Niekonwencjonalne warzywa - cykoria

W skrócie: Cykorię sałatową wysiewa się od końca kwietnia do początku czerwca, a jesienią wykopuje się korzenie i przechowuje w chłodzie. Pędzenie odbywa się w całkowitej ciemności w temperaturze 12-18°C i trwa 3-4 tygodnie. Pąki ścina się przy długości 12-15 cm, jeden korzeń daje zwykle 1-2 sztuki.

Niekonwencjonalne warzywa - Cykoria

Cykoria sałatkowa - jest rośliną jednoroczną, zwaną także cykorią, spokrewnioną z cykorią korzeniową. Cykoria korzeniowa była uprawiana w przeszłości dla korzenia, który był zamiennikiem kawy, zwanej cykorią. Pierwotna roślina tego gatunku cykoria pospolita, jest u nas powszechnie znana. Rośnie dziko na miedzach i przy drogach. Kwitnie drobnymi niebieskimi kwiatkami. Cykoria liściowa (łac. Cichorium endivia) jest liściowym dwuletnim warzywem, tworzącym w pierwszym roku buraczkowaty korzeń i różyczkę liściową. Ten gatunek cykorii należy do rodziny astrowatych. Cykorię uprawiamy dla tzw. główek cykoriowych. Te główki w dzisiejszych czasach łatwo dostaniemy we wszystkich supermarketach i są smacznym dodatkiem do sałatek warzywnych. Wyhodowanie świeżych główek na własnej grządce jest bardzo proste.

Uprawa cykorii

Uprawa cykorii sałatkowej wcale nie jest skomplikowana, jak wygląda na pierwszy rzut oka. Ma znaczenie także dla właścicieli małych ogródków. Pędzenie cykorii jest również łatwe. Możecie więc mieć przez całą zimę zapas świeżej sałaty.

Do uprawy możemy wybrać spośród następujących gatunków cykorii:

• cykoria główkowa czerwona
• cykoria do pędzenia
• cykoria liściowa, sałatkowa

Korzenie cykoriowe możemy pędzić w odpowiednim, ciemnym miejscu. Może to być np. w niepotrzebnej beczce, ale także w starym wiadrze. To zresztą może spróbować każdy miłośnik cykorii i mieć tak dostęp do cennych witamin ze świeżych warzyw także w okresie zimowym.

Cykoria pospolita nie jest w żaden sposób wymagająca co do gleby. Najlepsze plony daje w glebach odpowiednich do uprawy marchwi i buraków. Gleba powinna być więc głęboka, dobrze przekopana i spulchniona, lekko gliniastopiaszczysta. Utrzymywana bez agresywnych chwastów. Dobrze zaopatrzona w składniki odżywcze i zawierająca wapno. Do uprawy cykorii nie nadaje się gleba piaszczysta, zbyt sucha ani podmokła.

Przy wysiewie cykorii poczekajcie, aż się ociepli. Nie zaleca się wczesnego wysiewu. Do letniej konsumpcji wysiewajcie cykorię w kwietniu/maju, do zimowej konsumpcji wysiewajcie cykorię w czerwcu. Cykorii nie wysiewamy zbyt wcześnie na grządkę z tego powodu, aby nie poszła w kwiat. Cykorię wysiewamy albo bezpośrednio na przeznaczoną grządkę, albo na grządkę wysiewną. Z której następnie cykorię przesadzamy w rzędy, oddalone od siebie o 15 cm. Cykoria otrzymuje regularne podlewanie. Zbiór korzeni do pędzenia podobnych do buraków następuje pod koniec września. Korzenie wykopujemy widłami kopalnymi. Po wykopaniu dobrze jest zostawić korzenie cykorii na kilka dni na grządce, przykryte przed mrozem. Korzenie oczyszcza się z gliny i obcina liście 2-3 cm powyżej wierzchołka korzenia, przy czym jednak chronimy liście sercowe. Gdyby serce cykorii zostało uszkodzone, korzenie byłyby bezwartościowe. Korzenie następnie pozostawia się do wyschnięcia. Im korzeń cykorii jest grubszy, tym piękniejsza jest główka, liść. Korzenie układa się następnie najlepiej w piwnicy, w lekko wilgotnym piasku. Zakłada się je ciasno jeden obok drugiego, pionowo. Najodpowiedniejsza temperatura w piwnicy to 0-7°C.

