Rzodkiewka siewna - jadalna od korzenia po liście

Salsefia – mało znana warzywo i roślina lecznicza

Ta mniej znana warzywo jest jednocześnie rośliną leczniczą. W artykule dowiesz się informacji dotyczących uprawy i wykorzystania.

Co to jest salsefia?

Salsefia, znana również jako kozia broda lub ostryga roślinna, to dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych. Choć w przeszłości była popularnym warzywem, dziś jest rzadko spotykana w ogrodach i na talerzach. Uprawiana jest głównie dla swoich korzeni o smaku przypominającym ostrygę, stąd jedna z jej nazw.

Odmiany salsefi

Istnieją dwa główne rodzaje salsefi:

Salsefia biała (Tragopogon porrifolius) – posiada białe korzenie i delikatny smak
Salsefia czarna (Scorzonera hispanica) – ma ciemne korzenie i intensywniejszy aromat

Uprawa salsefi w ogrodzie

Siew i stanowisko:

Siew bezpośrednio do gruntu od marca do maja
Preferuje słoneczne stanowisko
Wymaga głębokiej, przepuszczalnej gleby bez kamieni
Optymalne pH gleby: 6,5-7,5

Pielęgnacja:

Regularne nawadnianie, szczególnie w suchych okresach
Pielenie i spulchnianie gleby
Nie wymaga intensywnego nawożenia
Odstępy między roślinami: 10-15 cm

Zbiór:

Korzenie zbiera się od października do marca
Można pozostawić w ziemi na zimę i zbierać sukcesywnie
Najlepszy smak po pierwszych przymrozkach

Właściwości lecznicze

Salsefia zawiera wiele cennych składników odżywczych:

Inulina – wspiera trawienie i jest korzystna dla diabetyków
Witaminy z grupy B, witamina C i E
Minerały – potas, wapń, magnez, żelazo
Błonnik – wspomaga pracę jelit

Tradycyjna medycyna wykorzystywała salsefię do:

Wspomagania pracy wątroby
Oczyszczania organizmu
Poprawy trawienia
Obniżania poziomu cukru we krwi

Wykorzystanie w kuchni

Salsefia to wszechstronne warzywo z delikatnym, orzechowym smakiem:

Gotowana jako dodatek do potraw
Smażona w panierce
Dodawana do zup i gulaszów
Purée z salsefi
Grillowana lub pieczona

Wskazówka: Przed przygotowaniem obierz korzenie i włóż je do wody z odrobiną octu lub soku z cytryny, aby zapobiec ciemnieniu.

Przechowywanie

Świeże korzenie salsefi można przechowywać:

W lodówce – do 2 tygodni
W piwnicy w wilgotnym piasku – kilka miesięcy
W zamrażarce po blanszowaniu – do roku

Podsumowanie

Salsefia to niedoceniane warzywo, które zasługuje na większą uwagę. Jej właściwości lecznicze, delikatny smak i łatwość uprawy sprawiają, że warto wprowadzić ją do swojego ogrodu i jadłospisu. Spróbuj uprawiać tę zapomnianą roślinę i odkryj jej wyjątkowe walory.

Rzodkiew siewna – jadalna od korzeni po liście

Pochodzenie i charakterystyka botaniczna

Rzodkiew siewna – raphanus sativus var. major, była znana już w starożytnym Egipcie, później jej występowanie zostało udokumentowane również w Chinach i Japonii. Wraz z inwazją rzymską została introdukowana aż do północnej Europy. U nas jest znana, jednak nie jest zbyt często uprawiana. Rzodkiew jest rośliną jedno- lub dwuletnią z szerokimi, lirowatopiórkowo-klapowanymi liśćmi. Kwitnie białymi lub różowymi kwiatami i wytwarza jasnobrązowe nasiona, które są nieco większe niż nasiona rzodkiewki. Jest blisko spokrewniona z rzodkiewką i ma podobne wymagania uprawowe. Główną spożywaną częścią jest zgrubiała dolna część hypokotyla i korzenia – bulwa. Ta ma w zależności od odmiany kształt kulisty lub podłużny. Korzeń może być zabarwiony na biało, czarno, żółto, czerwono lub brązowo.

