MĘCZARNIA - ozdoba pokojowa

Męczennica (łac. Passiflora) jest pokojową wiecznie zieloną liáną o egzotycznie pięknych kwiatach. Należy do roślin, które zdobią nasze mieszkania. Ze względu na swoje piękno jest w naszych domach uprawiana już od dawna. Męczennica jest bardzo długo i obficie kwitnącym pnączem. Należy do rodzaju nie tylko bylin wieloletnich, pnących, ale również krzewów. Jej pnące wąsy dorastają długości do 2 m. Męczennica pochodzi z Ameryki Południowej. W cieplejszych krajach męczennica jest uprawiana jako roślina ozdobna, w subtropikach jako roślina jadalna. Cały ten rodzaj obejmuje około 520 gatunków. Kwiaty męczennicy mają pięcio- lub siedmioczęściowe listki o średnicy do 10 cm. Pośrodku kwiatu znajduje się gęsty wieniec niebiesko i biało zabarwionych pręcików. Większość kwiatów męczennicy charakteryzuje się niezwykłymi kształtami i kolorami. Odmiana Constance Eliott kwitnie kwiatami w kolorze kości słoniowej, odmiana Kaiserin Eugenie kwiatami fioletowymi. Odmiana Passiflora racemosa tworzy grona czerwonych pąków. Wśród męczennic znajdziemy też gatunki, które kwitną kwiatami bardzo niepozornymi - np. Passiflora suberosa, która ma kwiaty o wielkości około 2 cm w kolorze zielonym. U męczennicy kwiaty wyrastają z kątów liści i kwitną zazwyczaj tylko jeden dzień. Liczba kwiatów męczennicy zależy od tego, jak dobrze rośnie roślina. Jeśli jest uprawiana w "idealnych" warunkach, z kątów liści mogą wyrosnąć na roślinie dwa, trzy, a nawet cztery kwiaty. Pąki kwiatowe roślina tworzy również na wąsach czepnych, którymi trzyma się podpór.

Uprawa męczennicy

Męczennica jest wspaniałą, kwitnącą, egzotyczną, pnącą, ciepłolubną rośliną. W mieszkaniu można uprawiać kilka gatunków, czy to ze względu na słodkie owoce, czy ze względu na piękne kwiaty. Do uprawy męczennicy wybierz średnio lekki substrat przeznaczony dla roślin pokojowych. Przygotuj konstrukcję, która będzie podpierać roślinę. Pędy męczennicy dorastają do większych, nawet dwumetrowych długości. Można więc np. zaaranżować i owijać wyrosłe pnące liany w koło. Jest to najprostszy i najbardziej stylowy sposób aranżacji kształtu męczennicy. Męczennica jest bardzo dekoracyjną rośliną. Odpowiada jej słoneczne stanowisko. Na parapecie umieść ją po południowej stronie mieszkania. W miesiącach letnich możesz męczennicę również wynieść na zewnątrz, na słońce. Również na stanowisku zewnętrznym nie zapomnij o podporze, którą przygotujesz dla męczennicy, aby pnące liany miały się czego przytrzymać.

Do siewu przygotuj również nasiona męczennicy. Należy je przed wysiewem namoczyć na 48 godzin w ciepłej wodzie. Nasiona męczennicy lekko pęcznieją. Tak spęczniałe nasiona wysiewa się na głębokość około pół centymetra. Do wysiewu użyj substratu do tego przeznaczonego lub torfowych tabletek do wysiewu. Nowo wysianym nasionom męczennicy najlepiej rośnie w temperaturze pokojowej, tzn. około 22-26°C.

Podlewanie męczennicy musi być regularne, w okresie intensywnego wzrostu podlewaj codziennie. Nie jest jednak konieczne przemaczanie substratu w doniczce, gdyż mogłoby to prowadzić do gnicia korzeni roślin. Z drugiej strony, jeśli zapomnisz podlać rośliny, może ona uschnąć. Męczennicy służy regularne opryskiwanie.

Ważnym elementem przy uprawie męczennicy jest również nawożenie. Wybierz odpowiedni nawóz do kwitnących roślin doniczkowych. Nadmiar niewłaściwego nawozu może spowodować, że roślina będzie bujnie rosnąć i zazieleniać się, ale kwiaty się nie pojawią.

