Jak na zdrowo wyglądający bonsai

Miniaturowe rośliny wyglądające jak stuletnie drzewa posadzone w specjalnych miseczkach nie wymagają przedstawienia - to bonsai. Słowo bonsai można przetłumaczyć jako "drzewo w misce", gdzie pierwsza część słowa "bon" oznacza miskę, a "sai" oznacza drzewo. Sztuka formowania i uprawy bonsai pochodzi z Azji. Tamtejsi mistrzowie potrafią za pomocą specjalnych technik formowania wyczarować wspaniałe bonsai przypominające drzewa stare setki lat. Takiego skarbu nie da się jednak wyhodować w rok, potrzeba do tego długich lat ciężkiej pracy. Wy jednak nie musicie tak długo czekać, z niektórych roślin możecie wyhodować piękne bonsai w kilka lat. Spróbujcie wyhodować bonsai na przykład z fikusa benjamina...

Bonsai pokojowe

Bonsai pokojowe uprawia się we wnętrzach, można je uformować z wielu gatunków roślin. Bardzo popularny jest na przykład figowiec drobnołlistny (łac. ficus benjamina). Fikus nie jest zbyt wymagający w uprawie i w stosunkowo krótkim czasie wytwarza gruby pień, który jest podstawą każdego prawdziwego bonsai. Jako bonsai pokojowe uprawia się rośliny, które nie przetrwałyby zimy na zewnątrz. Jednak bonsai pokojowe również lubią letni pobyt na świeżym powietrzu. Gdy miną ostatnie przymrozki, można przenieść bonsai pokojowe na taras lub do ogrodu. Na początku należy rośliny lekko zacienić, aby nie doszło do poparzenia liści intensywnym słońcem. Rośliny umieszczone na słońcu będą szybciej wysychać, dlatego nie zapomnijcie o regularnym podlewaniu. Jesienią, jeszcze przed nadejściem pierwszych przymrozków, przenieście bonsai pokojowe na zimowe stanowisko z powrotem do mieszkania.

Uprawa bonsai pokojowych

Bonsai pokojowe uprawia się tak samo jak rośliny, z których bonsai się nie tworzy. Bonsai potrzebują do zdrowego wzrostu dużo światła, ciepła i wilgoci. Idealne jest umieszczenie bonsai blisko okna, aby roślina nie musiała się wyciągać w kierunku światła. W suchym środowisku mieszkań dochodzi bardzo szybko do wysychania substratu, którego w miseczkach bonsai jest bardzo mało, dlatego zwróć uwagę na podlewanie. Substrat nigdy nie powinien całkowicie wyschnąć. Zbyt suchy substrat słabo przyjmuje wodę, dlatego przed podlewaniem zwilż go za pomocą opryskiwacza. W suchym środowisku wskazane jest zwiększenie wilgotności powietrza za pomocą nawilżacza lub naczynia parującego. W okresie letnim pobyt na świeżym powietrzu tylko dobrze zrobi roślinom. Podczas wegetacji wskazane jest dokarmianie bonsai specjalnym nawozem przeznaczonym właśnie dla nich. W miseczce jest bardzo mało substratu i rośliny szybko wyczerpują z niego wszystkie składniki odżywcze. Wiosna to idealny czas na przesadzanie bonsai, dzięki czemu rośliny otrzymają składniki odżywcze do wzrostu w kolejnym sezonie. Kłopoty z mieszaniem substratu możesz rzucić za siebie, gdy kupisz gotowy substrat do bonsai - zawiera wszystko, czego bonsai potrzebuje do zdrowego wzrostu. I nie bój się, że bonsai dzięki nawożeniu ci przerośnie. Ewentualne przerosłe pędy możesz łatwo przyciąć do pożądanego kształtu, ale cierpiące bonsai upiększysz z trudem. Bonsai pokojowe można kształtować, przycinać, drutować i przesadzać niemal ciągle, najodpowiedniejszym czasem są miesiące wiosenne.

Fikus benjamina jako bonsai pokojowe

Fikus benjamina czy też figowiec drobnlistny jest rośliną, która do tworzenia bonsai pokojowych używana jest chyba najczęściej. Najatrakcyjniejsze są jego formy pstrołiste. Fikusy dobrze rosną w jasnym i ciepłym miejscu. Zimą temperatura nie powinna spaść poniżej 10 °C. Fikus należy podlewać odstałą wodą o temperaturze co najmniej pokojowej. Na złe podlewanie fikusy reagują opadaniem listków. Do opadu liści może dojść także przy niedostatku światła i przy nagłej zmianie środowiska. Przy przesadzaniu fikusu zachowaj zwiększoną ostrożność, aby nie doszło do uszkodzenia korzeni.

