Jak wyhodować zdrowo wyglądającą marchew

W skrócie: Marchew wysiewa się od marca do kwietnia na głębokość 1 do 2 cm, w rzędach co około 15 cm, gdy temperatura dnia sięga średnio 7 °C. Nasiona kiełkują dopiero po około 3 tygodniach ze względu na kumaryny. Ładny, równomierny korzeń daje lekka, piaszczysta gleba bogata w próchnicę, bez kamieni.

Marchew (łac. Daucus carota) jest bardzo znanym i powszechnym warzywem korzeniowym. Marchew zaliczamy do najstarszych roślin uprawnych na świecie. Jest znana już od starożytności, podczas której zalecano jej spożywanie w celu poprawy trawienia i poprawy nastroju. Badania naukowe wykazały, że dzięki spożywaniu marchwi wzmacniają się tkanki w ludzkim ciele, przez co są mniej podatne na rozrost komórek nowotworowych.

Marchew jest jedną z najstarszych roślin i warzyw na świecie

Pierwotną ojczyzną marchwi jest południowa część Azji, obszar Afganistanu, Pakistanu i Iranu, gdzie i dziś znajdujemy dziko rosnące formy tego znanego warzywa. Była znanym warzywem starożytności, jednak w innej postaci niż znamy ją dzisiaj. Marchew, której używali Grecy i Rzymianie miała cienkie długie korzenie o żółtym kolorze, które odznaczały się silnym aromatem. W ciągu XII wieku Arabowie przywieźli azjatyckie czerwone marchwie do regionu Morza Śródziemnego, a później, mniej więcej w XV wieku rozprzestrzeniła się do Francji czy Holandii, gdzie zaczęto je krzyżować z żółtymi typami europejskimi.

W XVII wieku powstał w Holandii poprzez selekcję typ szlachetnych pomarańczowych marchewek z tępym końcem i doskonałym smakiem, które zostały stworzone na cześć władcy Wilhelma I Orańskiego. Holendrów w walce o niepodległość od Hiszpanii wzmacniała właśnie ta tzw. narodowa marchew. Obecnie najwięcej marchwi uprawia się w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Do nas dotarła prawdopodobnie z Francji.

Również w naszych szerokościach geograficznych możemy znaleźć dzikie formy marchwi wzdłuż dróg, na łąkach lub na bagnach. W naszych ogrodach uprawiamy tylko wyhodowane odmiany marchwi.

Uprawa marchwi jest dla każdego

Marchew, łac. Daucus carota, jest roślina dwuletnią lubiącą chłód. Należy do rodziny selerowatych (łac. Apiaceae). U nas uprawiana jest jednak jako warzywo jednoroczne. W pierwszym roku wytwarza korzeń i liście, w drugim kwitnie i przynosi nasiona.

Marchew do wczesnego zbioru wysiewamy na grządkę już w ciągu marca, ewentualnie w kwietniu, późniejsze odmiany marchwi sadzimy na przełomie kalendarzowej wiosny i lata.

Dobrze rośnie w ciężkiej głębokiej glebie bogatej w wapń. Jeśli chcemy osiągnąć jej piękne intensywne i nasycone zabarwienie, musimy uprawiać ją w lekkich piaszczystych glebach o wyższej zawartości próchnicy. Ciężkie wapienne gleby z nadmiarem wilgoci u rośliny marchwi spowodują jaśniejsze zabarwienie jej korzenia. W kamienistej glebie rosnący korzeń marchwi deformuje się, dlatego przed samą wysadką dobrze jest z rzędów wybierać mniejsze i większe kamyki.

Marchew jest mrozoodporna do temperatury - 5 ° C. Nasiona marchwi wysiewamy na grządkę na głębokość 1 - 2 cm, w odległości około 15 cm (rozstawa) dopiero wtedy, gdy miną przymrozki przygruntowe i temperatura powietrza w ciągu dnia osiąga średnio przynajmniej 7 ° C. Idealna temperatura do uprawy marchwi wynosi w ciągu dnia średnio 16 ° C. W przypadku gęstszego wysiewu nasion, roślinom z powodu braku miejsca nie urośnie wystarczająco duży i gruby korzeń.

Nasiona marchwi kiełkują najwcześniej po 3 tygodniach od wysiewu. Nasiona marchwi zawierają substancje tzw. kumaryny, które hamują kiełkowanie chwastów, dzięki czemu roślina marchwi zabezpiecza sobie przestrzeń życiową. Kumaryna odpowiada również za bardzo powolne kiełkowanie nasion. Przy wysiewie nasion marchwi dbamy o to, aby marchew sąsiadowała z cebulowymi, pomidorami, rzodkiewkami, grochem lub kukurydzą cukrową. Zupełnie nie znosi sąsiedztwa selera.

