Porady dotyczące ziół do kuchni

Świeże zioła w kuchni doceni każdy kucharz czy kucharka. Mają wspaniały aromat i mogą służyć również jako dekoracja.

Ich uprawa nie ogranicza się bowiem jedynie do uprawy na zewnątrz, wiele gatunków ziół będzie się doskonale rozwijać również w doniczce przy oknie.

Uwaga, zioła z supermarketów mają tylko krótką żywotność - są bowiem przetrzymywane w chłodniach i bez wystarczającego podlewania. Szczególnie wrażliwa na chłód jest bazylia, zwykle po zakupie nie wytrzymuje dłużej niż dwa do czterech tygodni.

Zioła z supermarketów są towarem konsumpcyjnym, nie są przeznaczone do dalszej uprawy. Są bardzo wodniste i szybko wyhodowane do potrzebnego rozmiaru, dlatego długo nie wytrzymują, a ponadto mają zazwyczaj słaby smak.

Niektóre bardziej odporne gatunki (mięta, lawenda, tymianek) możemy uratować poprzez przesadzenie do grządki lub nowej doniczki i odpowiednią pielęgnację.

Dorosłe zioła i sadzonki możemy zdobyć w szkółce ogrodniczej. Są one zazwyczaj bardziej odporne i przystosowane do naszych warunków. Mamy je w domu szybko i na zawołanie, jednak jeśli uprawiamy je wewnątrz mieszkania, nie zawsze mogą się wystarczająco szybko zaaklimatyzować i i tak obumierają.

Mogą również zawierać resztki nawozów, dlatego lepiej przesadzić je do czystej ziemi do wysiewu lub do specjalnej mieszanki do ziół, poczekać przynajmniej dwa tygodnie i dopiero potem zacząć używać zioła.

Uprawa w domu z nasionka jest najbardziej czasochłonnym sposobem, przynosi jednak dobre rezultaty. Rośliny są od małego przyzwyczajone do warunków swojego stanowiska, ponadto mamy kontrolę nad stosowanymi nawozami.

Jakie zioła wybrać

Do uprawy w domu dobrze nadają się szczypiorek, bazylia, mięta, oregano, tymianek, rozmaryn, estragon, pietruszka lub szałwia. Większość ziół wymaga jak najwięcej światła (okno południowe lub zachodnie albo sztuczne doświetlanie).

Przy uprawie w mieszkaniu jest nieco trudniej zapewnić ziołom dokładnie to, czego potrzebują. Najczęściej chodzi o wystarczającą ilość światła i odpowiednie podlewanie. Szczególnie w miesiącach zimowych czasami trudno jest zapewnić roślinom wystarczająco dużo słońca, dlatego rozwiązaniem może być dodatkowe oświetlenie w postaci lamp do upraw.

Przy niedoborze światła rośliny się wyciągają i łysieją, zioła ponadto tracą aromat i smak.

Bazylia

To zioło należy do najczęściej uprawianych w mieszkaniu. Jest bardzo przydatne podczas gotowania i potrafi delikatnie wydzielać zapach do powietrza. Najczęściej jest to roślina jednoroczna, istnieją jednak gatunki, które przy odpowiedniej pielęgnacji są wieloletnie.

Uprawa bazylii:

Do uprawy w doniczce lub skrzynce wybieramy niższe, kompaktowo rosnące odmiany. Nasiona wysiewa się na powierzchnię substratu do wysiewu, który przez cały czas kiełkowania utrzymujemy wilgotny.

Rośliny z kilkoma prawdziwymi liśćmi przesadzamy do ziemi do uprawy ziół. Bazylia wymaga słonecznego stanowiska. Podlewamy umiarkowanie, nawożymy wyłącznie nawozami organicznymi. Jest bardzo wrażliwa na zimno i przeciągi, wybieramy więc dla niej ciepłe miejsce.

Zastosowanie bazylii:

Bazylia jest szeroko wykorzystywana w kuchni włoskiej przy przygotowaniu pizzy i makaronów. Doskonale nadaje się do potraw z pomidorami, do mięsa, ryb i grillowania. Można jej użyć do przyprawiania zup i dań wegetariańskich. Świetnie smakuje w połączeniu z pomidorami i mozzarellą.

Bazylia, podobnie jak inne zioła, ma także znaczące właściwości lecznicze. Stosuje się ją przy leczeniu braku apetytu, ponieważ wspomaga działanie żołądka i apetyt. Działa przeciwzapalnie, przeciwskurczowo, pomaga przy wzdęciach, bezsenności i migrenach.

Majeranek

Majeranek rośnie powoli, ale z odrobiną cierpliwości jest z niego także bardzo piękna roślina pokojowa. Wysiewa się go na powierzchnię lekko ubitego substratu i przykrywa nasiona cienką warstwą ziemi.

Rosnący majeranek przycinamy około 3 cm od ziemi, co pobudza rozgałęzianie i zapobiega tworzeniu kwiatów - majeranek bowiem traci swój aromat wraz z rozwojem kwiatów. Podlewanie nie powinno być zbyt obfite, to zioło preferuje raczej suchszą ziemię.

