Płaczcie nad cebulą - uzdrowi was

Cebula kuchenna (łac. Allium cepa) należy do rodziny amarylkowatych (łac. Amaryllidaceae). Pierwotna ojczyzna cebuli nie jest dokładnie określona, jednak większość źródeł wskazuje na Azję Środkową. Tutaj cebula prawdopodobnie wyewoluowała z dzikiego gatunku cebuli (łac. Allium oschaninii). Złożoność określenia jej pochodzenia wynika również z tego, że ze względu na swoje właściwości lecznicze jest znana od bardzo dawna. Znano ją już w czasach państwa sumeryjskiego, w starożytnym Egipcie, Indiach i w Chinach. Dziś któryś z wielu gatunków cebuli jest znany na całym świecie.

Rodzaje cebuli kuchennej

Na rynku występuje wiele rodzajów cebuli kuchennej. Główne cechy rozróżniające to przede wszystkim kształt, który najczęściej bywa okrągły lub owalny, smak cebuli, okres jej uprawy oraz jej kolor - jasna lub czerwona.

Cebula jara

Cebula jara wysiewana jest wcześnie wiosną, nazywa się ją również odmianami długodniowymi, ponieważ do prawidłowego rozwoju potrzebuje długich letnich dni. Niektóre odmiany cebuli jarej uprawia się głównie dla ich cebul, u innych często wykorzystuje się również smaczną nać. W naszym e-sklepie możecie Państwo wybrać spośród kilku odmian cebuli jarej.

• Cebula jara Alice to żółta, wczesna odmiana cebuli, która jest uprawiana głównie z bezpośredniego siewu. Jej cebule mają kształt kulisty do płasko kulistego. Dużą zaletą jest bardzo dobra zdolność do przechowywania i wysoka wydajność.

• Tosca jest natomiast odmianą półpóźną do późnej cebuli jarej. Jej cebule mają podłużny, owalny kształt, dlatego są idealne do krojenia w plastry. Cebula Tosca może osiągnąć średnicę do 5 cm przy długości cebuli do 12 cm. Zaletą jest twardość i bardzo dobra zdolność do przechowywania cebul.

• Karmen jest czerwonym rodzajem cebuli, o czym świadczy już sama nazwa. Czerwona jest nie tylko łupina, ale również miąższ. Cebulę Karmen można uprawiać z nasion i z sadzonek. Nadaje się do bezpośredniej konsumpcji i do przechowywania.

• Pompei jest delikatesową odmianą cebuli jarej. Jest to wczesna odmiana, która najlepiej rośnie przy uprawie z bezpośredniego siewu. Cebulki są mniejsze, elipsowatego kształtu i białego koloru. Miąższ cebuli jest twardy, nadaje się na przykład do sterylizacji. Wielkość cebul można regulować gęstszym rozstawem siewu.

• Stuttgarter to tradycyjna odmiana cebuli jarej przeznaczona szczególnie do uprawy z sadzonki. Miąższ jest białego koloru, smakowo bardzo dobry, charakteryzuje się ostrzejszym smakiem. Wydajność tej odmiany cebuli jest bardzo wysoka. Okres przechowywania jest stosunkowo długi.

Cebula ozima

Cebula ozima wysiewana jest jesienią i przeznaczona do przezimowania na grządce. Znanymi odmianami są na przykład Augusta i Hiberna.

• Augusta to krótkodniowa odmiana cebuli ozimej. Przeznaczona jest do siewu jesienią i przezimowania na grządce. Jej miąższ ma kolor biały do żółtawego. Smak jest delikatny, wyborny. Można ją zbierać z natką do wiązania lub klasycznie. Zbiór dzięki jesiennemu wysiewowi następuje bardzo wcześnie wiosną. Przechowalność tej odmiany cebuli ozimej jest krótka. Odmiana Hiberna ma bardzo podobne właściwości.

Cebula zimowa (dymka)

Ojczyzną tego gatunku cebuli są Chiny, skąd stopniowo rozprzestrzeniła się do Rosji, a w XVI wieku również do Europy. Od klasycznej cebuli różni się tym, że jej cebulki są drobne, wydłużonego kształtu i rosną w kępach. Liście są kruche i delikatne. W kuchni najczęściej wykorzystuje się nać, która ma delikatny smak i wysoką zawartość witaminy C. Zaletą jest mrozoodporność i wieloletni charakter rośliny. Do najsłynniejszych odmian cebuli zimowej należą Bajkal i Entita.

