Biedronka w ogrodzie - pomocnik czy szkodnik?

W skrócie: Biedronka to pomocnik, nie szkodnik: zjada do 150 mszyc dziennie, a jedna larwa w czasie rozwoju nawet 800. Biedronka siedmiokropka mierzy 5–9 mm i poluje na mszyce na warzywach i kwiatach. Aby utrzymać biedronki w ogrodzie, zrezygnujcie z chemicznych oprysków. Problemem bywa tylko inwazyjna biedronka azjatycka.

Biedronka - pomocnik czy szkodnik?

Biedronka siedmiokropka (łac. Coccinella septempunctata) - zwana także biedronką, stonką lub berušką, jest chyba najbardziej znanym chrząszczem w ogóle. Pochodzi z rodziny biedronkowatych (łac. Coccinellidae). Jest to najbardziej znany gatunek środkowoeuropejski, który mierzy 5-9 mm. Żywi się mszycami liściowymi żyjącymi na kwiatach, warzywach i dziko rosnących roślinach. Nie występuje na drzewach. Biedronka siedmiokropka jest niestrudzonym łowcą mszyc i wielkim pomocnikiem w ich zwalczaniu w waszym ogrodzie.

Biedronkowate - są rozprzestrzenione na całym świecie. W Europie występuje około 100 gatunków, na świecie zaś ok. 4000 gatunków. Większość biedronek żyje w obszarach subtropikalnych i tropikalnych. Ciepła potrzebuje też nasza klasyczna biedronka, która lepiej się rozwija w cieple, jest żywsza, szybsza i bardziej zadowolona. Przy chłodnej pogodzie biedronka zwalnia. Liczba kropek u biedronek oznacza gatunek biedronki, a nie jej wiek, jak się czasem błędnie podaje. Biedronka dwukropka (łac. Adalia bipunctata) - ma dwie kropki na pokrywach, najczęściej pożera mszyce na drzewach i czarnym bezie. Biedronka dziesięciokropka (łac. Adalia decempunctata) - ma ciemnobrązowe pokrywy, na każdej z nich ma pięć plam w postaci kropek, występuje najczęściej na łąkach i drzewach liściastych. Biedronka czternastokropka (łac. Propylaea quatuordecimpunctata) - istnieje w ponad stu formach i różnych mutacjach barwnych, ma czerwone i żółte pokrywy, kropki są ułożone szachownicowo. Żywi się różnymi gatunkami mszyc. Biedronka oczkowata (łac. Anatis ocellata) - jest duża 8-10 mm, ma żółtoczerwone pokrywy z dwudziestoma ciemnymi kropkami z jasnym obrzeżem. Żyje głównie w lasach na sosnach, ale także na drzewach w ogrodach.

Inne gatunki biedronek - Biedronka australijska (łac. Rodolia cardinalis) - była z powodzeniem wykorzystywana do zwalczania czerwców na cytrusach już od 1888 roku. Biedronka dwudziestodwukropka (łac. Thea vigintiduopunctata) - to cytrynowo ubarwiony chrząszcz z dwudziestoma dwoma kropkami. Ta biedronka nie zjada mszyc, lecz mączniaka na drzewach, łąkach i winnicach. Clitostethus arcuatus - to brązowa owłosiona biedronka. Na pokrywach skrzydłowych ma dwie równolegle ułożone ciemne plamy z jasnym obrzeżem. Ta biedronka specjalizuje się w zjadaniu mączlików. Neomysia oblongoguttata - to biedronka o wielkości 7-9 mm z czarnymi pokrywami skrzydłowymi, na których znajduje się większa liczba żółtawych plam. Żywi się głównie mszycami na drzewach iglastych. Synharmonia conglobata - to biedronka o wielkości 5 mm z różowymi do czerwonych pokrywami skrzydłowymi z ośmioma czarnymi kwadratowymi plamami. Zjada mszyce liściowe na drzewach owocowych i topolach. Chilocorus bipustulatus i Chilocorus renipustulatus - osiągają wielkość 4-6 mm, oba gatunki są lśniąco czarne. Dorosłe chrząszcze i larwy żywią się mszycami liściowymi i czerwcami. Scymnus suturalis i Scymnus subvillosus - to ciemnobrązowe do czarnych, owłosione biedronki. Żywią się głównie mszycami występującymi na sosnach i drzewach iglastych. Stethorus punctillum - to mała biedronka o wielkości 1,5 mm. Ma czarne, delikatnie owłosione pokrywy skrzydłowe, żółte nóżki i czułki. Żyje na drzewach owocowych, żywi się przędziorkami. Ten drobny chrząszcz i jego larwy są w stanie skonsumować do 100 roztoczy wszystkich stadiów rozwojowych dziennie. Jest bardzo ruchliwy i składa jajeczka w różnych ogniskach porażenia. Działa doskonale przeciwko przędziorkom na papryce, na ogórkach, na pomidorach, ale także na gatunkach ozdobnych i owocowych.