Zastosowanie majeranka

Majeranek możemy używać świeży i suszony do przyprawiania zup, mięsa, wątroby, sałatek jajecznych i warzywnych. Doskonale komponuje się z tymiankiem.

Jako roślina lecznicza ma pozytywny wpływ szczególnie na układ trawienny i wydalniczy (wspomaga trawienie i produkcję żółci, uspokaja przyswajanie, działa przeciw wzdęciom, biegunce, kolce), wspomaga tworzenie moczu, potu i mleka matki.

Potrafi łagodzić migrenę i zwalczać bezsenność, dezynfekuje przy użyciu wewnętrznym (płukanka) i zewnętrznym (okłady, kąpiele - egzemy, zapalenia, wspomaganie gojenia ran), przy inhalacji leczy katar, przeziębienie i astmę.

Lebiodka (oregano)

Oregano należy do ziół, które można uprawiać za oknem stosunkowo łatwo. Istnieje wiele odmian, do uprawy na parapecie wybieramy niskie i kompaktowe - nie będą wtedy zacieniać i przeszkadzać w widoku.

Uprawa lebiodki

Oregano dobrze rośnie wszędzie tam, gdzie jest dużo światła i ciepła. Możemy je rozmnażać zarówno z nasion, jak i sadzonek wierzchołkowych, co jest szybsze. Wymaga lżejszej gleby, która nie zatrzymuje zbyt dużo wody (substrat możemy poprawić dodając piasek lub perlit). Latem zapewnij mu pobyt na balkonie lub w ogrodzie.

Zastosowanie oregano

Oregano jest najważniejszą przyprawą przy przygotowywaniu pizzy, często dodaje się je również do spaghetti i innych włoskich potraw. Doskonale doprawia również niektóre sałatki i tłuste mięsne potrawy, przy których dodatkowo wspomaga trawienie.

Już z nazwy "dobromysl" wynika, że wywołuje dobry nastrój. Dlatego oregano jest stosowane również jako łagodny antydepresant. Ponadto ma działanie dezynfekujące, które możemy wykorzystać przy płukaniu gardła lub w okładach, oraz zdolność łagodzenia skurczów.

Mięta

Mięta jest nie tylko wyrazistą przyprawą, ale również leczniczym ziołem. W letnie upały orzeźwia, zimą natomiast pomaga leczyć przeziębienie lub kaszel. Uprawia się ją bardzo łatwo i szybko rośnie.

Uprawa mięty

Najszybsza jest uprawa z sadzonek wierzchołkowych, które pozwalamy zakorzenić w wodzie lub bezpośrednio w wilgotnym substracie. W ten jedyny sposób można rozmnażać miętę pieprzową (jest to hybryda, nie można jej więc rozmnażać z nasion). Istnieje jednak wiele innych doskonałych gatunków mięty, które wyrosną również z nasion.

Mięta wymaga obfitego podlewania i rozproszonego światła, gatunki z ciemniejszymi liśćmi znoszą również półcień.

Zastosowanie mięty

Każdy potrafi wyobrazić sobie miętę w sałatkach owocowych, herbacie, słodkich potrawach i deserach. Może się jednak stać również ciekawą przyprawą do mięsa - często spotykamy się z takim sposobem przyrządzania w kuchni arabskiej.

Jako roślina lecznicza mięta może być stosowana przy kaszlu i przeziębieniu, grypie, bólach brzucha i stanach zapalnych. Znany jest jej pozytywny wpływ na trawienie i apetyt.

Tymianek

Doskonałe zioło do mięsnych i rybnych potraw. Ponadto jest również piękny w wyglądzie i nieskomplikowany w uprawie

Uprawa tymianku:

Tymianek uprawiamy najczęściej z nasion. Uwaga, podobnie jak bazylia, również tymianek kiełkuje tylko w świetle, dlatego nasiona wysiewamy na powierzchnię substratu. Tymianek nie lubi chłodu i przeciągów, dlatego umieszczamy go w ciepłym, słonecznym miejscu.

Gleba powinna być raczej lekka, niezbyt bogata w składniki odżywcze i nie powinna zatrzymywać dużo wody (zapewniamy to dodając piasek lub perlit). Podlewamy ostrożnie, aby nie doszło do przemoknięcia korzeni.

Zastosowanie tymianku:

Tymianek znajdziemy w wielu mieszankach przypraw do ryb i mięsa, jest niezastąpiony przy przyrządzaniu dziczyzny i baraniny. Doskonale doprawia również sosy i zupy, a także rośliny strączkowe (jednocześnie ułatwia ich trawienie).

Tymianek ma właściwości antydepresyjne i uspokajające, potrafi nadać oddechowi przyjemny zapach. Przede wszystkim jest jednak znany ze swojego działania antybakteryjnego - stosuje się go jako naturalny antybiotyk przy leczeniu przeziębienia i chorób układu pokarmowego. Jest skuteczny przy różnych schorzeniach dróg oddechowych, kaszlu, zapaleniu oskrzeli, astmie.

Świeże zioła w kuchni doceni każdy kucharz, ponadto są piękne na widok i odświeżają powietrze. Nasz e-sklep oferuje ogromny wybór gatunków i odmian roślin przyprawowych, wybierz również dla siebie!

Napisała Eliška Kadlecová