Kalarepa - smaczne warzywo kapustne

Kalarepa (łac. Brassica oleracea conv. acephala, var. gongylodes) należy do szerokiej rodziny kapustowatych (łac. Brassicaceae) wraz z kapustą, jarmużem, kalafiorem i brokułami. Wszystkie te rośliny krzyżowe zostały wyhodowane z pierwotnej rośliny kapusty warzywnej (łac. Brassica oleracea). Wspólną cechą jest ich zgrubiały pęd - głąb. Kalarepa ma bulwę zieloną lub fioletową. Formy zielone mają łacińską nazwę var. alboviridis, a odmiany niebieskie (fioletowe) var. purpurenscens. Kalarepa pochodzi z regionu Morza Śródziemnego, skąd rozprzestrzeniła się również na bardziej północne obszary. Kalarepa jest rośliną dwuletnią, ale w naszych warunkach uprawiana jest przeważnie jako roślina jednoroczna ze względu na jej bulwę, która powstała w wyniku skrócenia łodygi i wyraźnego wtórnego zgrubienia.

Uprawa kalarepki

Idealnym stanowiskiem do uprawy kalarepki są gleby gliniaste lub gliniasto-piaszczyste z wystarczającą ilością próchnicy. Stanowisko powinno być raczej wilgotniejsze, do dobrego wzrostu kalarepa nie potrzebuje zbyt wysokich temperatur. Uprawa jest prosta, jednak należy uwzględnić, o jaką odmianę kalarepki chodzi. Odmiany wczesne mają krótszy okres wegetacji (ok. 80-100 dni). Wczesne odmiany wysiewane są w lutym do przygotowanych pojemników do siewu. Odmiany letnie mają okres wegetacji ok. 100-140 dni, wysiew przeprowadza się w marcu i kwietniu. Odmiany późne kalarepki z okresem wegetacji ok. 130-170 dni wysiewane są na przełomie kwietnia i maja. Wysadzanie wyrośniętych sadzonek z trzema do czterech prawdziwymi listkami powinno odbyć się u odmian wczesnych w kwietniu, odmiany letnie wysadza się na grządkę w maju i czerwcu, odmiany późne muszą trafić na grządkę najpóźniej do połowy lipca. Na grządkę sadzonki wysadza się w rozstawie ok. 30 x 40 cm. Podczas wysadzania należy uważać, aby sadzonki nie były posadzone zbyt głęboko, ponieważ w przeciwnym razie nie będą tworzyć pożądanych bulw. Wczesne odmiany kalarepki warto po wysadzeniu przykryć agrowłókniną, aby młode rośliny były chronione przed ewentualnymi przygruntowymi przymrozkami. Kalarepa jest rośliną drugiego rzędu, nie znosi bezpośredniego nawożenia obornikiem. Przy nadmiarze azotu nie tworzą się bulwy. Przed wysadzeniem warto jednak wprowadzić do gleby 30-60 g/m² nawozu przemysłowego np. NPK. Nawóz powinien być dostarczony do gleby w dwóch dawkach - pierwsza przy wysadzaniu, druga podczas wegetacji. Odmiany późne są bardziej wymagające pod względem składników pokarmowych. Podczas wegetacji konieczne jest utrzymywanie grządek z kalarepą bez chwastów i regularne odchwaszczanie. Ważne jest regularne i równomierne podlewanie. Białe odmiany są bardziej wrażliwe i w wyniku niewłaściwego podlewania często pękają. Na roślinach kalarepki najczęściej szkodzą bielinek rzepnik i kapustnik, węgorek buraczany, molik kapustnik, chowacz czterozębny. Z chorób na kalarepie występuje mączniak prawdziwy kapustowatych i kiła kapusty.