Tak szybkie wypędzanie jest najbardziej naturalnym procesem. Przy tym sposobie uprawy macie zapas witamin w okresie zimowym od grudnia do kwietnia. Oszczędzacie energię i czas. Pędy można wyhodować na stosunkowo małej powierzchni. Odpada również ryzyko podwyższonej zawartości azotanów z powodu braku promieniowania słonecznego zimą.

Zbiór pędów cykorii rozpoczyna się, gdy przebiją pierwszą warstwę ziemi naniesionej na korzenie. Albo sypkiej ziemi, albo warstwy piasku. Każdy korzeń zawiera tyle siły, że wyżywi dorastające liście przez okres trzech tygodni. Możemy więc zbierać liście i w ten sposób cykoria wytrzyma nam dłużej. Tak wyhodowane pędy cykorii mają delikatny smak. Wypędzanie cykorii w ciemnych pomieszczeniach nazywa się bieleniem lub też etiolizacją. Gorycz cykorii nie jest na szkodę, właśnie ten smak zwiększa jej odporność na choroby i mrozoodporność. Gorycz pędów może pojawić się u cykorii uprawianej na grządkach.

Jak postępować przy wypędzaniu cykorii w wiadrze:

• Korzenie cykorii ułóżcie w wiadrze ciasno obok siebie.
• Korzenie przytnijcie na jednakową wysokość.
• Optymalny rozmiar korzeni cykorii do wypędzania to długość korzenia 25-30 cm przy średnicy główki cykorii 4 cm.
• Zalejcie wodą do około 2/3 wiadra lub innego pojemnika, którego użyjecie.
• Woda nie może przelać się przez końce korzeni cykorii, pamiętajcie o tym również przy dolewaniu wody do wiadra.
• Wiadro przykryjcie przez uchwyt czarną nieprzezroczystą folią.
• Utrzymujcie temperaturę około 18°C.
• Pędy dorosną za 3-4 tygodnie. Pędy odetnijcie i wykorzystajcie. Następnie korzenie skompostujcie.

Cykoria zwyczajna może być wykorzystana na dwa sposoby, wykorzystujcie liście i korzenie. Wielkoobszarowi hodowcy i dystrybutorzy uprawiają pędy cykorii w dużych halach, w których korzenie umieszczone są na kilku piętrach w wannach wypełnionych roztworem odżywczym. Największymi hodowcami cykorii są Belgowie i Francuzi. Zebrane pędy cykorii przechowujemy przed spożyciem w czarnej nieprzezroczystej folii, aby nie zgorzknęły.

Cykoria w kuchni

Według odmiany cykoria przyrządzana jest w kuchni jak sałata lub jak kalafior. Do przygotowania warto przypomnieć, że liście cykorii wskazane jest przed końcową obróbką namoczyć na pół godziny w wodzie. Możemy ją również przyrządzać duszoną z sosem holenderskim, podobnie jak szparagi. Sałata wzbogacona cykorią jest oczywiście przysmakiem. Sałatkę możemy przygotowywać z klasycznymi słodko-kwaśnymi sosami, a także np. jogurtowymi sosami i sosami z majonezem.

Cykoria zwyczajna zawiera dużą ilość witamin i minerałów, również kwas foliowy, witaminy C, A i K oraz błonnik. Cykoria pobudza apetyt i korzystnie wpływa na perystaltykę jelit. Delikatnie gorzkawy smak cykorii poprawia trawienie i funkcję pęcherzyka żółciowego.