Zdrowa marchew z ogrodu

Marchew zwyczajna – Daucus carota

Pochodzenie i charakterystyka botaniczna marchwi

Daucus carota należy do rodziny selerowatych (apiaceae), razem z selerem, pietruszką, pasternakiem, kminkiem, koprem i innymi.

Dzisiejsze odmiany uprawne pochodzą z formy dzikiej, która powszechnie występuje także u nas jako chwast. Marchew jest botanicznie rośliną dwuletnią, w pierwszym roku wytwarza korzeń i przyziemną różyczkę liści, w drugim roku łodygę kwiatową zakończoną baldachim. Do celów ogrodniczych uprawiamy ją jako roślinę jednoroczną, do celów nasiennych jako dwuletnią. Częścią jadalną jest korzeń, który jest pomarańczowo zabarwiony, ale znane są również odmiany białe, żółte i pstrze.

Znaczenie marchwi jako warzywa

Marchew jest popularna i bardzo rozpowszechniona. Cenna jest zwłaszcza ze względu na wysoką zawartość prowitaminy A, witamin B₁, B₂, PP. Zawiera również szerokie spektrum substancji mineralnych i cukrów. Znajduje zastosowanie jako świeże warzywo przy przygotowaniu różnych potraw, ale można ją również przetwarzać przez mrożenie, duszenie, suszenie i marynowanie. Naszą propozycją jest duszona marchew z wieprzowiną i ziemniakami.

Uprawa marchwi

Marchew nie ma specjalnych wymagań co do położenia, ale potrzebuje gleb, dla optymalnego rozwoju korzeni, lżejszych, przepuszczalnych, ciepłych i bez kamieni. Najlepiej gliniasto-piaszczystych, piaszczysto-gliniastych, ilasto-gliniastych z zawartością próchnicy. Na to samo miejsce wysiewamy ją z odstępem 4-6 lat, zresztą jak wszystkie warzywa. Marchew nie znosi nawożenia obornikiem, na który reaguje pękaniem i rozgałęzianiem. Dlatego umieszczamy ją w II lub lepiej III kolejności. (Numeracja kolejności odpowiada rocznym odstępom od nawożenia działki obornikiem. Działka powinna być nawożona obornikiem raz na 4 lata, w pierwszym roku jest to więc I kolejność, w drugim II itd.) Marchew również potrzebuje wystarczającej ilości wapnia w glebie dla dobrego plonu.

Odmiany marchwi różnią się długością okresu wegetacyjnego, kształtem i ostatnio także kolorem korzeni. Marchewki mają korzeń krótszy, tępo zakończony, są kruchsze. Późne marchwie są większe, twardsze, aby wytrzymały mniej delikatną manipulację.

Termin siewu

Jest zależny od używanej odmiany i celu zbioru. Odmiany wczesne i pastewne wysiewamy jak najwcześniej wiosną, jak tylko pozwala na to stan gleby, odmiany do jesiennego zbioru i przechowywania siejemy w zależności od wczesności aż do połowy czerwca, aby zapobiec przejrzeniu marchwi.

Sposoby wysiewu

Na grządki, ich szerokość wynosi zwykle 120-150 cm. Na grządkach wysiewamy w rzędach oddalonych od siebie o 35 cm, lub w rzędach podwójnych, oddalonych od siebie o 45 cm.

Na redliny, które są od siebie oddalone o 50-70 cm, górna część redlin jest szeroka na 15 cm. Na jedną redlinę wysiewamy w jednym lub dwóch rzędach.

Sposób organizacji powierzchni uprawnej zależy od rodzaju gleby, którą mamy na działce, stosunków wodnych oraz celu, w jakim uprawiamy marchew. Na glebach lekkich stosujemy sposób grządkowy, natomiast na glebach ciężkich wybieramy redliny. W przypadku marchwi przeznaczonej do zbioru mniejszych korzeni wybieramy gęstszy rozstaw, i odwrotnie.

Dla ogrodników odpowiednie są taśmy siewne, gdzie nasiona są już rozmieszczone w określonej odległości. Wyższa inwestycja w materiał siewny zaoszczędzi czas potrzebny na późniejsze przerzedzanie (usuwanie roślinek w rzędzie tak, aby pozostałe miały wystarczająco dużo miejsca na swój rozwój).

Gęstość siewu i uprawy mieszane

Odpowiada ona pożądanemu końcowemu rozmiarowi korzeni oraz zdolności kiełkowania nasion. Gęstość roślin regulujemy poprzez gęstość siewu i ewentualne pracochłonne przerzedzanie. Marchew kiełkuje stosunkowo wolno w porównaniu do innych gatunków warzywnych, dlatego ogrodnicy stosują sposób uprawy mieszanej.

Przy tym wraz z siewem marchwi wysiewa się w te same rzędy rzodkiewkę, która kiełkuje wcześnie i oznacza nam rzędy, co jest praktyczne przy pieleniu. Rzodkiewka jest następnie zbierana w czasie, gdy marchew zaczyna się rozrastać.

Zalecenia na zakończenie

Marchew, podobnie jak inne warzywa korzeniowe i liściowe, ma zdolność kumulowania azotanów. Należy o tym pamiętać i nie nawozić marchwi podczas wegetacji, a już na pewno nie w okresie grubienia korzeni. Warzywa o dużej zawartości azotanów mogą znacznie uszkodzić rozwój płodu.

Prowitamina A, jako prekursor wit. A, podobnie jak witamina A jest rozpuszczalna tylko w tłuszczach. Należy o tym pamiętać i do sałatki z marchwi wlać trochę np. oliwy z oliwek.