Ogród na wiosnę - co sadzić?

Ciepłe promienie słoneczne budzą do nowego życia otaczającą przyrodę - byliny ozdobne, drzewa owocowe, a także pełnych zapału ogrodników. Marzec i kwiecień są najodpowiedniejszymi miesiącami do rozpoczęcia prac przygotowawczych w ogrodzie, czyli rozpoczęcia sadzenia nowych ozdobnych kwiatów i drzew oraz tworzenia domowego ogrodu warzywnego. Wszystko jednak zależy od pogody, która bywa czasami w miesiącach wiosennych nieprzewidywalna, a szczególnie w kwietniu bardzo zmienna.

Do prac ogrodowych trzeba zabrać się z wcześniej przemyślanym planem, co wasz ogród kilka razy w roku wam zwróci tym, że pięknie zakwitnie lub obficie urodzi. W dzisiejszych czasach właśnie dbałość o własny ogród jest odpowiednim relaksem i uzupełnieniem do zawodu, który wykonujecie, czy stylu życia, któremu hołdujecie.

"Ogrodnik potrzebuje tysiąc sto lat, aby wypróbować, poznać i praktycznie ocenić wszystko, co jest potrzebne. Taniej tego dać nie mogę, chyba że zrobię 5% zniżki, że to wy i że być może nie musicie uprawiać wszystkiego, chociaż warto; ale będziecie się musieli pospieszyć i nie stracić ani jednego dnia, jeśli chcecie w tym czasie zrobić wszystko, co trzeba. Człowiek musi dokończyć, co zaczyna; jesteście to winni swojemu ogrodowi. Recepty wam na to nie dam; musicie to spróbować sami i wytrwać."

K. Čapek: Rok ogrodnika

Początek wiosny w ogrodzie

Dla ogrodników właśnie wiosna jest najbardziej wymagającym okresem w roku. Od prac wiosennych przeprowadzonych w ogrodzie zależy sukces całego sezonu i piękno ogrodu, które ucieszy niejedne oko nie tylko właściciela ogrodu, ale i przypadkowego gościa czy przechodnia. Z pracami mądry ogrodnik zaczyna po zniknięciu ostatniego śniegu i podczas słonecznej suchej pogody.

Pierwsze kroki ogrodnika powinny prowadzić do usunięcia zapomnianych opadłych liści spod drzew owocowych i krzewów ozdobnych. Jeśli byliście jesienią niedbali, znajdziemy opadłe liście i suche gałązki. Zgrabione liście możemy umieścić w kompoście, suche gałązki spalić. Następnie usuwamy zimowe okrycie z bylin, róż i krzewów ozdobnych, jednak nie wyrzucajmy go - może się jeszcze przydać przy nagłym pogorszeniu pogody.

Dalej powinniśmy się skupić na:

• sadzeniu i przesadzaniu roślin cebulowych

W marcu, w chłodniejszych regionach w kwietniu zaczynają kwitnąć wiosenne rośliny cebulowe takie jak tulipany, narcyzy, hiacynty czy krokusy. Na bieżąco usuwamy z nich przekwitające kwiatostany po to, aby niepotrzebnie nie tworzyły nasion. Następnie trzeba je wykopać, gdy zaczynają im żółknąć liście. W tym czasie możemy przesadzać również przebiśniegi w pełnym kwiecie i zacząć z sadzeniem letnich roślin cebulowych takich jak np. mieczyki i inne gatunki kwiatów bulwiastych i cebulowych.

• na kwiaty - byliny wieloletnie i jednoroczne

W pierwszej kolejności usuwamy z istniejącego rabatu bylin przeschnięte części roślin, a kwiaty wyciągnięte przez mróz delikatnie dociśnijmy, aby nie przeschły im korzenie. Następnie zaczynamy sadzić, a właściwie przesadzać także takie gatunki bylin, które będą kwitły latem lub jesienią. Bezpośrednio na rabaty ozdobne możemy zacząć wysadzać ozdobne rośliny jednoroczne. Jeśli utrzymuje się sucha pogoda, należy je regularnie podlewać.

