Mniszek lekarski nie jest zwierzęciem, to roślina lecznicza

Kozłek lekarski (łac. Valeriana officinalis) to roślina lecznicza z rodziny kozłkowatych (łac. Valerianaceae). Kozłek lekarski znany jest również pod ludowymi nazwami waleriana, kocie ziele, odoleń czy czarcik. Z kozłkiem lekarskim można spotkać się także w wolnej przyrodzie, najobficiej rośnie w wilgotniejszych lasach, na polanach, na mokrych łąkach i w rowach. Występuje w całym umiarkowanym pasie półkuli północnej. Kozłek lekarski uprawiany jest dla swojego korzenia, który zawiera wiele substancji leczniczych.

Kozłek nie ma czterech nóg i rogów na głowie...

Kozłek lekarski to bylina wieloletnia, która może dorosnąć do wysokości ok. 70-150 cm. Łodyga jest prosta, pusta i nie rozgałęzia się, wyrasta z niej kilka par naprzeciwległych nieparzystopierzastych liści. Korzenie najczęściej dorasta do długości około 5 cm. Oprócz korzenia kozłek lekarski przyjmuje składniki odżywcze i wilgoć przez jasnobrązowe, nitkowate korzenie. Kwiaty są drobne, niesymetryczne. Poszczególne kwiaty tworzą wierzchotki widlaste. Barwa kwiatów jest biała do różowawej. Owocem jest niełupka z pierzastym puchem.

Uprawa kozłka lekarskiego

Uprawa kozłka lekarskiego nie jest skomplikowana, w przyrodzie przeżyje nawet bez ludzkiej opieki. Wystarczy posadzić go w odpowiednim miejscu. Kozłek lekarski najbardziej doceni półcieniste stanowisko z dużą ilością wilgoci. Przeżyje jednak również na wilgotniejszym słonecznym stanowisku. Idealna jest gleba piaszczysto-gliniasta o neutralnym pH. Kozłek nie pogardzi także glebą bogatą w składniki odżywcze. Nasiona kozłka lekarskiego wysiewa się tuż przed nadejściem mrozów (ok. października i listopada). Nie przykrywa się ich, ponieważ potrzebują światła do kiełkowania. Siewki wykiełkują dopiero na wiosnę. Dalsze dokarmianie ani specjalna pielęgnacja nie są konieczne. Jeśli nie macie na ogrodzie wilgotniejszego stanowiska, dobrze jest kozłek w okresie suszy od czasu do czasu podlać.

Zbiór korzeni

Najodpowiedniejszym czasem do zbioru korzeni z korzeniami jest drugi rok po wysadzeniu we wrześniu i w październiku. Niektórzy preferują zbiór jeszcze przed rozkwitem, ponieważ w tym czasie zawartość substancji czynnych jest najwyższa. Wykopane korzenie oczyszcza się z ziemi, ostrożnie przemywa w zimnej wodzie. Następne suszenie powinno odbywać się stopniowo, temperatura nie może przekroczyć 35°C. Bardzo grube korzenie można przed wysuszeniem przekroić. Ponieważ korzenie są bardzo aromatyczne, nie wolno ich suszyć w pobliżu innych ziół, gdyż przekazałyby im swój typowy zapach. Korzeń jest słodkawo-korzenny w smaku, później aż gorzkawy. Korzenie wysychają w przybliżeniu w stosunku 4:1.

Właściwości lecznicze kozłka

Kozłek lekarski zawiera wiele substancji czynnych, dzięki którym ma szerokie spektrum właściwości leczniczych. Z korzenia najczęściej przygotowuje się napar i nalewkę. Ich działanie jest potwierdzone wiekami praktyki i jest szeroko stosowane również we współczesnej medycynie. Kozłek jest uważany za jeden z najskuteczniejszych ziół na bezsenność i do ogólnego uspokojenia. Oprócz tych dwóch głównych działań kozłek jest wykorzystywany również przy nerwicach serca objawiających się lękiem i kołataniem serca. Kozłek jest antydepresantem. Pomaga przy wyczerpaniu nerwowym, migrenach oraz przy bezsenności spowodowanej nadmiernym obciążeniem. Stosowanie kozłka potrafi ukoić bóle, rozluźnić skurcze oraz zmniejszyć napięcie mięśni. Kozłek można stosować również przy problemach ze wzdęciami, wymiotami oraz przy zaburzeniach tarczycy. Przeciwko tym dolegliwościom kozłek działa w jakiejkolwiek postaci. Na choroby kobiece, drażliwość, wstrząsy nerwowe oraz przy nudnościach u kobiet w ciąży kozłek podaje się najlepiej w formie naparu (herbaty). Nalewka, znana pod nazwą „Krople walerianowe" jest stosowana do łagodzenia objawów epilepsji, przy skurczach wywołanych różnymi bodźcami oraz przy silnej menstruacji. Znajdują zastosowanie również przy łagodzeniu bólów głowy, pobudzeniu nerwowym i przy przepracowaniu. Krople walerianowe stosuje się 3 razy dziennie po 8 kropli. Zastosowanie kozłka lekarskiego jest naprawdę bardzo szerokie, więc można go stosować również przy leczeniu histerii, osłabienia i ogólnej słabości. Pomoże nawet od pieczenia zgagi. Po kozłek lekarski można sięgnąć również przy bólu zębów. Do naparu z kozłka lekarskiego można dodać również inne zioła, które pogłębią jego działanie. Korzystna jest kombinacja z dziurawcem, melisą, męczennikiem, chmielem lub na przykład z lawendą.

Ostrzeżenie!!!

Kozłek lekarski ma wprawdzie wiele korzystnych działań, ale nie należy przesadzać z jego stosowaniem. W małych dawkach leczy i uspokaja, jednak wyższe dawki mogą wywołać wyraźne zahamowanie centralnego układu nerwowego. Niewskazane jest również długotrwałe stosowanie, ponieważ kozłek może wywoływać problemy trawienne, nudności, bóle głowy oraz problemy z sercem. Kozłka nie należy stosować dłużej niż trzy tygodnie z rzędu.

Ciekawostka

Ludowa nazwa "kocie ziele" pochodzi z tego, że kozłek silnie przyciąga i podniecaje koty, które podczas suszenia chętnie się w nim tarzają.