Bonsai ogrodowe

Jako bonsai ogrodowe uprawia się rośliny, które są w stanie bez problemu przetrwać zimę. Są to drzewa, które normalnie rosną w przyrodzie. Bonsai ogrodowe formuje się zarówno z drzew liściastych, jak i iglastych. Często wykorzystuje się sosny i klony. Te drzewa w warunkach wewnętrznych bardzo by cierpiały, prawdopodobnie szybko by obumarły. Całoroczny pobyt na zewnątrz jest dla nich bardziej naturalny. Przed zimą należy jednak zabezpieczyć bonsai ogrodowe na zimę, ponieważ w płytkim naczyniu korzenie by zamarzły i roślina by obumarła. Wskazane jest przed zimą wyjąć rośliny z naczyń razem z bryłą korzeniową i zakopać je w ziemi. Dodatkową ochronę przed mrozem oraz przed uszkodzeniem przez ciężki śnieg zapewni okrycie z gałęzi iglastych. Bonsai można zakopać w ziemi razem z naczyniem, ale w tym przypadku bonsai musi być zakopany skośnie, aby mogła odpływać nadmiar wody. Przy suchej pogodzie nie zapominajcie od czasu do czasu podlewać bonsai również zimą, szczególnie drzewa liściaste są podatne na niedobór wody w okresie zimowym!!!

Uprawa bonsai ogrodowych

Bonsai ogrodowe uprawia się w jasnych miejscach, idealnie w lekkim półcieniu lub w miejscu chronionym przed bezpośrednim południowym żarem. Bonsai bardzo szybko wysychają, dlatego niezbędne jest regularne podlewanie. W gorącą letnią pogodę czasami nawet 2 razy dziennie (rano i wieczorem). Podlewanie jest zawsze uzależnione od konkretnych potrzeb poszczególnych roślin. W okresie wegetacji, od wiosny mniej więcej do końca sierpnia dodawajcie do wody w regularnych odstępach czasu nawóz. Od jesieni do wiosny bonsai ogrodowych nie nawozi się. Wiosną bonsai mogą być w razie potrzeby przesadzane, korzystne jest użycie gotowego substratu do bonsai. Prace formujące przy bonsai ogrodowych przeprowadza się przez cały sezon wegetacyjny.

Uwaga, jeśli bonsai ogrodowe przenosicie do wnętrza np. na wystawę, nie zostawiajcie ich tam zbyt długo, ponieważ brak światła i świeżego powietrza mógłby nieodwracalnie uszkodzić rośliny!

Sosna Thunberga

Sosna Thunberga zwana także sosną czarną (łac. Pinus thunbergii) pochodzi z Japonii, gdzie jest bardzo często wykorzystywana właśnie do tworzenia bonsai. Ta sosna ma długie i mocne igły ciemnozielonego koloru, które są zgrupowane w pęczki po dwie. Do uprawy jako bonsai nadają się karłowate formy tej sosny, które mają krótsze igły. Z sosny czarnej można uformować bonsai niemal we wszystkich podstawowych stylach, nie nadaje się jedynie do stylu "miotła".

Klon

Klony (łac. Acer) należą do popularnych roślin "bonsai" dzięki kształtowi swoich liści i ich wyrazistemu zabarwieniu jesienią. Liście klonów opadają corocznie, a wiosną odrastają na nowo. Dzięki regularnemu przycinaniu i obcinaniu można sprawić, że liście z czasem będą się zmniejszać. Bonsai stworzone z klonów są ozdobą całego ogrodu.

Pielęgnacja i przycinanie bonsai

Obcinanie, przycinanie i drutkowanie to najbardziej podstawowe zabiegi przy tworzeniu bonsai. To właśnie prawidłowa interwencja hodowcy jest tą "sztuką", która z zwykłego drzewa tworzy piękne bonsai. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane w okresie wzrostu, co jest dla roślin najbardziej odpowiednie. Do kształtowania bonsai wprowadzono w Japonii określone funkcjonalne style, o których można przeczytać w literaturze fachowej. Zapoznanie się z literaturą fachową nigdy nie zaszkodzi, ale zawsze zależy od wyobraźni konkretnego hodowcy. Jeśli nie planujesz wyhodować okazu, z którym będziesz jeździć na wystawy, kształtuj bonsai według własnego gustu. U iglastych bonsai usuwaj ok. 2/3 całkowitego przyrostu. Za pomocą specjalnych szczypiec do bonsai utrzymuj koronę w pożądanym kształcie. Liście drzew liściastych można celowo zmniejszać, obcinając niektóre duże liście (ogonki należy pozostawić), nowe liście odrosną już mniejsze. We właściwym miejscu możesz dokształcić gałązki za pomocą drutu formującego, którym ostrożnie owija się gałązkę i nadaje się jej pożądane położenie. Drut na bonsai pozostawiaj maksymalnie 3 miesiące, aby nie wrzynał się w korę. Jeśli w tym czasie nie uzyskasz pożądanego ukształtowania, można ponownie zastosować drutkowanie.

Zasada kształtowania - Najpierw kształtuje się pień, a dopiero potem gałęzie!

Wskazówki dotyczące nawożenia bonsai

• Nie nawozić roślin zaraz po przesadzeniu - mają wystarczającą ilość składników odżywczych z nowego podłoża.
• Lepiej nawozić mniej, niż przenawozić bonsai.
• Chore i uszkodzone bonsai nie potrzebują nawożenia - najpierw muszą się wyleczyć.
• Bonsai pokojowym zazwyczaj wystarcza połowa zalecanej dawki nawozu.