Uprawa storczyków - część 2

Uprawa storczyków

Storczyki to rośliny jednoliścienne z rodziny storczykowatych. Za ich kolebkę możemy uznać prawdopodobnie Azję średnich gór wtórnych, gdzie około sto milionów lat temu ujrzał światło dzienne pierwszy prastorczyk. To, że matka natura obrała w tym przypadku właściwy kierunek ewolucji, potwierdza fakt, że storczyki zasiedliły wszystkie kontynenty. Dzięki temu są jedną z najliczniejszych rodzin roślinnych na świecie. Zasłużyła się o to ich niezwykła plastyczność, a także zdolność wykorzystania dla swojej egzystencji tego, co najlepsze z tego, co może zaoferować przyroda.

Tym najistotniejszym, czym storczyki różnią się od innych roślin, jest sposób ich rozmnażania. Tutaj storczyki postawiły na jakość nasion. Ich liczba przypadająca na jedną roślinę jest niezrównana. Bowiem w jednym zalążni może powstać nawet kilka milionów nasion. Aby jednak mogły wytworzyć tak dużą liczbę nasion, musiały ich wielkość zredukować do minimum. Nasiono storczyka składa się więc tylko z zarodka i osłonki i brakuje mu jakichkolwiek substancji zapasowych niezbędnych do rozwoju kiełkującej rośliny. I tutaj do gry wchodzi kolejna ewolucyjna sztuczka. Nasiono pozwala się przerastać strzępkom specyficznego grzyba i czerpie z niego substancje niezbędne do swojego rozwoju, dopóki roślinka nie będzie w stanie wyprodukować ich samodzielnie poprzez fotosyntezę.

Następnie uruchamia się kaskada dalszych mniej lub bardziej oryginalnych adaptacji. Na pierwszy rzut oka najbardziej widoczna jest atrakcyjność kwiatów. Ekstremalnie wysoka różnorodność kolorystyczna i kształtowa kwiatów świadczy również o wysokiej specjalizacji w stosunku do zapylaczy. Mogą nimi być pszczoły, trzmiele, motyle, muchy, ćmy itp. Jeden konkretny gatunek storczyka może zapylić tylko jeden lub kilka gatunków owadów. Pierwszoplanowa kolorystyka jest u niektórych gatunków jeszcze wzmocniona kształtem i zapachem. U niektórych gatunków np. kwiaty imitują samice niektórych gatunków owadów błonkoskrzydłych, do tego jeszcze wydzielają zapach podobny do feromonu tego owada, a oszukany samiec podczas próby kopulacji zapyla kwiat. Skutkiem tej koewolucji jest silne wzajemne powiązanie między owadem a rośliną, tak że wyginięcie jednego gatunku owada może oznaczać zniknięcie nawet kilku gatunków storczyków.

Równie oryginalna jest u zdecydowanej większości gatunków storczyków adaptacja do życia poza glebą. Aby dostać się jak najwyżej i poza konkurencję zwykłych roślin, gatunki tropikalne przyjęły epifityczny sposób życia. Oznacza to, że osiedliły się na gałęziach drzew. Mylnie są więc często uważane za pasożyty. Prawda jest jednak taka, że gałąź czy pień wykorzystują tylko jako miejsce bytowania i wegetują tak samo uczciwie jak pozostałe zielone rośliny. Ten sposób życia wymógł również kolejne przystosowania. Przede wszystkim chodzi o różnie intensywny stopień sukulencji, ponieważ zaopatrzenie w wodę w takim miejscu jest bardzo nierównomierne, a dobre gospodarowanie nią jest życiowo ważne. Storczyki dlatego bardzo często mają zgrubiałe liście, a część łodygi wielu rodzajów przekształciła się w tzw. pseudobulwę.

Adaptacja jest kwestią, którą należy brać pod uwagę przy uprawie storczyków. Dotyczy to przede wszystkim gatunków botanicznych, natomiast w przypadku komercyjnie produkowanych hybryd poprzez staranny dobór gatunków rodzicielskich stale zwiększa się ich niską wymagalność i tolerancję na błędy uprawowe. Prawdą jest, że storczyki podziwiamy głównie ze względu na niezwykłe piękno osobliwych i zmysłowo działających kwiatów, a wszystko inne jedynie dopełnia aurę ich wyjątkowości. Z całkowitej liczby gatunków jedynie niewielki ułamek jest wykorzystywany w uprawie, jednak liczba mieszańców sięga dziesiątek, a może nawet setek tysięcy, w najbardziej fantastycznych kombinacjach i kształtach, dzięki czemu swoim egzotycznym pięknem mogą ucieszyć oko każdego miłośnika kwiatów.