Cząber – zioło na parapet, balkon i do ogrodu

Cząber – ziółko na okno, balkon i ogród

Cząber ogrodowy znany jest także pod swoimi ludowymi nazwami, takimi jak satureja, czubr czy szubra. Cząber to rozgałęzione zioło, ma twardą łodygę do 30 cm z wąskimi ciemnozielonymi liśćmi. Od lipca wyrastają zza liści różowe lub delikatnie fioletowe kwiaty. Ma intensywnie aromatyczny smak, który przechodzi w pieprzny. Cząber jest jednorocznym ziołem i chętnie kiełkuje na świetle. Na parapecie okiennym lub w mini szklarniach dokonuje się uprawy wstępnej, a gdy sadzonki osiągną 5 cm wysokości, pikuje się je i przesadza do większych doniczek. Doniczki powinny mieć średnicę około 12 cm i sadzi się w nich jednocześnie aż 3 rośliny. Od połowy maja możemy wysadzić je do ogrodu.

Zastosowanie cząbru najczęściej to liście lub zielska, dodaje się go do fasoli czy innych roślin strączkowych, tłustego mięsa lub nawet do zupy ziemniaczanej. Przede wszystkim pobudza apetyt i działa przeciwko dolegliwościom trawiennym. Gotuje się go razem z potrawą. Musimy uważać na młode rośliny, ponieważ dopóki nie zakorzeniają się dobrze, nie mogą wyschnąć ani nie mogą być przelane. Najodpowiedniejszy jest substrat w proporcji – połowa substratu, jedna czwarta kompostu i kolejna czwarta piasku z odrobiną wapna.

Słoneczne miejsce jest dla cząbru najodpowiedniejsze, umieszczamy go w doniczkach, skrzynkach i miskach na balkonie, w doniczkach przed oknem, zimą na parapecie okiennym. Jest oczywiście odpowiedni także do ogrodu. Wprawdzie potrzebuje dużo ciepła, ale musi mieć umiarkowanie wilgotną glebę, choć znosi też suszę. Nie zaleca się go nawozić, ponieważ nawożenie szkodzi smakowi i zapachowi. Ponieważ jego woń wyróżnia się najbardziej w czasie, gdy kwitnie, zbiera się go w tym okresie. Około 10 cm nad ziemią łodyga jest ścinana, ta potem odrasta i się rozgałęzia. Rozmnaża się nasionami, jednak w naszym klimacie nasiona nie dojrzewają.

Cząber ogrodowy jest jednorocznym ziołem, więc nie zimuje. Jeśli chcemy mieć wystarczające zapasy cząbru na zimę, wysiewa się go w czerwcu lub w lipcu. Gdy nabędziemy stosunkowo wystarczająco dużą doniczkę i postawimy ją na oknie, a w niej umieścimy więcej roślin, będziemy mieli zapasy przez całą zimę. Teraz jednak po ścięciu już nie urośnie. Cząber następnie możemy wysuszyć lub zamrozić. Zielska suszy się w cieniu, potem oddziela się zielska i pąki i przechowuje w szczelnie zamkniętym szklanym pojemniku. Jeśli zamrozimy go razem z zieloną fasolą, będziemy mieli później wspaniałe jedzenie dla całej rodziny.

Cząber górski – ten nie jest w naszych okolicach tak znany, ale z pewnością już znajdzie swoich zwolenników. Jest to karłowaty krzew, który rośnie do 40 cm, ma gęsto rozgałęzione i silnie zdrewniałe łodygi. Roślinka aromatycznie pachnie. Ten cząber uprawia się tak samo jak cząber ogrodowy, ale czasami dziczeje. Preferuje słoneczne miejsca i wapienne aż kamieniste gleby. Zawiera skuteczne olejki eteryczne, garbniki i odrobinę substancji śluzowych.

Już starożytni Rzymianie znali tę roślinę jako przyprawa. W średniowieczu uważano ją za środek leczniczy przeciwko dnie moczanowej, przeciwko porażeniu, a także przeciwko zaburzeniom miesiączki. Podobno miała również wspierać wypełnianie obowiązków małżeńskich.

Herbata z cząbru ułatwia odkrztuszanie śluzu podczas kaszlu i działa antyseptycznie. Cząber pomaga także przy wzdęciach i pobudza wydzielanie soku żołądkowego. Nasza propozycja na łagodne dolegliwości trawienne: Herbata z cząbru – zalewamy 1 łyżeczkę suszonych liści jedną filiżanką gorącej wody i pozostawiamy do zaparzenia. Zaparzamy przez 10 minut, następnie przecedzamy i pijemy ciepłe. Można ją również stosować w połączeniu z tymiankiem, a według smaku dosłodzić miodem. Jest wtedy z pewnością smaczniejsza i działa także lepiej. Jedną filiżankę pije się dwa do trzech razy dziennie.