Najczęściej uprawiane odmiany kalarepa

• Kalarepa wczesna Luna to bardzo wczesna lub średnio wczesna odmiana charakteryzująca się delikatnym miąższem i wysoką wydajnością. Jest przeznaczona do uprawy z rozsady. Można ją uprawiać również w skrzynkach, nadaje się do przyspieszania uprawy wszystkimi sposobami. Ta odmiana jest wymagająca pod względem wilgotności. Została jednak wyhodowana tak, aby była odporna na wystrzelanie w pęd kwiatowy, zdrewnienie i pękanie bulw. Idealnym miejscem dla tego rodzaju kalarepa jest stanowisko słoneczne. Wyhodowane kalarepy są bardzo jędrne i mają dobry smak.

• Kalarepa wczesna odmiany Cabbage Vegetables to bardzo wczesna odmiana hybrydowa przeznaczona do przyspieszania uprawy wszystkimi sposobami. Jest bardzo odporna na zdrewnienie, pękanie oraz wystrzelanie w pęd kwiatowy i przerośnięcie bulw. Bulwa tej odmiany ma płasko kulisty kształt i jasnozielony kolor.

• Kalarepa wczesna Kartago F1 to biała odmiana kalarepa z delikatnym miąższem, bardzo odporna na zdrewnienie i przerośnięcie bulw. Nadaje się do przyspieszania uprawy oraz do bardzo wczesnej uprawy polowej, można ją wykorzystać także do uprawy z letnich wysiewów na jesienny zbiór.

• Innymi wczesnymi odmianami z białą bulwą są na przykład kalarepa wczesna Korfu 1 i kalarepa wczesna Moravia.

• Niebieską odmianą wczesnej kalarepa jest Blankyt. Ta kalarepa ma słabo rozwinięte liście, jej zaletą jest wysoka odporność na zdrewnienie. Odmianę Blankyt można uprawiać przez cały sezon wegetacyjny.

• Kalarepa wczesna niebieska odmiany Ballot F1 to odmiana hybrydowa przeznaczona do wiosennej i jesiennej uprawy polowej. Jest bardzo odporna na pękanie, zdrewnienie i wystrzelanie w kwiat. Odpowiednim stanowiskiem do uprawy tego niebieskiego rodzaju kalarepa jest miejsce z cięższą glebą bogatą w składniki odżywcze. Korzystny wpływ na plon ma również dokarmianie w trakcie sezonu, należy jednak uważać na azot.

• Kalarepa późna Troja F1 to półwczesny biały hybryda odporny na zdrewnienie i przerośnięcie bulw. Bulwa jest duża, płasko kulistego kształtu. Miąższ jest bardzo delikatny. Tę odmianę kalarepa można uprawiać z wiosennych i letnich wysiewów. Stanowisko lepiej wybierać raczej wilgotne, może być również lekko zacienione.

• Kalarepa późna Gigant nadaje się raczej do celów paszowych, ma niezwykle bujny wzrost, nie drewnieje i nie pęka. Miąższ jest białego koloru, słodkiego smaku. Ten rodzaj kalarepa nadaje się zarówno do bezpośredniej konsumpcji, jak i do długotrwałego przechowywania.

• Kalarepy późne niebieskie odmiany Violeta są bardzo dobrze przechowywalne. Rośliny mają potężny wzrost, kalarepy mogą urosnąć do wielkości nawet 600 g. Miąższ ma dobry i delikatny smak, jest odporny na pękanie.

Korzystne działanie kalarepy

Kalarepa jest źródłem witamin B, C i E. Bulwy kalarepy zawierają wapń, potas, selen, cynk i żelazo. Najwięcej korzystnych substancji - wapnia, karotenu i witaminy C znajduje się w młodych liściach, które można bez problemu dodawać do sałatek i zup. Spożywanie kalarepy wspomaga wydzielanie żółci, co korzystnie wpływa na trawienie. Dzięki zawartości błonnika spożywanie kalarepy jest wskazane również przy problemach z zaparciami. W bulwach kalarepy zawarta jest także biotyna, która korzystnie działa na skórę i włosy. Spożywanie kalarepy nie jest zalecane osobom cierpiącym na zapalenie błony śluzowej żołądka lub chorobę wrzodową, ze względu na zawartość drażniących olejków eterycznych obecnych w bulwach.