• na drzewa, krzewy i rośliny pnące

Już w marcu, na początku kwietnia zaczynamy od cięć prześwietlających i odmładzających krzewów, żywopłotów i drzew, które kwitną nam pod koniec wiosny i latem. Cięcia zabezpieczamy lateksem lub maścią ogrodniczą, dzięki czemu zapobiegniemy późniejszej infekcji.

Zaczynamy od sadzenia żywopłotu, gdzie na 1m żywopłotu używamy 5 roślin, jednak przy cyprysikach i tujach zachowujemy mniejsze, około 40 cm odstępy. W pierwszej kolejności należy wszystkie krzewy ozdobne sprawdzić, czy nie zostały uszkodzone przez mróz, jeśli tak, to trzeba usunąć uszkodzone gałązki.

Krzewy owocowe takie jak agrest czy maliny głęboko przycinamy. Głębokim cięciem krzewów wywołamy dalszy intensywny wzrost. Na początku kwietnia kończymy z zimowymi opryskami przeciwko chorobom i szkodnikom na drzewach owocowych. Okolice korzeni dobrze jest przekopać, nawieźć i wykonać wokół nich ściółkowanie.

W kwietniu przycinamy także niektóre gatunki roślin pnących takie jak wielokwiatowy powojnik, wistaria czy wiciokrzew. W połowie kwietnia sadzimy także wiecznie zielone drzewa liściaste, nowe drzewa owocowe i iglaki. Świeżo posadzone drzewka często podlewamy, a w przypadku gdy są umieszczone w słonecznym miejscu, należy zapewnić im lekkie zacienianie. W kwietniu konieczne jest także zakończenie sadzenia drzew owocowych i krzewów. Wyluzowane pnie młodych drzewek warto przywiązać do kołków.

• na trawnik

Trawa po roztopach rośnie jak z wody. W przypadku, gdy chcemy mieć na podwórku piękny, a przede wszystkim niski trawnik, niezbędne jest pod koniec kwietnia całkowite ścięcie trawy i wyczesanie z niej obumarłych liści za pomocą grabi wertykutatora. Jeśli w obrębie trawnika mamy umieszczone wiosenne rośliny cebulowe takie jak narcyzy czy tulipany, dobrze jest poczekać, aż ich liście zaczną żółknąć, ponieważ inaczej w następnym roku już nie wykwitną. Następnie na puste miejsca dosypujemy mieszankę traw, naprawiamy krawędzie trawnika i usuwamy z niego mech. Wydeptany trawnik staramy się napowietrzyć specjalnym narzędziem.

W przypadku, gdy chcecie w tym roku założyć nowy trawnik, odpowiedni czas to właśnie koniec marca, początek kwietnia. Przed jego założeniem trzeba glebę dobrze nawieźć. Jednocześnie ważne jest, aby wybrać odpowiedni substrat, wyrównać nierówności na powierzchni trawiastej, które spowodowała zima i wyrównać krawędzie. Wszystkie te kroki zaoszczędzą nam w przyszłości dużo czasu. Nowy trawnik dobrze jest kosić dopiero wtedy, gdy urośnie do wysokości około 7-8cm.

• na warzywa i inne rośliny

W tym okresie nie zapominajmy również o grządce truskawkowej, gdzie uważamy, aby nie zarastała chwastami. Jednocześnie usuwamy obumarłe liście i rozłogi, których wcześniej nie zauważyliśmy. Możemy dodać do gleby pod truskawkami siarczan potasu, ponieważ wspomaga tworzenie miękkich tkanek. Aby uzyskać wcześniejszy zbiór, możemy przykryć grządkę z kępami truskawek czarną folią polietylenową z otworami dla poszczególnych roślin. Folia zapobiega wzrostowi chwastów, ale także nadmiernemu wysychaniu gleby i częściowo chroni owoce przed zabrudzeniem.

Jeśli gleba jest już odpowiednio sucha i cieplejsza, przy sprzyjającej pogodzie z małymi wahaniami temperatur, możemy wysiewać warzywa - marchew, buraki, fasolę lub groch. Do wcześniej przygotowanej szklarni umieszczamy rozsadę, np. pomidorów.

