewajcie ok. 1 cm głęboko przy wysiewie wiosennym i ok. 2 cm głęboko przy wysiewie jesiennym, który wykonuje się we wrześniu do listopada. Pietruszka korzeniowa do pomyślnego wzrostu potrzebuje głęboko przekopanej gleby, aby mogły rozwijać się mocne korzenie. Pietruszka naciowa nie jest tak wymagająca co do głębokiej uprawy gleby.

Szczególnie pietruszce korzeniowej służy spulchnianie i regularne podlewanie podczas gorących letnich dni. Dla lepszych plonów można w trakcie sezonu dokarmiać nawozem NPK o niższej zawartości azotu. Pietruszkę korzeniową zbiera się jesienią przed nadejściem przymrozków. Pietruszkę naciową zbiera się stopniowo, w miarę potrzeb. W drugim roku uprawy zbiera się nasiona, które zbiera się jeszcze przed dojrzeniem, najczęściej w sierpniu. Zrywa się zazwyczaj całe kwiatostany, z których po wysuszeniu nasiona można łatwo wymłócić. Okres wegetacji pietruszki korzeniowej wynosi 190-210 dni, u pietruszki naciowej z wiosennych wysiewów może wynosić do 90 dni.

Pietruszkę naciową można uprawiać także w mieszkaniu. Bardzo dekoracyjnie wyglądają kędzierzawe liście pietruszki w specjalnym naczyniu do uprawy pietruszki. Do tego naczynia można bezpośrednio wysiać nasiona lub przenieść do niego wstępnie uprawiane korzenie, które zimą puszczą nowe listki.

Wskazówka dotycząca wysiewu

Pietruszka kiełkuje dość długo, czasem nawet kilka tygodni, dlatego można nasiona zmieszać z rzodkiewką i wysiać razem. Rzodkiewka kiełkuje znacznie szybciej, dzięki czemu będziecie mieli także pietruszkę stale na oku. Najprostszym rozwiązaniem jest kupno gotowej taśmy nasiennej łączącej nasiona pietruszki naciowej i rzodkiewki.

Choroby i szkodniki pietruszki

Najczęściej występującym szkodnikiem pietruszki jest łykowiec selera, który należy do błonkówek. Larwy wygryzają w liściach korytarze, porażone liście następnie zasychają i obumierają. Innymi szkodnikami na liściach pietruszki są mszyca marchwiowa i przędziorek chmielowiec. Te szkodniki zniszczycie za pomocą preparatów owadobójczych, np. Decis.

• Korzenie pietruszki mogą zaatakować nicienie, czyli drobne węgorki, które swoją działalnością deformują korzenie. Jako skuteczna metoda walki z nicieniami okazało się wysianie aksamitek wokół grządek warzywnych. Aksamitki zabijają nicienie swoimi sokami.

• Wilgotna pogoda sprzyja powstawaniu septoriozy liści.

• Może się zdarzyć, że na liściach pietruszki odkryjecie dużą zieloną gąsienicę z czarnymi pasami i żółtymi kropkami. Tej gąsienicy nie zabijajcie, jest to bowiem gąsienica bardzo pięknego motyla - paź królowej.

Właściwości lecznicze i zastosowanie pietruszki

Pietruszka jest cennym źródłem witamin, zwłaszcza C, B1, B2, B3, B6, B12, E i A. Z minerałów zawiera fosfor, mangan, wapń, potas, magnez i chlor. Główną substancją czynną w pietruszce są olejki eteryczne, które działają jak diuretyk (substancja wspomagająca oddawanie moczu). Olejki eteryczne mają silne działanie dezynfekujące, dlatego są stosowane jako składnik herbat moczopędnych i urologicznych przeznaczonych do leczenia stanów zapalnych układu moczowego.

Istotny jest także wpływ na trawienie i pobudzanie apetytu.

Jej spożywanie jest zalecane przy dolegliwościach związanych z wzdęciami, skurczami jelitowymi, kaszlu oskrzelowym w podeszłym wieku oraz przy zaburzeniach miesiączkowania. Stosowanie pietruszki powoduje przekrwienie narządów płciowych - jest więc łagodnym afrodyzjakiem. Wysokie dawki pietruszki mogą wywoływać skurcze macicy, dlatego spożywanie większych ilości pietruszki nie jest wskazane dla kobiet w ciąży.

Pietruszka znajduje swoje zastosowanie najczęściej w kuchni. Liście wykorzystuje się do przyprawiania zup, sosów i potraw jajecznych. Często zdobią się nimi sałatki, potrawy warzywne lub ziemniaki. Pietruszka korzeniowa jest gotowana w zupie i innych potrawach. Naturalny sok pietruszkowy ze świeżej naci jest doskonałym środkiem do odpędzania owadów.

Po ukąszeniu przez owada pomaga potarcie dotkniętego miejsca świeżą pietruszką. Odwar z naci pietruszki działa jak tonik do włosów, który przywraca blask włosów. Żucie pietruszki oczyszcza oddech i usuwa zapach czosnku. Z pietruszki możesz również przygotować oczyszczający płyn do twarzy. Wystarczy zagotować dwie łyżki stołowe drobno posiekanej pietruszki z filiżanką herbaty z mięty pieprzowej, a następnie pozostawić przykryte na 30 minut do zaparzenia. Potem odwar przecedź i nakładaj na miejsca, które chcesz oczyścić. Niezaprzeczalna jest również wartość ozdobna pietruszki - szczególnie przy uprawie odmiany kędzierzawej w terakotowych doniczkach.

Rozpoznasz pietruszkę od pasternaku?

Pietruszka i pasternak wyglądają na pierwszy rzut oka bardzo podobnie, w sklepie są nawet często mylone. Smakują jednak zupełnie inaczej. Jak więc odróżnić pietruszkę od pasternaku na pierwszy rzut oka? Po naci. Pietruszka ma nać prawie na całym wierzchołku korzenia i po ścięciu ma cienki fioletowy obwódkę wokół obwodu, tam gdzie rosła nać. Z kolei nać pasternaku wyrasta ze środka wierzchołka korzenia i nie zajmuje tak dużej części. Po ścięciu wygląda, jakby nać wyrastała z wnętrza. Wierzchołek po ścięciu jest jasny i jednolity w kolorze. Myślisz, że nadal nie rozpoznasz różnicy w sklepie?

Najprostszym rozwiązaniem jest wyhodowanie pietruszki z nasion na własnej grządce. W ten sposób będziesz mieć 100% pewność, że jest to pietruszka.