Według potrzeby grządkę z marchewką okopujemy, pielemy, ewentualnie nawożimy. Marchew również regularnie podlewamy, ale dbamy o to, aby jej nie przelać. Karoteny w marchwi tworzą się w temperaturach 15 - 21°C.

Jak wygląda zdrowa marchew?

Na korzeniach marchwi rozpoznajemy tzw. walec osiowy, który potocznie nazywamy także sercem, dalej warstwę kambialną i warstwę korową. Idealny korzeń wygląda tak, że ma słaby walec osiowy, nierozpoznawalną warstwę kambialną i szeroką część korową równomiernie ustrukturyzowaną. Według długości korzenia rozpoznajemy marchew krótką, średnią i długą. Średnie i długie odmiany marchwi są przeznaczone do zimowego przechowywania. Według zakończenia korzenia rozpoznajemy kultywary zaostrzone lub tępe. Korzenie marchwi mogą mieć różne kolory, od białożółtego, przez żółty, pomarańczowy, czerwony aż po fioletowy. To zabarwienie korzenia marchwi powoduje chlorofil, żółty antochlor, modro-czerwone antocyjany lub pomarańczowo-czerwone karotenoidy.

Marchew dzielimy według korzenia na 5 typów:

• Kulista marchewka - Znacznie wczesna, stosowana do wiosennego przyspieszania. Należy tu np. Paryska marchewka.

• Krótka, stożkowa, tępo zakończona marchewka - Należy tu delikatna wczesna marchewka przeznaczona do przyspieszania dla uprawy polowej. Należą tu odmiany Chantenay, Lyońska itp.

• Długa, wrzecionowata marchew - Jest to wczesna do półwczesna szlachetna odmiana stosunkowo wymagająca w uprawie i co do jakości gleby.

• Walcowata, tępo zakończona marchewka - Jest to szlachetna wczesna do półwczesna marchewka, stosunkowo wymagająca w uprawie, głównie co do jakości gleby. Należą tam odmiany np. Delicja, karoten, Olympia, rubin i inne.

• Długie, stożkowe, tępo zakończone marchwie i marchewki - Są jakimś przejściem między walcowatymi marchewkami a długimi marchwiami. Zaliczamy tu wczesne marchewki, wydajne przechowywalne marchwie. Należą tu odmiany np. Stupicka półdługa, Larosa itp.

Jak przechowywać marchew i inne warzywa korzeniowe

Wczesne odmiany marchwi zbiera się od maja do lipca, a późne odmiany dopiero jesienią. Przed głównym zbiorem nie powinny być odsłonięte korzenie marchwi, ponieważ mogą zaatakować je szkodniki. Ze szkodników najczęściej atakuje ją czarna zgnilizna, co objawia się powstawaniem czarnych, mazistych plam na jej korzeniu. Ponadto atakują ją mszyce marchwiowe i mszyce (Preparaty przeciwko mścicom znajdziesz w e-sklepie TUTAJ). Marchew przeznaczoną do przechowywania zbieramy jednorazowo, jak najwcześniej.

Przy suchej pogodzie marchew może stać się pożywieniem dla szkodników, natomiast przy deszczowej pogodzie może pękać jej korzeń. Marchew zbieramy w ten sposób, że korzeń oczyszczamy z grubej gleby, a jej nać obcinamy na wysokości około 10 cm. Następnie umieszczamy ją w skrzyni, układając warstwami, aby obok siebie miała główkę i czubek. Poszczególne warstwy oddzielamy od siebie warstwą mieszanki torfu i piasku lub suchą ziemią. Stos marchwi na koniec przykrywamy, najlepiej słomą lub sianem.

Marchew jest bogatym źródłem witamin

Wartość biologiczna marchwi jest wysoka. Marchew zawiera witaminy B1, B2, D, E, K oraz minerały takie jak wapń, magnez, cynk, potas, żelazo i jod. Jednocześnie zawiera błonnik, glukozę, lecytynę i pierwiastki śladowe jak np. selen.

Wspaniały smak marchwi zapewniają węglowodany, których zawartość w trakcie wzrostu i dojrzewania stopniowo się zmniejsza. Młoda marchew jest bogatsza w cukry, białka i zawiera mniej błonnika niż dojrzały korzeń. Najważniejszym składnikiem marchwi jest betakaroten, na 100 g marchwi przypada 12,59 mg betakarotenu. Specjalny betakaroten broni organizmu, chroni serce i naczynia, ma działanie przeciwzapalne i spowalnia proces starzenia się organizmu.

W medycynie naturalnej zaleca się regularne spożywanie marchwi przy chorobach układu pokarmowego, zapaleniu wątroby (potocznie mówiąc wypędza robaki z jelit), zapaleniach jelit, przy zaparciach, przy raku płuc i trzustki, przeciwko nerwowości i przy astmie. Jej spożycie zwiększa odporność naszego organizmu, poprawia wzrok - głównie kurzą ślepotę, dba o to, aby siatkówka oka funkcjonowała prawidłowo, wspomaga wzrost i rozwój u dzieci, przyspiesza gojenie błon śluzowych i ran.

