Anemone czyli zawilec

W skrócie: Zawilec (Anemone) to trująca bylina z rodziny jaskrowatych o wysokości 10–25 cm. Przed sadzeniem bulwy moczy się 12 godzin w letniej wodzie i sadzi w próchnicznej, przepuszczalnej glebie. Gatunki wiosenne lubią słońce, późniejsze półcień. Znosi mróz do około -12 °C, przy niższych temperaturach bulwy przechowuje się w torfie.

Anemone, czyli zawilec, to znany skalnikowiec, który na pierwszy rzut oka swoim kwiatem może przypominać kwiat narcyza. Zawilce jednak w przeciwieństwie do narcyzów zaliczamy do rodziny jaskrowatych.

Ich łacińska nazwa rodzajowa Anemone pochodzi od greckiego słowa anemos = wiatr, ponieważ roślina nawet przy słabym wietrze się wygina, a jej listki okwiatu łatwo opadają.

Podstawowe informacje

Ta barwnie kwitnąca roślinka jest jednak trująca. Zawiera protoanomoninę, kwasy anemonowy, izoanemonowy i anemoniowy, saponiny oraz podobno również ślady alkaloidów. W kłączu znajduje się ponadto arginina.

Substancją toksyczną jest szczególnie protoanemonina.

Zatrucie tą substancją objawia się podobnie jak w przypadku jaskra ostrego, tj. wymiotami, bólami przewodu pokarmowego, biegunką, zapaleniem nerek. Przy kontakcie ze skórą może wywołać jej zapalenie, w oczach zaś zapalenie spojówek. Podaje się, że dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka wynosi około 30 roślin.

Zawilce pochodzą przeważnie z półkuli północnej i spośród około 90 gatunków botanicznych około 70 rośnie w strefie klimatu umiarkowanego. Z nich wyhodowano wiele odmian ogrodowych. Również nasz najbardziej znany gatunek zawilec gajowy (A. nemorosa) dał początek wielu różnobarwnym odmianom.

Opis

Roślinka Zawilca jest niskiego do wyższego wzrostu. Dorasta do wysokości około 10-25 cm. Ma łysą do rozproszone owłosioną łodygę, która może być nawet fioletowo zabarwiona. Zazwyczaj ma jeden liść przyziemny, którego ogonek jest długi, zwykle również owłosiony. W górnej połowie łodygi wyrastają zazwyczaj 3 liście łodygowe, które są ogonkowe.

Kwiaty ma obupłciowe, miseczkowate i wyrastają pojedynczo oraz w kwiatostanach. Zawsze zależy to od gatunku czy odmiany. Bywają różnie wybarwione, od białej, żółtej, niebieskiej, różowej aż po kilka odcieni czerwieni. Zawilec możemy zobaczyć zarówno wiosną, jak i niektóre gatunki również jesienią.

Wymagania uprawowe

Zawilce są bardzo odpowiednie do uprawy w naszych warunkach. Wiosenne gatunki Zawilców wymagają słonecznych miejsc, natomiast rośliny kwitnące od lata do jesieni oraz zawilec gajowy kwitnący wiosną potrzebują raczej miejsc półcienistych.

Ważna jest gleba próchniczna, gliniastopiaszczysta i dobrze przepuszczalna ziemia bogata w składniki odżywcze. Niektóre szczególne gatunki zawilców mogą następnie wymagać gleby lekko kwaśnej, inne neutralnej do lekko zasadowej.

Zawilce wytrzymują również w temperaturach mrozowych (mniej więcej do -12°C). Przy niższych temperaturach konieczne jest więc wyjęcie roślin z rabaty i przechowanie ich w pomieszczeniu bezprzymrozkowym w torfie. Ponownie na rabaty wysadza się je pod koniec marca lub na początku kwietnia.

Egzotyczne zawilce

Z Dalekiego Wschodu jednym z najbardziej znanych i najczęściej uprawianych zawilców jest zawilec japoński (Anemone japonica) oraz zawilec hupeński (Anemone hupehensis). Oba zaczynają kwitnąć pod koniec sierpnia i wytrzymują aż do października.

Są znacznie wyższe niż gatunki europejskie – w czasie kwitnienia osiągają wysokość nawet około jednego metra. Zdobią je urocze miseczkowate kwiaty, najczęściej białe, różowe lub fioletowe.

Te gatunki generalnie wymagają cienistych zakątków oraz przepuszczalnej, wilgotnej, raczej lekko kwaśnej gleby, bogatej w składniki odżywcze. Na zimę docenią obfite okrycie z liści lub gałęzi iglastych.