Jak vyhodować zdrowe winogrona

Co należy rozważyć przed sadzeniem

Wysokość nad poziomem morza miejsca, w którym chcemy uprawiać winorośl, determinuje, czy jest to w ogóle realne w miejscu naszego ogrodu. Uprawiać winorośl swobodnie poza chronionymi położeniami (południowe stoki, południowe ściany domu) można jedynie do wysokości 250 m n.p.m., w przeciwnym razie krzewy wymarzną nam w zimie, a jakichkolwiek plonów doczekamy się średnio raz na 3 lata, w latach z łagodniejszymi zimami i sprzyjającą wiosną. Z drugiej strony, jeśli mamy możliwość posadzić winorośl bezpośrednio przy ścianie budynku, która jest zorientowana na południe, ewentualnie południowy wschód czy południowy zachód, można doczekać się corocznych pięknych plonów nawet na wysokości 500 m n.p.m.

Winorośl wymaga całodziennego nasłonecznienia, bliskość wyższych drzew lub budynków zawsze negatywnie wpłynie na wielkość zbiorów.

Wybór odmiany - gatunku winorośla

Istotną rolę ze względu na odporność na mróz i choroby odgrywa prawidłowy wybór odmiany. Należy zaznaczyć, że starsze i mało odporne odmiany są nadal najchętniej sprzedawane. Zapomnijcie o odmianach, których nazwy znacie z butelek win w sklepach. Opłaca się zainwestować więcej wysiłku i zdobyć jakościową odmianę.

Odmiany winorośla dzielą się na deserowe i moszczowe. Również grona odmian moszczowych są smaczne, jednak z gron deserowych wino wytwarza się gorzej.

Z odmian moszczowych do gorszych warunków glebowo-klimatycznych można przykładowo polecić odmianę Hibernal, Medina i starszą odmianę Isabella.

Odmiany deserowe winorośla winnej, odporne są odmiany powstałe na terenie byłego ZSRR – Ustojčivyj dokučajevoj, Augustovskyij, Vostorg, Kutuzovskij, dalej nowoczesne odmiany powstałe na terenie czechosłowackim są w połowie drogi do odporności – Vitra, Pola, Olšava, Ametyst, itp.

Z innych gatunków winorośla można jeszcze polecić Vitis Amurensis, najlepiej uszlachetnione odmiany.

Sadzenie i cięcie winorośla

Przy optymalnej pielęgnacji winorośl potrafi przynieść mniejszy plon w zależności od odmiany już w drugim roku po wysadzeniu. U winorośla winnej, podobnie jak u pozostałych roślin owocowych obowiązuje zasada, że dla zachowania właściwości odmiany należy rozmnażać częścią rośliny (sadzonką), a nie nasieniem. Winorośl możemy rozmnożyć również sami, za pomocą sadzonki, albo kupujemy sadzonki szczepione.

Wysadzanie sadzonki przeprowadzamy głęboko, tak aby miejsce szczepienia było kilka cm powyżej poziomu gleby. Winorośl jest rośliną pnącą, wymaga podpory. W pierwszym roku wystarczy palik, w kolejnych latach budujemy konstrukcje podporowe.

Bez cięcia nie można z powodzeniem przez dłuższy czas uprawiać winorośla.

Podstawą cięcia wszystkich roślin owocowych jest to, że jedną część skracamy całkowicie, a drugą tylko nieznacznie. Upraszczając można powiedzieć, że cięcie winorośli powinno być na tyle głębokie, aby w przyszłym roku jesienią pędy osiągnęły grubość ołówka. Jeśli są zbyt grube - cięto za dużo, jeśli są słabe i niezdrewniałe - cięto za mało. Niezrównanym i najlepiej odpowiadającym winoroślom kształtem, który jednocześnie wykorzystuje jej fizjologiczne predyspozycje do plonowania, jest jeden pień z jednym przewodnikiem lub dwoma przewodnikami i jednym zrębkiem zapasowym na szczycie.

Przewodnik podwiązujemy poziomo, tak aby wszystkie pąki miały takie same warunki. U winorośli bowiem najwyżej położona część rośnie najbujniej. Ten kształt, gdy mamy grona na tej samej wysokości, docenimy zarówno przy opryskach, jak i przy aplikacji siatek ochronnych. Na obrazkach krzew przed cięciem i po. Jeden stary przewodnik został zastąpiony dwoma. Oba przewodniki w kwietniu ponownie podwiązuje się poziomo.

Prace zielone

Tak nazywają się prace, które wykonuje się podczas wegetacji. Jest to podłamywanie, wyszczypywanie pędów bocznych i skracanie pędów. Tymi pracami utrzymujemy krzew winorośli przewiewny i w określonym rozmiarze, co ma wpływ na zmniejszenie możliwości ataku chorób i ułatwienie pielęgnacji.