Jeśli chcemy uprawiać męczennicę dla słodkich owoców, zalecamy zapylanie kwiatów. Zapylenie przeprowadza się w ten sposób, że odrywamy pylniki z jednego kwiatu i pocieramy nimi znamiona pozostałych kwiatów. Dla obfitości owoców lepiej jest uprawiać więcej pojedynczych roślin lub więcej gatunków męczennicy. Męczennica jest tylko częściowo samopylna. Jako gatunki owocowe męczennicy uprawiamy te: Passiflora edulis, Passiflora mollissima, Passiflora alata, Passiflora ligularis, Passiflora maliformis, Passiflora quadrangularis.

Jesienią zaczynamy przygotowywać męczennice do przezimowania. Są gatunki, które znoszą mróz nawet do -8°C, jak np. gatunek Passiflorata caerulea. Pozostałe jednak przygotowujemy do spokojnego okresu wegetacyjnego. W tym okresie przezimowania jest wskazane, aby męczennice zatrzymały swój wzrost. Gdy tylko jesienią zaczną się chłodniejsze noce, przygotowujemy męczennicom pomieszczenie do przezimowania. Pomieszczenie powinno mieć temperaturę 7-15°C. Przy niższych temperaturach męczennicom mogą opadać liście. Jak przygotować samą roślinę do przezimowania? Odcinamy cały system korzeniowy, który przerósł do otaczającej przestrzeni poza podstawową bryłę korzeniową. Również nadziemną część rośliny skracamy do ok. 30 cm. Roślinę w tym okresie spoczynku podlewamy zgodnie z ilością dziennego światła. Na pewno nie zalewamy, ale nie pozwalamy bryłce korzeniowej całkowicie wyschnąć.

Młode rośliny zalecamy przesadzać do doniczki, która będzie miała o 2-5 cm większą średnicę niż doniczka oryginalna. Starsze rośliny wolą bardziej ciaśniejszą przestrzeń. Wiosną przytnij roślinę do 5-6 oczek. Po przesadzeniu szybko obrasta. Jeśli roślina ma niedobór składników odżywczych - poznasz to po tym, że zaczynają jej żółknąć liście. Wtedy trzeba donawozić, można użyć nawet nawozu, który masz w domu do kwitnących roślin lub pelargonii.

Męczennica kwitnie tylko na młodych pędach. Na starych pędach bez liści kwiaty nie zakwitną. Jeśli już masz w domu taką męczennicę, pomóż jej z nadchodzącą wiosną i przesadź ją, oraz zapewnij jej wiosenne przycięcie.

Ciekawostki

Męczennica jest nie tylko rośliną ozdobną. Jest również szeroko stosowana w przemyśle spożywczym i medycynie. Owoce niektórych gatunków męczennicy są jadalne. Najbardziej znanym jadalnym gatunkiem męczennicy jest marakuja (łac. Passiflora edulis) lub granadilla (Passiflora lingualis). Te egzotyczne, smaczne owoce są ozdobą nie tylko doniczek, ale także ogrodów. W ofercie mamy również mieszankę egzotycznych roślin, jeśli chcielibyście uprawiać więcej gatunków jadalnych egzotycznych roślin, nie tylko męczennicę. Do innych znanych i mniej znanych jadalnych gatunków męczennicy należą Passiflora alata, Passiflora quadrangularis, Passiflora laurifolia i inne. Aromatyczne owoce męczennicy są przetwarzane na soki, dżusy lub dżemy oraz jogurty owocowe – często jej owoce w mieszance z innymi owocami są oznaczane jako multiwitaminy. Męczennice są również wykorzystywane w produkcji leków ze względu na swoje łagodne działanie analgetyczne, uspokajające i rozkurczowe. Ponadto są stosowane jako dodatek smakowy i aromat.

Ciekawostką dotyczącą męczennicy jest również jej nazwa, która powstała z faktu, że w nietradycyjnym kwiecie męczennicy niebieskiej Passiflora caerulea można dostrzec narzędzia biblijnej męki Jezusa Chrystusa. Gdy spojrzysz do środka kwiatu, zobaczysz trzy czarne słupki z znamionami jak gwoździe, pięć pręcików jak pięć ran Chrystusa oraz wokół wieniec kolorowych włókien jak koronę cierniową. Szpiczaste końce listków okwiatu symbolizują włócznię, ich liczba to dziesięć jak apostołów, a wąsy – baty. Łacińską nazwę Passiflora nadali męczennicy jezuici, w tłumaczeniu oznacza passio - cierpienie i flos - kwiat.

Autor: Hana Michalíková