Większość biedronek jest pożyteczna dla uprawiacza i jego ogrodu. Na wiosnę biedronki znajdziemy na grządce, gdzie zjadają mszyce. Jeśli chcemy utrzymać biedronki, unikajmy stosowania chemicznych oprysków. Biedronka jest naturalnym likwidatorem mszyc na roślinach. Jeśli zachowasz biedronki, zapewnisz sobie ekologiczne zlikwidowanie tych szkodników w harmonii z naturą. Biedronki składają swoje larwy w pobliżu roślin zaatakowanych przez mszyce i czerwce. Dzięki temu wylęgnięte larwy łatwiej znajdują pokarm. Większość żyjących u nas biedronek żywi się różnymi gatunkami mszyc liściowych. Niektóre gatunki mączlikami i przędziorkami. Tylko wąska grupa gatunków żywi się pleśniami i pokarmem pochodzenia zwierzęcego. Biedronki oprócz tego pokarmu zjadają także pyłek roślinny.

Biedronka czternastokropka zjadająca mszyce:

Biedronka azjatycka - (łac. Harmonia axyridis) - ta biedronka również jest wojownikiem w walce z mszycami, jednak nie ma w przyrodzie naturalnego wroga. Obecnie rozprzestrzeniła się także w Europie. W dużych miastach osiedla się w oknach bloków mieszkalnych, gdzie zimuje. Ta biedronka jest źródłem alergii. Jej ukąszenie przypomina ukąszenie mrówki. Wlatując do mieszkań, szuka miejsca do zimowania, gdzie jednak nie zapada w sen zimowy, ponieważ w mieszkaniach jest ciepło. Biedronka jest wtedy ciągle aktywna, wyczerpują się jej zapasy energii i tłuszczu i dlatego gryzie także ludzi. Zwykła biedronka nie atakuje człowieka, a jej ukąszenia w ogóle się nie czuje. W Wielkiej Brytanii jest oznaczona jako superdrapieżnik, w celu kontrolowania jej przemnożenia trwa rozwój specjalnych roztoczy, które pasożytują na biedronkach i obniżają w ten sposób ich płodność. Biedronka azjatycka rozmnaża się pięć razy w roku. Jest uważana za gatunek inwazyjny, który wypiera gatunki rodzime. Jej przemnożenie niesie ze sobą konsekwencje ekologiczne i ewolucyjne.

Rozmnażanie

Biedronka rozmnaża się tylko wtedy, gdy jest wystarczająca ilość pokarmu. Samica przywiązuje więc dużą wagę do całkowitego i pomyślnego rozwoju jajeczek. Biedronka składa jajeczka na dolnej stronie liści - jest to skupisko do 400 owalnych jajeczek w mniejszych grupkach po 10-30 sztuk. Jajeczka składa zwykle w pobliżu kolonii mszyc. Gatunki, które żywią się czerwcami, składają tylko jedno lub dwa jajeczka pod ochronną tarczę tych szkodników. Larwy wylęgają się z jajeczek po siedmiu do dziesięciu dniach. Mają wydłużone, ciemno zabarwione ciało i przechodzą przez cztery do pięciu stadiów rozwojowych. W tym okresie potrzebują do swojego rozwoju pożerać setki mszyc. Po trzech do sześciu tygodniach larwy przepoczwarczają się na liściach lub pniach drzew. Poczwarki są owalne i wyglądają trochę pomarszczone, zabarwione są na czerwono. Po czterech do dziewięciu dniach wylęgają się żółto zabarwione chrząszcze z jeszcze nie rozwiniętym wzorem. Całkowity rozwój biedronki trwa w zależności od gatunku i warunków od jednego do trzech miesięcy.

Biedronka wobec drapieżników zachowuje się jak martwa i bezwładnie spada na ziemię. Wydziela żółtą ciecz, która jest trująca i niesmaczna np. nawet dla ptaków. Podobnie trujące są również larwy i poczwarki.

Biedronki żyją dwa lata, młode wylęgłe biedronki zimują, następnie rozmnażają się, a wiosną lub latem ich życie się kończy.

Jak utrzymać biedronkę w ogrodzie?

Należy zrezygnować z używania wszystkich środków chemicznych. Biedronka potrzebuje do swojego przetrwania mszyc, które w przeciwnym razie byście wytępili. Biedronka zjada dziennie do 150 sztuk mszyc. Jedna larwa w czasie swojego rozwoju zużywa do 800 mszyc. Zależy więc od Was, czy dajecie pierwszeństwo chemicznemu opryskowaniu, czy pozwolicie temu chrząszczowi pokazać, co potrafi, i pozwolicie mu chronić rośliny w zgodzie ze środowiskiem naturalnym.