W przeszłości marchew była używana do leczenia ran w ten sposób, że marchew krojono w krążki i umieszczano w bezpośredniej bliskości rany, jednak nie w samej ranie, ale w jej otoczeniu. W ten sposób ludzie zapobiegali procesom zapalnym przy małych i średnich zranieniach. Tę metodę możemy zastosować również na skórze, która była wystawiona na nadmierne nasłonecznienie, marchew uspokoi podrażnioną skórę.

Marchew jest podstawowym warzywem w każdej kuchni

Marchew należy do "warzyw leczniczych". Spożywamy ją w stanie surowym jako składnik sałatek warzywnych, past do smarowania, dodatków i po obróbce cieplnej (duszona) jako część różnych potraw. Ze względu na sztywne ściany komórkowe surowej marchwi, nasze ciało potrafi przekształcić tylko jedną czwartą betakarotenu na witaminę A, dlatego najlepiej marchew poddawać obróbce cieplnej wraz z tłuszczem. Wiadomo, że może zawierać również substancje trujące, których pozbywamy się poprzez obranie marchewki i odcięcie jej górnej części (główki).

Sok z marchwi oczyszcza wątrobę

Sok z marchewki przygotowujemy w ten sposób, że pół kilograma surowej, obranej marchewki kroimy w plastry i wkładamy do szybkowara. Zalewamy ją 500 ml wody i dodajemy jedną łyżeczkę oleju; całą mieszankę gotujemy przez 30 minut. Tak przygotowaną marchew miksujemy, dodajemy kolejne 5 litrów wody, 3 łyżki stołowe miodu i jedną łyżkę stołową kwasu cytrynowego. Świeży i ciepły sok marchwiowy wlewamy do czystych butelek, dobrze je zamykamy i po ostygnięciu umieszczamy w chłodnym miejscu.

Domowa vegeta

Do przygotowania domowej vegety potrzebujemy następujących składników: 1 kg marchewki, 1 kg pietruszki, 0,5 kg kalarepi, 0,5 kg selera, 0,5 kg cebuli, 2 garście natki pietruszki, 2 garście lubczyku ogrodowego i 1 kg soli. Wszystkie rodzaje świeżych warzyw mielimy w maszynce do mięsa, a zmieloną mieszankę mieszamy z solą.

Tak przygotowaną mieszankę rozkładamy na 4-5 blachach do pieczenia i dajemy suszyć. Suszenie potrwa około 3-4 dni. Do wysuszonej mieszanki dodajemy lubczyk i natkę pietruszki, którą wcześniej również zmieliliśmy w maszynce do mięsa. Vegety używamy do przygotowywania zup, do przyrządzania i przyprawiania mięsa oraz do past do smarowania.

Marchwiowy przysmak dla maluchów

Ścieramy dowolną ilość marchewki i jabłka w proporcji 1:1. Do tak przygotowanej mieszanki dodajemy świeżego ananasa (ewentualnie kompot ananasowy), suszone rodzynki i żurawinę. Przysmak doprawiamy sokiem cytrynowym lub pomarańczowym.

Marchew (łac. Daucus carota) jest najpopularniejszym i najczęściej uprawianym warzywem w ogóle. Jeśli chcemy wyhodować wczesną marchew, sadzimy ją na grządce już w marcu, najpóźniej w kwietniu. Nasiona kiełkują długo, około 3 tygodnie. Jest to spowodowane substancjami, które zawierają - kumarynami. Marchew możecie spożywać świeżą lub na przykład duszoną.

Grządkę z marchewką regularnieplewimy, okopujemy i w razie potrzeby podlewamy. Marchew dzielimy na marchewki wczesne i okrągłe z delikatnym miąższem. Późne marchwie są duże i typowo zaostrzane. Korzeń marchwi używany jest do przyprawiania potraw, jako składnik sałatek lub jako dodatek do posiłków. Jednocześnie zaliczamy ją również do roślin leczniczych głównie ze względu na jej właściwości - wzmacnia układ odpornościowy, pomaga przy chorobach jelitowych, żółtaczce, przy niedożywieniu i ogólnej rekonwalescencji organizmu. Wreszcie poprawia wzrok i dzięki swojej zawartości zapewnia prawidłowe funkcjonowanie siatkówki.

Ciekawostka na zakończenie

Obliczono, że każdy człowiek powinien spożywać rocznie 9 kg marchwi. Według opublikowanych statystyk Instytutu Badawczego Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w 2006 roku każdy Czech spożywał średnio 9,4 kg marchwi. U nas przypada rocznie na jedną osobę 6,6 kg marchwi, a marchew należy do najczęściej uprawianych warzyw w tym kraju.