Jak stworzyć własny ogród warzywny

Prace w ogrodzie warzywnym zależą głównie od pogody, która bywa wiosną przeważnie zmienna. Podczas słonecznej i suchej pogody ziemia w ogrodzie dobrze się kruszy, dlatego dobrze jest przygotować ją do siewu nasion. Najpierw delikatnie przegrabiamy powierzchnię gleby, wybierając z niej kamienie, gałązki i inne zanieczyszczenia, które nie należą do grządki. Następnie wytyczamy, w którym kierunku będą przebiegać rzędy warzywne.

Najlepsza orientacja rzędów to kierunek północ - południe, czyli ilość padającego światła jest wystarczająca, rośliny pochłoną zarówno wschodzące, jak i zachodzące słońce. W przypadku, gdy rzędy będą skierowane w kierunku wschód - zachód, rośliny w północnej części rzędów są przez cały dzień w cieniu, dlatego wolniej dojrzewają i mniej owocują. Kolejnym krokiem jest wytyczenie przyszłych rzędów. Początek pierwszego rzędu oznaczamy kołkiem, a drugi kołek połączony sznurkiem wbijamy na drugim końcu rzędu na głębokość około 15 cm. Następnie obracamy jednym z kołków, aż sznurek nie będzie całkowicie naprężony. Dopiero wtedy wbijamy kołek głębiej w ziemię.

Sadzimy różne rodzaje warzyw

• Bób

Jako pierwsze w kolejności możemy zacząć wysiewać warzywa pnące, takie jak na przykład groch i bób. Oba rodzaje warzyw sadzimy na początku kwietnia. Bób dorasta do wysokości około 60 cm, niektóre odmiany nawet do wysokości 120 cm, dlatego musimy zapewnić im podporę.

Bób umieszczamy w średnio ciężkich do ciężkich glebach bogatych w humus. Obie rośliny mają stosunkowo duże nasiona, które sadzimy w odległości 40-60 cm od siebie. Te odstępy zachowujemy również przy innych gatunkach warzyw. Nasiona grochu i bobu możemy wysiewać również w podwójne rzędy w ten sposób, że przygotowujemy jedną bruzdę o szerokości około 20 cm, a nasiona roślin wysiewamy wzdłuż obu jej brzegów, w dwóch oddzielnych rzędach, między którymi jest około 15 cm przerwy. Na koniec nasiona zasypujemy ziemią i oznaczamy rząd datą siewu z nazwą warzywa i jego odmiany. Dobrą radą na zakończenie jest umieszczenie kilku dodatkowych nasion na końcu rzędu, aby można było nimi zastąpić ewentualnie niewykiełkowane nasiona. Przed niesprzyjającą pogodą chronimy osłoną.

• Groch

Znamy kilka rodzajów grochu ogrodowego, a mianowicie: groch cukrowy, groch łuskowy oraz groch na wykłuskiwanie.

Groch jest ogólnie warzywem nieskomplikowanym w uprawie. Sadzimy go na grządce w głębokiej glebie w okresie od końca marca do końca kwietnia. Ma długi palowy korzeń, który zaopatruje roślinę w wodę, dlatego rośliny nie trzeba podlewać. Gdy rośliny osiągną wysokość około 15 cm, zaczynamy odchwaszczać grządkę z grochem, wysoki chwast i jego późniejsze usuwanie może poważnie uszkodzić korzenie grochu.

Do wyższych roślin ustawiamy drewniane podpory długie co najmniej 1 m, w przeciwnym razie rośliny położą się na ziemi i zaczną gnić. Zielony groszek zbieramy zanim nasiona osiągną końcowy rozmiar, w fazie dojrzałości mlecznej. Wcześniej zbieramy dolne strąki, ponieważ te dojrzewają wcześniej. Wczesnym zbiorem wspieramy dalsze kwitnienie rośliny, a tym samym tworzenie strąków. Po zakończeniu zbioru roślinę grochu ścinamy tuż nad powierzchnią gleby tak, aby jej korzenie pozostały w ziemi. Następnie wysadzane rośliny, które posadzamy na grządce po grochu, będą czerpać azot wyprodukowany przez bakterie brodawkowe na korzeniach grochu.

