Morwa nie tylko domem jedwabnika morwowego

W skrócie: Morwa czarna (Morus nigra) to niewymagające drzewo owocowe, które w naszym klimacie wytrzymuje mrozy do około -29 °C i dorasta do 10 m. Sadzi się ją na słonecznym, osłoniętym stanowisku w odstępach 5-6 m; rośliny są samopylne, więc owocuje już jedna sztuka. Owoce dojrzewają od połowy lata i szybko się psują.

Morwa jest znana przede wszystkim w związku z jedwabnikiem morwowym i produkcją prawdziwego jedwabiu. Zdobycie gąsienic jedwabnika morwowego, które wytwarzają jedwabne włókna jest dość trudne, dlatego morwa w naszych warunkach pełni raczej funkcję ozdobną. Nie można pominąć jej bardzo smacznych owoców przypominających maliny.

Morwa przeżywa nawet w naszych warunkach klimatycznych, jest odporna na mróz do około -29°C.

W tym artykule możesz przeczytać: Morwa czarna, morwa i jedwab, uprawa, właściwości lecznicze, wykorzystanie owoców, domowe lody

Morwa czarna

Morwa czarna (łac. Morus nigra) należy do rodziny morwowatych (łac. Moraceae). Oprócz morwy czarnej można spotkać się z morwą białą (łac. Morus alba) i morwą czerwoną (łac. Morus rubra). Poprzez skrzyżowanie morwy czarnej i czerwonej wyhodowano morwę trnawską (łac. Morus trnaviensis).

Morwa czarna zazwyczaj dorasta do wysokości około 10 m, co jest mniej niż jej dwaj koledzy, dlatego częściej pojawia się w ogrodach i w parkach. Morwa czarna jest krzewem liściastym. Kora morwy czarnej jest oszroniona, w młodości ma jasnozielony kolor.

Starsze drzewa mają popękaną jasnobrązowawo-szarą korę. Liście mają dłoniasty kształt z zębatymi brzegami, dolna strona jest filcowata. Morwa czarna kwitnie w okresie maja i czerwca.

Owoce są małe, ciemnofioletowe do czarnych, wizualnie przypominają przerośnięte maliny. Owoce dojrzewają stopniowo, dojrzałe owoce opadają. Pod względem smaku owoce są słodkie, delikatnie pachnące.

Morwa i jedwab

Morwa od pradawnych czasów jest kojarzona z prawdziwym jedwabiem. Nie ma się czemu dziwić, gąsienice jedwabnika morwowego (łac. Bombyx mori) żywią się wyłącznie liśćmi morwy białej.

W Chinach produkcja jedwabiu z włókien nocnego motyla jedwabnika morwowego jest znana od ponad 5000 lat. Podczas wizyty w Chinach tego rzadkiego motyla znajdziesz z trudem, na całym świecie jest on obecnie hodowany wyłącznie na farmach specjalizujących się w produkcji jedwabiu.

Jak wygląda jedwabnik morwowy? Dorosłe osobniki są bardzo niepozorne, biało owłosione motyle o wielkości około 5 cm. W przeciwieństwie do większości motyli nie mogą latać ani przyjmować pokarmu. W swoim życiu składają tylko jajka, z których wkrótce wylęgają się gąsienice.

Właśnie te bardzo żarłoczne gąsienice są producentami jedwabnego włókna. Nienasycone gąsienice muszą kilkakrotnie przechodzić przeobrażenie, a tuż przed zakukleniem zaczynają tworzyć kokon z czystego jedwabnego włókna. Jedwabne włókno jest produkowane przez gruczoły ślinowe.

Jeden kokon powstaje z włókna o długości 300 - 900 m. Zwinięte kokony z zakuklonymi gąsienicami są zbierane i podgrzewane. Wysoką temperaturą uśmierca się gąsienice, a kokon można rozwinąć i wysłać do dalszej obróbki. Produkcja jedwabiu z jedwabnego włókna jest bardzo skomplikowana, dlatego dziś nie ma już takiego znaczenia jak w przeszłości, na pierwszy plan wysunęły się syntetycznie wytwarzane włókna. Prawdziwy jedwab jest mimo to do dziś bardzo ceniony i szyje się z niego luksusowe modele ubrań.

Uprawa morwy czarnej

Morwę czarną można bez problemu uprawiać w ogrodach w naszych warunkach klimatycznych, lepiej czuje się w cieplejszych regionach. Morwa jest niwymagająca jeśli chodzi o skład gleby, znosi również suchsze stanowiska. Nie toleruje mokradeł. Drzewa można posadzić w miejscu słonecznym lub lekko zacienionym.

Morwy są wrażliwe na silne przymrozki, dlatego należy je sadzić w osłoniętym miejscu. Morwy można uprawiać jako klasyczne drzewa z wysokim pniem. Poprzez przycięcie można ukształtować drzewo z niższym pniem, z którego łatwiej zbiera się owoce. Starszym roślinom poprzez przycięcie pod koniec zimy w razie potrzeby rozjaśnia się korony.

Rośliny są samopylne, dlatego owoce można uzyskać nawet z jednej rośliny w ogrodzie. Podłużne owoce zaczynają dojrzewać od mniej więcej od połowy lata.

Całkowicie dojrzałe owoce są czarne, lśniące i można je łatwo zerwać. Po dojrzeniu owoce bardzo szybko opadają. Dojrzałe owoce mają przyjemnie słodki smak. Zebrane owoce należy szybko przetworzyć, ponieważ bardzo szybko ulegają zepsuciu. Z morw najczęściej wytwarza się dżemy, soki, kompoty, oczywiście można je również spożywać w świeżym stanie.

Lecznicze właściwości morwy

Cała morwa jest lecznicza. Z liści gotuje się odwar przy przeziębieniu, owoce mają korzystny wpływ na nerki i drogi moczowe. Owoce można stosować również przeciw przedwczesnemu siwienieniu włosów. Korzenie wykorzystuje się jako wsparcie w walce z astmą, nadciśnieniem oraz z cukrzycą.

Morwy są bogatym źródłem żelaza, które ma korzystny wpływ na czerwone krwinki. Spożywanie morw jest zatem profilaktyką przeciw niedokrwistości. Nie do pominięcia jest zawartość witaminy C i resweratrolu, który jest antyoksydantem o działaniu detoksykacyjnym. Oprócz ciemnych morw występuje w czerwonym winie.

Wykorzystanie owoców morwy

Dawniej wykorzystanie owoców morwy było znacznie szersze. Sok z morwy wykorzystywano do barwienia tkanin, owoce suszono.

Obecnie z morwy produkuje się przede wszystkim pyszne dżemy, kompoty i soki. Przygotowanie kompotów, dżemów czy soku z morwy jest bardzo proste i całkowicie identyczne jak w przypadku innych podobnych owoców. Morwy można oczywiście wykorzystywać także do ciast, deserów czy do dekoracji pucharków owocowych...

Próbowaliście lodów z morwy?

Zrobienie lodów z morwy jest bardzo proste. Do przygotowania będziecie potrzebować około 200 g morwy, śmietanę do ubijania (33%), 300 g gęstego białego jogurtu, 70 g cukru i 2 łyżeczki soku z cytryny. Wszystkie składniki włóżcie do miski, zmiksujcie i przelej do maszyny do lodów.

Smacznego!

Napisała LenkaZ