Podłamywanie to wyłamywanie pędów wczesnie po wyrastaniu, usuwa się nim te pędy, które nie niosą zawiązków gron i także nie wykorzystamy ich do formowania krzewu. Te rozwijałyby się niepotrzebnie kosztem tych, które niosą grona.

Pędy boczne wyszczypujemy podobnie jak u pomidorów, przynajmniej w obszarze, gdzie występują grona. Skracanie pędów (przyszczypywanie) wykonujemy w lipcu i sierpniu, należy pozostawić pędy wystarczająco długie, minimum 1 metr, a raczej więcej!

Ochrona winorośli

Winorośl jest jedną z najdłużej uprawianych roślin na ziemi, u której dzięki długotrwałej kultywacji rozwinęła się duża liczba odmian. Dzięki międzypaństwowej i międzykontynentalnej introdukcji odmian i gatunków winorośli ogólnie wzbogacił się światowy asortyment odmian, jednak wraz z nowymi gatunkami winorośli przywieźliśmy z Ameryki również najpoważniejszego szkodnika i najpoważniejsze choroby, o które musimy myśleć już przy planowaniu nasadzeń winorośli.

Mszyca filokserowa

W czasie swojej introdukcji stanęła za likwidacją niemal wszystkich winnic w Europie. Europejska winorośl bowiem nie była przyzwyczajona do tego nowego szkodnika i bardzo łatwo mu ulegała. Dziś nie jest już takim zagrożeniem, ponieważ wszystkie winnice sadzi się na odpornych podkładkach, które potrafią filokserce się oprzeć. W warunkach ogrodniczych można jednak raczej polecić szczepione sadzonki winorośli.

Mączniak rzekomy winorośli Plasmopara viticola

Ta choroba potrafi całkowicie zniszczyć grona i liście winorośli. Występowaniu sprzyja ciepła i wilgotna pogoda. Na początku objawu choroby charakterystyczne są jasnozielone, później brązowe oleiste plamy na górnej stronie liści, które od spodniej strony liści porośnięte są białą grzybnią. Liście później zasychają i opadają, grona nekrotyzują, zasychają.

Chemiczne środki ochrony przed tą chorobą dzielą się według sposobu działania na kontaktowe i systemowe. Preparaty kontaktowe są na bazie tlenochlorku miedzi, mają krótszy okres działania, ze znanymi (mniejszymi) skutkami ubocznymi.

Preparaty systemowe mają bardziej złożony skład, mają dłuższy okres działania, jednak ich skutki uboczne nie zostały w pełni zbadane.

Mączniak prawdziwy winorośli – Uncinula necator

Choroba objawia się białawym nalotem na liściach, które są pokryte mączniakiem jakby oprószone, stąd synonim Mączniak winorośli. Białawe naloty pokrywają grona, skórka jagody twardnieje i pęka (pękanie nasion). Jako preparaty kontaktowe stosuje się przeciwko mączniakowi preparaty siarkowe.

Infekcja winorośli mączniakiem powoduje straty gospodarcze tylko wtedy, gdy winorośl zostanie zaatakowana do końca czerwca.

Kalendarz ochrony winorośli

Następujący schemat ochrony stosuje się w przypadku odmian średnio podatnych. W przypadku bardziej odpornych (patrz zalecane odmiany) wystarczą pierwsze dwie aplikacje, a następnie tylko ostatnia, zastosowana w okresie zabarwiania się gron.

Pierwsze opryskiwanie winorośli przeciwko mączniakowi rzekomemu rozpoczyna się w okresie przed kwitnieniem, tzn. w drugiej połowie maja lub na początku czerwca. Do pierwszego opryskiwania wystarczy preparat kontaktowy.

Kolejne opryskiwanie przeprowadza się w odstępie 14 dni – opryskiwanie po przekwitnięciu. Tutaj dobrze jest opryskiwać również przeciwko mączniakowi prawdziwemu, w jednym zbiorniku miesza się oba preparaty, tylko trzeba zapobiec bezpośredniemu kontaktowi koncentratów. Lepiej jest używać już preparatów systemowych.

Kolejne opryskiwanie warto przeprowadzić w okresie zamykania się gron – jagody w gronach zaczynają się stykać.

Terminy kolejnych aplikacji zależą od pogody, jeśli jest suchy okres bez opadów, opryskiwanie nie jest potrzebne, natomiast jeśli jest ciepły i wilgotny okres, trzeba opryskiwać co 14 dni w przypadku preparatów systemowych i co 7 dni w przypadku stosowania preparatów kontaktowych.

Zalecenia dotyczące aplikacji preparatów

Wskazane jest stosowanie zwilżacza, preparat ma wtedy lepszą skuteczność. Dla dobrej skuteczności preparatów systemowych trzeba stosować jeden typ tylko 2 razy w sezonie, ze względu na to, aby nie powstawała na niego odporność.