Jak uprawiać buraki w domu

W ogrodach uprawia się na konsumpcję dwa gatunki buraka - burak ćwikłowy (łac. Beta vulgaris var. vulgaris) i burak sałatkowy (łac. Beta vulgaris var. conditiva). Oba gatunki buraka należą do rodziny szarłatowatych (łac. Amaranthaceae). Burak uprawiany jest przede wszystkim ze względu na korzenie, które tworzą się pod ziemią. Nie trzeba wyrzucać także nadziemnej części - liści, ponieważ można je przyrządzić jak szpinak. Burak ćwikłowy pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Obecnie chętnie uprawiany jest w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Historia buraka ćwikłowego jest bardzo długa, pierwsze zapisy o jego wykorzystaniu mają około 3000 lat. Obficie uprawiany był burak ćwikłowy również w starożytnym Rzymie, gdzie był źródłem pożywienia, a zarazem lekiem na wiele dolegliwości. Swoich korzystnych właściwości burak nie stracił do dziś. Wyhodujcie domowy burak ćwikłowy w swoim ogrodzie również wy!

W poniższym artykule dowiecie się o najczęściej uprawianych odmianach buraka ćwikłowego i sałatkowego, poznacie sposób uprawy buraka. Nie tylko kobiety zainteresuje tzw. "minerał piękna" zawarty w buraku ćwikłowym. Nie zabraknie również wzmianki o dalszych korzystnych działaniach buraka na organizm oraz kilku sprawdzonych wskazówek dotyczących przyrządzania buraka ćwikłowego.

Z jakimi odmianami buraka się spotykamy?

Najczęściej uprawiane buraki mają czerwony kolor korzeni, inaczej jest w przypadku buraka sałatkowego odmiany Burpee's golden, która ma korzeń żółtego (złotawego) koloru. Burpee's golden jest średnio wczesną odmianą buraka sałatkowego, którą można bez problemu uprawiać na całym terytorium Polski. Najwyższe plony osiąga się w obszarach z równomierną ilością opadów. Zbiór okrągłych korzeni żółtego koloru możliwy jest około 4 miesiące od wysiewu.

Na pierwszy rzut oka zwyczajny, ale po przekrojeniu bardzo ciekawy jest burak sałatkowy odmiany Chioggia. Korzenie tego buraka są okrągłe, skórka czerwona, co jest typowe dla buraka. Ową ciekawostką jest wewnętrzny miąższ, ponieważ po przekrojeniu korzenia widoczne jest wyraźne pasowanie przypominające słoje drzew. Czerwono-białe paski przyciągną uwagę każdego konsumenta. Jest to bardzo wczesna odmiana buraka sałatkowego.

Bardzo plonną, średnio późną odmianą buraka sałatkowego jest "Bona". Korzenie są okrągłe, czerwonego koloru. Ich wielkość zależy od warunków uprawy i równomierności dopływu wody w okresie rozwoju korzeni. Można ją uprawiać we wszystkich położeniach naszego kraju. Zaletą jest odporność na choroby.

Wczesną odmianą czerwonego buraka sałatkowego jest "Kahira". Ten burak tworzy mniej liści, co jednak nie ma żadnego wpływu na korzenie, które są poprzecznie wąsko eliptyczne. Skórka jest czerwonego koloru, mało korkowata. Miąższ jest ciemnopurpurowego koloru, nie są w nim widoczne paski.

Burak ćwikłowy może być również walcowatego kształtu

Swoim kształtem bulwy różni się od poprzednich gatunków buraka odmiana buraka sałatkowego "Alexis", która jest walcowata. Kolor bulwy jest typowy - czerwony. W sprzyjających warunkach bulwy mogą dorosnąć do wielkości 21 - 26 cm. Alexis jest późną odmianą buraka sałatkowego.

Możesz wyhodować również inne odmiany buraka, np. Egypt, Czerwona Kula, Detroit, Monorubra, Renova...

Uprawa buraka w Twoim ogrodzie

Uprawa buraka nie jest w żaden sposób skomplikowana. Można go bez problemu wysiewać bezpośrednio na grządkę od połowy kwietnia mniej więcej do czerwca, zawsze zależy to od konkretnej odmiany. Późnym siewem uzyskasz mniejsze bulwy, które są smaczniejsze i nadają się raczej do bezpośredniego spożycia. Burakowi czerwonemu powodzi się prawie we wszystkich glebach, źle rośnie jedynie w zbyt kwaśnych i żwirowatych glebach. Burak jest rośliną drugiego rzędu, nie lubi świeżo nawiezionej gleby. Bardziej doceni stanowisko, gdzie w poprzednim sezonie uprawiano np. ziemniaki. Nasiona buraka wysiewane są w rzędach oddalonych od siebie około 30 - 40 cm. Młode rośliny należy przerzedzić do odległości około 8 - 10 cm. Przy zaniedbaniu przerzedzenia bulwy nie miałyby wystarczająco dużo miejsca na swój rozwój i byłyby małe i zdeformowane.

