Ostrokrzew ozdobą nie tylko na Boże Narodzenie

Rodzaj ostrokrzewu (Ilex) obejmuje kilkaset gatunków roślin. U nas mogą rosnąć i przetrwać zimę tylko gatunki mrozoodporne oraz odmiany uprawne. Możemy wybierać spośród gatunków z ciemnymi, błyszczącymi liśćmi z kolcami, odmian z liśćmi pstrymi lub nawet okrągłymi. Niektóre gatunki mają również zamiast czerwonych jagód na przykład żółte lub czarne.

Ważne jest, że większość uprawianych u nas gatunków ostrokrzewu jest wiecznie zielona, będzie więc stanowić kolorowy element w ogrodzie przez cały rok. Ponadto bardzo długo wytrzymuje jako ozdoba w wazonie w pokoju lub na przykład suszona na wieńcu - dzięki swoim twardym liściom zachowuje kształt i kolor podczas suszenia.

Ostrokrzew i tradycja

Ostrokrzewowi od pradawnych czasów przypisywano wiele magicznych właściwości. Starożytni druidzi uważali go za świętą roślinę.

Na obrazach często pojawia się ostrokrzew wraz z rudzikiem - według jednej celtyckiej legendy to właśnie ten mały ptaszek przyniósł ludziom ogień. Płonąca gałązka ostrokrzewu w lipcu oparzyła mu pierś, przez co od tego czasu ma ona czerwony kolor.

Ostrokrzewowi przypisywano również moc ochrony przed czarownicami i czarną magią. Dlatego z jego drewna wyrabiano progi domów, a ostrokrzewy sadzono przed wejściami i jako żywopłoty, aby zło nie mogło wejść.

W Anglii do tradycji bożonarodzeniowych należało również puszczanie świeczek na liściach ostrokrzewu (odpowiednik naszych skorupek orzechowych).

Ostrokrzew wykorzystywano też do wróżenia - dziewczęta pisały imiona chłopców na liściach ostrokrzewu i wkładały je pod poduszkę. Rano wyciągały jeden z nich, a ten, którego imię było na liściu, miał zostać jej przyszłym narzeczonym.

Wybierz swój ostrokrzew

W naszych rejonach można uprawiać kilka różnych gatunków, przy czym każdy ma kilka odmian uprawnych.

Najbardziej znany i najczęściej uprawiany jest ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium). Jest to roślina wiecznie zielona z błyszczącymi, postrzępionymi liśćmi z kolcami. Kwitnie w maju lub czerwcu drobnymi białymi lub zielonymi kwiatami. Jagody tego ostrokrzewu są intensywnie czerwone i utrzymują się na krzewie od lata do wiosny następnego roku.

Istnieje wiele jego odmian uprawnych, spośród znanych można wymienić na przykład dwie odmiany samopylne (ostrokrzewy są zazwyczaj dwupienne, patrz uprawa ostrokrzewu) Pyramidalis (odpowiednia jako roślina soliterna) i Alaska.

Często uprawiane są też odmiany z liśćmi pstrymi - odmiana ze złotym obrzeżeniem liści to Rubricaulis Aurea lub Golden Queen, z białym Handsworth New Silver i Argenteomarginata. Odmiany Golden Milkboy, Silver Milkboy i Argenteo Mediopicta mają pstry środek liścia.

Dzięki kolczastym liściom ostrokrzewy są doskonałymi roślinami do tworzenia żywopłotów. Rosną gęsto, są zielone również zimą, ich jagody pięknie świecą i zapewniają pokarm ptakom. Przez kolczaste liście jednocześnie nikt i nic nie przejdzie.

Kolejnym przedstawicielem jest ostrokrzew karbowany (Ilex crenata), który ma liście podobne do ostrokrzewu kolczastego, tylko dodatkowo pofalowane. Jagody tego ostrokrzewu są doskonale czarne, nie pozostają jednak na gałęziach tak długo. Odmiana Golden rock ma liście ze złotym odcieniem.

Owalne lub jajowate liście bez kolców ma ostrokrzew kłosowy (Ilex verticillata). Jesienią pięknie gra żółtymi i czerwonymi barwami, wadą jest jednak to, że na zimę zrzuca liście. Jego owoce pozostają jednak na drzewie i lśnią czerwoną barwą.

