Cząber ogrodowy

Cząber ogrodowy

Cząber ogrodowy (łac. Satureia) to roślina o wysokości około 30 cm z rodziny jasnotowatych. To zioło pochodzi z regionu śródziemnomorskiego, ludowo nazywane jest również saturią lub cząbrem. Ta jednoroczna roślina zielna jest skutecznym lekiem i przyprawą i nie powinna jej zabraknąć w żadnym ogródku ziołowym. Jej wygląd jest jednak nieregularny, jakby niechlujny. Jest krępa, dziko rosnąca, z drobnymi świeżymi zielonymi listkami. Cząber wydziela przyjemnie przenikliwy aromatyczny zapach. Łodyga tego zioła jest krzewowato rozgałęziona. Liście są wąskie, lancetowato-liniowe, zakończone licznymi gruczołami. Kwiaty cząbru są drobne, białe, aż do bladoróżowych czy fioletowych, wyrastające z kątów liści. Cząber kwitnie od lipca do września.

Uprawa cząbru

Cząber uprawiamy w ogródkach ziołowych, na obrzeżach skalniaków, na parapecie okiennym w kuchni oraz w skrzynce za oknem. To roślina stosunkowo odporna. Uprawiamy ją jako przyprawę, a także jako roślinę leczniczą. Cząbrowi najbardziej odpowiada stanowisko słoneczne. Najlepiej rozwija się w glebie gliniasto-piaszczystej, bogatej w składniki odżywcze, zawierającej humus. Gleba powinna być sypka i ciepła. Cząber można oczywiście uprawiać w każdej glebie. Zbyt ciężkie gleby odbierają roślinie aromatyczność. Cząber można dokarmiać przefermentowanym obornikiem, ale także nawozami przemysłowymi zawierającymi fosfor i potas. Przy nawożeniu należy uważać, aby nawozem nie polewać liści zioła.

Cząber jest rośliną jednoroczną i wysiewa się corocznie. Wysiewa się wiosną, bezpośrednio na przeznaczony dla niego grządek. Nasiona wysiewa się w rzędy oddalone od siebie o 15 cm. Wysianych nasion nie przykrywamy kolejną warstwą gleby. Możemy jedynie lekko oprószyć. Jeśli chcemy rośliny przesadzić w inspekcie, wysiewa się je już w kwietniu, a następnie rozsady przesadzamy.

Cząber rozmnaża się poprzez samosiew. W miejscu, gdzie raz go zasadzimy, będzie się pojawiał corocznie.

U cząbru zbieramy zieloną część. W lecie zieloną część wykorzystujemy w stanie świeżym. Cząber ścinamy wtedy, gdy rośliny zaczynają kwitnąć. Tak ścięte łodygi wiążemy w wiązanki i dosuszamy w przewiewnym miejscu, najlepiej zawieszone. Wysuszony cząber przechowujemy w papierowych woreczkach.

Zastosowanie cząbru w kuchni

Cząber w kuchni, czyli w przepisach wykorzystujemy do potraw jako przyprawa do sosów. Także do potraw z roślin strączkowych, gdzie jednocześnie działa przeciw wzdęciom. Używamy silnie aromatycznych pędów wraz z kwiatami. Doskonale nadaje się do przygotowania i marynowania dziczyzny. Możemy go również użyć przy marynowaniu ogórków. Jest niezastąpiony przy produkcji wędlin i domowych kiełbas. Dodaje się go do mielonego mięsa, potraw jajecznych i do duszonej jarzyny. Możesz go użyć również przy przygotowaniu ryb i owoców morza. Z przyprawą należy jednak postępować ostrożnie, cząber to zioło, z którym trzeba obchodzić się umiarkowanie. Jeśli dodasz go więcej, ma silnie ostry smak, którym przebije smak potrawy. Cząber możesz użyć przy produkcji aromatyzowanych olejów i octu. Najczęściej cząber używany jest w kuchni bałkańskiej. Smakiem przypomina oregano, często możemy go spotkać w tzw. ziołach prowansalskich.

W medycynie ziele służy do przygotowania wywaru przeciw obrzękom. Dodaje się je również do kąpieli. Z wywaru z cząbru możesz przygotować orzeźwiający tonik do twarzy. Wywar wskazane jest pić przy dolegliwościach trawiennych. W starożytnym Rzymie był uważany za afrodyzjak.

Autor: Hana Michalíková