• Cebula

W naszych warunkach klimatycznych sadzimy cebulę na początku kwietnia, po tym jak gleba po zimie przeschnie. Do uprawy cebuli należy przygotować grządkę jeszcze w trakcie jesieni. Grządkę przekopujemy na maksymalną głębokość 15-20 cm i zostawiamy ją do usadzenia. Nasiona umieszczamy w lżejszych do średnio ciężkich glebach wzbogaconych humusem na głębokość 1 - 1,5 cm. Podczas wegetacji regularnie przekopujemy grządkę z cebulą, aby nie była zarośnięta chwastami, a w trakcie suchych dni grządkę regularnie podlewamy. Jednakże nie podlewamy jej w drugiej połowie okresu wegetacyjnego. Podczas całego okresu wzrostu i dojrzewania nie podgarniaemy do cebuli ziemi, aby nie tworzyła długich szyjek. Cebulę zbieramy wtedy, gdy zaczynają jej żółknąć listki, cebula się kurczy i brązowieje. Zbieramy ją w ten sposób, że chwytamy cebulę za nać i wyciągamy z ziemi.

• Marchew

Marchew do wczesnego zbioru wysiewamy na grządkę do ciężkiej i głębokiej gleby bogatej w wapń w ciągu marca. W kamienistej glebie marchew deformuje się, a jej korzeń jest rozgałęziony i pokrzywiony. Ze względu na długość korzenia rozróżniamy marchew krótką, średnią i długą. Średnie i długie odmiany marchwi są przeznaczone do zimowego przechowywania.

Ze względu na zakończenie korzenia rozróżniamy kultywary spiczaste lub tępe. Według potrzeby grządkę z marchewką należy przekopywać, odchwaszczać, ewentualnie nawozić. Przed głównym zbiorem korzenie marchwi nie powinny być odsłonięte, ponieważ mogą zostać zaatakowane przez szkodniki. Marchew przeznaczoną do przechowywania zbieramy jednorazowo, im wcześniej.

W suchą pogodę marchew może stać się pożywieniem dla szkodników, w deszczową pogodę może jej pękać korzeń. Marchew zbieramy w ten sposób, że korzeń oczyszczamy z grubej gleby, a jej nać obcinamy na wysokości około 10 cm. Następnie umieszczamy ją w skrzyni, układając ją tak, aby miała obok siebie główkę i czubek. Poszczególne warstwy oddzielamy od siebie warstwą mieszanki torfu z piaskiem lub suchą ziemią. Pryzmę przykrywamy na końcu słomą lub sianem.

• Pasternak

Jest to warzywo korzeniowe, które wyraźnie przypomina pietruszkę. Pasternak jest idealnym warzywem również dla początkujących ogrodników, ponieważ łatwo się uprawia. Sadzimy go na grządkę już na początku kwietnia, do gleby, która była rok wcześniej nawożona.

Nasiona pasternaku kiełkują stosunkowo wolno i wschodzą w ciągu miesiąca. W okresie wegetacji grządkę z pasternakiem należy regularnie odchwaszczać. Korzeń pasternaku ma słodkawy smak i przyrządza się go podobnie jak pietruszkę, marchew czy seler. Pierwsze jesienne przymrozki niszczą nadziemną część rośliny, ale korzeniowi nie szkodzą. Smakossze mówią, że pasternak przysuszony pierwszymi mrozami jest najsmaczniejszy. Niezużyte korzenie zostawiamy na grządce również przez zimę, wiosną należy je jednak jak najwcześniej wybrać, aby nie wybiegł w kwiat i jego korzeń nie zdrewniał.

• Sałata głowiasta

Świeża sałata głowiasta jest źródłem dużej ilości witamin, karotenu i innych specyficznie działających substancji. Uprawia się ją głównie na wiosenną konsumpcję. Nasiona sałaty warto najpierw wyhodować w inspekcie, a na samą grządkę umieszczamy ją najwcześniej pod koniec marca do początku kwietnia w rozstawie 30x30 cm.

Sałata nie jest wymagająca w uprawie, jednak nie znosi zimnych, zamoczonych gleb, dlatego uprawiamy ją w lekkiej, piaszczystej ziemi. Jest wymagająca pod względem podlewania, dlatego musimy ją regularnie podlewać. Aby poprawić zdolność systemu korzeniowego do pobierania wody, warto wzbogacić suchą glebę dobrym kompostem lub torfem. Sałata główkowa lubi słoneczne stanowisko i ciepłe miejsca chronione przed wiatrem. W czasie zbioru główka sałaty powinna być twarda, kiedy ją lekko uściśniemy. Najważniejszą cechą sałaty jest świeżość, dlatego ścinamy ją wtedy, gdy jest najwyższej jakości, czyli wczesnym rankiem lub późnym wieczorem. W ciągu dnia sałata jest bowiem nieco zwiędnięta i mniej świeża (spada napięcie w komórkach).