Podczas sezonu trzeba o burak dbać, odchwaszczać rzędy i regularnie je okopywać. Dostateczną ilość wody buraki potrzebują szczególnie w okresie kiełkowania i w okresie tworzenia bulw. Podlewanie zależy od pogody. Przy suszy konieczne jest regularne nawadnianie, w bardziej deszczowym okresie burak wystarcza mu naturalny dopływ wody z opadów.

Nie nawożcie buraka nawozami organicznymi, dajcie pierwszeństwo nawozowi NPK z mikroelementami

Burak można wspomóc w wzroście poprzez dognojevanie. Nieodpowiednie są do tych celów nawozy organiczne, ponieważ dochodziłoby do kumulacji azotanów w bulwie buraka. Wystarczającą ilość składników pokarmowych podczas wegetacji lepiej jest uzupełnić poprzez bieżące nawożenie kompleksowym nawozem NPK z mikroelementami - najlepiej z borem. Prawidłowo odżywione osobniki buraka są mniej podatne na atak chorób i szkodników. Mimo wszelkich starań buraki mogą zostać zaatakowane np. przez mszyca burakowa, mszyca makowa. Z chorób burak najczęściej cierpi na plamistość liści.

"Minerał piękna" w buraku

Burak czerwony jest bogatym źródłem krzemu, który określany jest jako "minerał piękna". Krzem jest dla ludzkiego organizmu niezwykle ważny dla tworzenia i wytrzymałości tkanek łącznych i kości, wspomaga elastyczność i ogólne zdrowie naczyń. Korzystne działanie krzemu zostało udowodnione również na skórę, która dzięki niemu zyskuje elastyczność i młodzieńczy wygląd. Poprzez spożycie buraka czerwonego wzmacniają się włosy i paznokcie. Burak czerwony jest dlatego słusznie uważany za spowolnienie starzenia, ponieważ krzem wspomaga całkowitą regenerację organizmu.

Nie tylko krzem jest zawarty w bulwach buraka ćwikłowego

Kwas foliowy to kolejna z bardzo cennych substancji zawartych w buraku ćwikłowym. Kwas foliowy jest niezbędny dla płodności kobiet, silnego serca i właściwie całego układu sercowo-naczyniowego. W buraku ćwikłowym oprócz krzemu i kwasu foliowego znajduje się również potas, żelazo, magnez, cynk, wapń, jod i miedź. Bulwy buraka ćwikłowego są źródłem witaminy C, E i betakarotenu. Dla organizmu ludzkiego korzystna jest również zawartość błonnika, który pomaga w procesach trawienia, wspomaga wydzielanie soków trawiennych i poprawia pracę pęcherzyka żółciowego oraz detoksykuje wątrobę. Korzystne działanie buraka ćwikłowego zostało potwierdzone również w rekonwalescencji po boreliozie i kleszczowym zapaleniu mózgu. Kobiety docenią burak ćwikłowy przy dolegliwościach menstruacyjnych i klimakterycznych. Wiele badań wykazało, że burak ćwikłowy działa również przeciwko antocyjanom, które powodują rozrost nowotworowy. Zaleca się zwiększone spożywanie buraka ćwikłowego również podczas leczenia i w następnej rekonwalescencji przy chorobach nowotworowych.

Burak ćwikłowy należy do najlepszych naturalnych źródeł krzemu - "minerału piękna"

Sposoby przygotowania buraka ćwikłowego

Burak ćwikłowy można spożywać w stanie surowym, kiedy można go dodawać startego lub pokrojonego na cienkie plasterki do sałatek warzywnych. Bulwy buraka ćwikłowego można marynować i następnie używać jako dodatek do potraw. Znana jest również kuracja pitna z soku buraczanego. Burak ćwikłowy można łączyć z innymi rodzajami warzyw i owoców, dlatego swój ulubiony sposób przygotowania znajdzie również największy przeciwnik tego "warzywa wiecznej młodości". Wyśmienity jest także pieczony burak lub sałatka z buraka ćwikłowego.