Modne są kultywary z niebieskim odcieniem liści, które powstają przez krzyżowanie różnych gatunków. Należy do nich na przykład kultywar Blue Angel, który wyróżnia się zabarwieniem liści i obfitością owoców, ma zwartą formę wzrostu, jest jednak mniej odporny na mróz. Z kolei bardzo dobrze znosi mróz szybko rosnący ostrokrzew ciemnozielony (Ilex opaca).

Uprawa

Ostrokrzewy rosną zazwyczaj dość wolno, w dobrych warunkach mogą jednak osiągnąć nawet wysokość ponad 10 metrów. Najczęściej jednak są uprawiane jako krzewy. Lepiej im się powodzi w nasadzeniach grupowych niż jako rośliny soliterowe, dzięki utrzymywaniu mikroklimatu między roślinami.

Gleba dla ostrokrzewu powinna być lekko kwaśna i wystarczająco próchniczna, wyjątkiem jest ostrokrzew kolczasty, który preferuje lekkie gleby neutralne lub alkaliczne.

Ostrokrzewy wymagają stałego umiarkowanego dopływu wody, dlatego w suchych okresach korzystne jest podlewanie. Nie znoszą jednak przelania, na to trzeba uważać szczególnie u roślin uprawianych w doniczce. Przez sztywne liście trudno oszacować niedobór lub nadmiar wody, liście bowiem nie miękną i nie opadają. Nawożymy raz do roku, wiosną, nawozem dla drzew liściastych.

Stanowisko dla ostrokrzewu wybieramy w cieniu lub półcieniu, dobrze będą rosły również pod wyższymi drzewami. Bezpośrednie słońce może oparzyć liście ostrokrzewu, i to nawet zimą. Jeśli to niebezpieczeństwo grozi, pomoże przykrycie rośliny agrowłókniną.

Rośliny wysadzamy najlepiej wiosną, aby miały czas zakorzenić się przed zimą. Latem możemy ostrokrzew formować przez przycinanie, zimą młode sadzonki chronimy przed silnymi mrozami. Dorosłe rośliny mróz zazwyczaj dobrze znoszą, w przypadku uszkodzenia mrozem łatwo odrastają.

Rozmnażanie ostrokrzewu było przez długi czas tajemnicą. Nasiona z owoców bowiem nie kiełkują. Dopiero później odkryto, że aby wykiełkowały, nasiona (podobnie jak na przykład u jemioły) muszą przejść przez układ pokarmowy ptaków. Ostrokrzewy można również rozmnażać przez sadzonki, przy czym nowe rośliny zachowują wszystkie cechy rośliny macierzystej.

Przy uprawie ostrokrzewu ważne jest, aby pamiętać, że większość odmian jest dwupienna, czyli do zapylenia potrzebna jest roślina męska i żeńska. Jeśli więc chcesz doczekać się kolorowych jagód, musisz wysadzić przynajmniej dwie rośliny przeciwnej płci. Jedna roślina męska jednak w zupełności wystarcza do zapylenia wszystkich roślin żeńskich w szerokim otoczeniu.

Ostrokrzew - leczniczy i trujący

Podczas uprawy ostrokrzewu w ogrodzie należy chronić dzieci przed spożyciem jagód ostrokrzewu. Chociaż smakują one ptakom, dla ludzi są trujące. Nawet kilka jagód może spowodować bardzo poważne komplikacje.

Z drugiej strony posiekane liście ostrokrzewu są używane do przygotowania leczniczej herbaty. Pomaga ona przeciwko kaszlowi, grypie i przeziębieniu, reguluje poziom cukru we krwi i wspomaga funkcjonowanie nerek.

Z liści jednego gatunku ostrokrzewu przygotowuje się również znaną herbatę Mate. Chodzi o ostrokrzew paragwajski, który jest jednak ciepłolubny i dlatego nie może być u nas uprawiany na zewnątrz. Herbata z tej rośliny znana jest ze swojej zdolności do budzenia w nas nowej energii i zapobiegania senności, efekty są podobne do kawy, często nawet silniejsze. Ponadto ma pozytywny wpływ na pamięć i odporność organizmu, zawiera witaminy i antyoksydanty. Ten ostrokrzew możemy uprawiać jako roślinę pokojową lub balkonową.

Zainteresował Cię artykuł? Wesprzyj działanie tej strony, udostępniając go!