Substancje zawarte w rzodkwi

Z substancji mineralnych zawiera żelazo, potas, sód, magnez i wapń, ponadto zawiera witaminę C, olejki eteryczne i substancje fitoncydowe. Sok z bulwy ma działanie przeciwdrobnoustrojowe, z czego wynika, że rzodkiew jest jednocześnie również rośliną leczniczą. Sok otrzymujemy poprzez starcie bulwy na tarce. Następnie należy odstawić sok w chłodzie, aby stracił palący smak. Sok ma korzystne działanie przeciw kaszlowi, przeziębieniu, przy chorobach pęcherzyka żółciowego i żołądka. Te substancje są łatwo degradowalne przez obróbkę termiczną, dlatego dla zdrowia najkorzystniejsze jest spożywanie rzodkwi i rzodkiewek w stanie surowym. Z rzodkwi można wykorzystywać do przygotowania sałatek również liście, które dodatkowo zawierają kwas foliowy.

Uprawa rzodkwi

Odmiany rzodkwi dzielimy według długości okresu wegetacyjnego na wiosenne (50-60 dni), letnie (60-90 dni) i zimowe (100-130 dni).

Odmiany wiosenne i letnie wymagają gleb lżejszych, dostatecznie zaopatrzonych w humus i umiarkowanie wilgotnych. Odmianom zimowym lepiej się wiedzie w glebach cięższych.

Jeśli chodzi o warunki klimatyczne, rzodkwie są mało wymagające, znoszą nawet spadki temperatur do -3°C. Rzodkiew nie lubi bezpośredniego nawożenia obornikiem, ponieważ wtedy dochodzi do robaczywienia i pękania bulw, które następnie mają nieprzyjemny smak. Wysiewamy ją dlatego na działce, gdzie nawożono rok wcześniej, w tzw. II. kolejce. Ze względu na stosunkowo krótki okres wegetacyjny, uprawiamy rzodkiew jako przedplon (odmiany wiosenne i letnie) lub rośliny następczą (rzodkwie zimowe).

Rzodkiew możemy wysiewać od połowy marca, jak tylko stan gleby na to pozwoli, podobnie jak rzodkiewkę. W tym czasie wysiewamy odmiany wiosenne, które można wysiewać do połowy kwietnia, rzodkiew letnią wysiewamy w maju, a rzodkiew zimową pod koniec czerwca i w lipcu. Rzędy umieszczamy w odległości 25-35 cm od siebie, a rozstawa roślin w rzędach powinna wynosić około 10-20 cm w zależności od odmiany. Głębokość siewu wynosi 1 cm.

Rzodkiew można przechowywać w zależności od typu odmiany, u wiosennych i letnich kilka tygodni, u zimowych nawet 6 miesięcy. Warunkiem pomyślnego przechowywania jest temperatura 1°C i 95% wilgotności powietrza.

Uprawiane odmiany rzodkwi

Najpopularniejsze są odmiany białe o kształcie okrągłym lub podłużnym. Wśród nich można znaleźć:

Astor - odmiana rzodkwi letniej, przeznaczona do bezpośredniego spożycia i średnio długiego przechowywania - bulwa jest podłużna, o długości 35 - 40 cm.

Rampouch - podłużna biała rzodkiew, wiosenna.

Sniezka - okrągła biała rzodkiew.

Albena - okrągła biała rzodkiew.

Inne odmiany:

Karmina – wczesna odmiana do zbiorów wiosennych i jesiennych, jaskrawo czerwona, średnio długa i wydłużona bulwa, masa 40 – 50 g, okres wegetacji 40 – 60 dni.

Okrągła czarna rzodkiew – rzodkiew jesienna, szybki wzrost, większe, kuliste bulwy o średnicy 5 – 10 cm.

Choroby i szkodniki rzodkwi

Rzodkiew jest spokrewniona z innymi kapustowatymi (kapusta, kalarepa, brokuł...), co oznacza, że mogą ją atakować te same choroby i szkodniki. Dlatego nie należy uprawiać rzodkwi bezpośrednio po kapustowatych ani w ich sąsiedztwie.

Rzodkiew jest atakowana przez kiłę kapusty (Plasmodiophora brassicae), która atakuje wszystkie spokrewnione z rzodkwią gatunki uprawne i chwasty z rodziny kapustowatych - Brassicaceae. Choroba ta objawia się tworzeniem narośli na korzeniach kapustowatych, które w przekroju są pełne. Ochroną są minimum czteroletnie przerwy między uprawą kapustowatych, likwidacja chwastów kapustowatych i wapnowanie.

Ze szkodników plony rzodkwi mogą zmniejszyć pchełki oraz pryszczarek rzodkwiaczek.