Pierwsze kwiaty w Twoim ogrodzie

Już w kwietniu trzeba pomyśleć o przygotowaniu letnich lub jesiennych rabat kwiatowych, także rabat, gdzie umieścimy tzw. rośliny jednoroczne.

Rośliny jednoroczne to rośliny jednoroczne, które wykorzystujemy do celów ozdobnych w doniczkach na balkonie, do nasadzeń na skalniak lub na rabatę kwiatową. Przede wszystkim należy określić stanowisko dla rabaty kwiatowej. Same sadzonki roślin jednorocznych możemy wyhodować z nasion w inspekcie w marcu. Ich wysiew do ogrodu odbywa się w kwietniu - maju, kiedy już definitywnie miną ostatnie przymrozki. Rośliny jednoroczne sadzimy w odległości 30 cm od siebie. Ich okres wegetacji w naszych warunkach wynosi maksymalnie 10 miesięcy. Wyrastają, kwitną i wytwarzają nasiona.

Pierwszymi zwiastunami wiosny w ogrodzie bywają znane przebiśniegi. Przebiśniegi są pierwszymi wiosennymi roślinami cebulowymi. To drobne, kruche rośliny z jasno białymi kwiatkami. Do swojego wzrostu potrzebują żyznej, lekkiej gleby. Kwiaty przebiśniegów kwitną już w lutym, na wyższych wysokościach w marcu, czasami wyrastają jeszcze z topniejącego śniegu. Są zwiastunami wiosny, kiedy rozkwitają jest niewątpliwe, że zima ustępuje i nadchodzi wiosna.

Koloryt wiosennego ogrodu dopełniają także typowe żółte kwiaty żonkili. Żonkile należą do nieskomplikowanych roślin cebulowych, które wyhoduje nawet początkujący ogrodnik. Cebulki sadzimy jesienią we wrześniu aż do połowy października. Sama wysadka jest prosta, cebulkę umieszczamy w przygotowanym wcześniej dołku w odległości 10 cm od siebie, zasypujemy ją i podlewamy dla lepszego i szybszego przyjęcia się. Umieszczamy je na słonecznym stanowisku, gdzie przez co najmniej pół dnia jest intensywne nasłonecznienie. Żonkile tworzą białe, żółtobiałe lub żółte kwiatki w zależności od odmiany. Są odpowiednią roślinką dla małych dzieci, również dzięki ich uprawie dzieci mogą wykształcić stosunek do przyrody.

Trio typowych wiosennych kwiatów uzupełniają tulipany. Tulipany są również przedstawicielami roślin cebulowych. Sadzi się je w miesiącach jesiennych (wrzesień-październik). Rośliny tulipanów lubią słoneczne miejsca, ponieważ ich domem są stepy i nasłonecznione górskie stoki. Nie znoszą wilgotnych gliniastych gleb, dlatego sadzimy je w zwykłym substracie ogrodniczym. Cebulki tulipanów sadzimy na głębokość około 10 cm i w odległości około 5 cm. Tulipany kwitną różnobarwnymi kwiatami w kolorach od białego, przez różowy, pomarańczowy, czerwony, odcienie niebieskiego aż po czarny.

Wskazówka na koniec

Wiosna jest już za progiem. Jeśli należysz do pasjonatów ogrodnictwa, to właśnie najwyższy czas, aby rozpocząć prace w ogrodzie, w przypadku gdy chcesz zapewnić sobie wystarczającą ilość warzyw i owoców w jakości bio nie tylko do natychmiastowej konsumpcji, ale także do zimowego przechowywania. Z pierwszymi ciepłymi promieniami słońca udaj się do ogrodu i rozpocznij wiosenne przygotowania ogrodu. Będzie to dla Ciebie przyjemnym relaksem, jak i odświeżeniem po długiej i wymagającej zimie.