• Bajkal to wieloletnia odmiana cebuli zimowej. Uprawiana jest dla swojej natki, nadaje się również do wiązania. Wysiew przeprowadza się od wiosny do połowy lipca. Zbiór zależy od terminu wysiewu. Przy późniejszych wysiewach pierwszy zbiór zielonej natki przeprowadza się dopiero wczesną wiosną następnego sezonu.

Cebula szalotka

Cebula szalotka znana jest również pod nazwą eschallion. Wykorzystuje się jej cebulki, które mają ostrzejszy smak oraz nać. Swoje miejsce szalotka zdobyła zwłaszcza w kuchni rosyjskiej, francuskiej i amerykańskiej. Dodawana jest do sosów. Zaletą jest bardzo długa trwałość, która przy dobrym przechowywaniu może wynosić nawet dwa lata.

Cebula perłowa

Cebula perłowa to trochę nietypowy gatunek cebuli. Jej cebulki są drobne, błyszczące, białego koloru. Nie są zbyt trwałe, dlatego zwykle marynuje się je w zalewie.

Uprawa cebuli z nasion czy z sadzonek?

Cebulę można sadzić na dwa sposoby – z nasion i z sadzonek. W naszych warunkach możliwe jest zastosowanie obu alternatyw. Przy wysiewie z nasion wyrosną mniejsze cebulki, które można wykorzystać na przykład do marynowania. Klasyczne duże cebule wyrosną tylko przy uprawie z sadzonek, czyli małych cebul, które zostały wyhodowane w poprzednim sezonie. Wadą przy uprawie z sadzonek jest krótsza zdolność przechowywania w porównaniu do uprawy z nasion.

Cebulę wysiewajcie na słonecznym stanowisku. Gleba powinna być bogata w składniki odżywcze, nie może być jednak bezpośrednio nawożona obornikiem. Wysiew nasion przeprowadza się wcześnie wiosną, ale nie może być przedwczesny, aby silne mrozy nie uszkodziły świeżych kiełków cebuli. Na kiełkowanie cebuli duży wpływ ma również wystarczająca ilość wody w tym okresie. Nasiona po zwilżeniu pęcznieją, ale jeśli nie otrzymają kolejnej dawki podlewania, to już nie wykiełkują. Wysiew przeprowadza się na głębokość ok. 2 cm, rzędy powinny być oddalone około 30 cm od siebie. Do wysiewu można również użyć miniszklarenki, gdzie można lepiej regulować podlewanie i optymalną temperaturę do kiełkowania. Młode sadzonki regularnie podlewajcie, odchwaszczajcie. U wyrośniętych sadzonek zazwyczaj wystarcza deszczowe podlewanie i są prawie bezobsługowe. Zbiór przeprowadza się na początku sierpnia, kiedy około połowa roślin ma polegającą nać. W tym czasie wyciągnijcie je z gleby i zostawcie na grządce jeszcze kilka dni, aby cebule „zaciągnęły się" i wytrzymały potem dłużej składowane.

Uprawa z sadzeniaków przebiega podobnie. Do wysadzenia wybierzcie nieuszkodzone i zdrowe cebulki, które za pomocą kołka sadzeniowego wprawcie do gleby. Optymalna odległość zależy od konkretnej odmiany, najczęściej stosuje się odległość ok. 10 cm od siebie.

Zdrowie z cebuli

Dobroczynne działanie cebuli jest bardzo różnorodne. Najważniejszą substancją zawartą w cebuli jest allicyna. Jest to naturalny antybiotyk, który zawarty jest również w czosnku. Oprócz allicyny cebula jest pełna innych witamin i minerałów. Jest bogatym źródłem kwasu foliowego, witamin z grupy B, witaminy C, E i karotenów. Warto wspomnieć również o zawartych minerałach, a to zwłaszcza żelazo, fosfor, siarka, cynk, potas, wapń, sód, miedź, jod.

Cebulę można z powodzeniem wykorzystać w leczeniu przeziębienia, anginy i grypy. Główną substancją leczniczą jest wspomniany już allicyna, która potrafi zwalczyć objawy tych chorób. Podczas choroby stosuje się sok z pokrojonej cebuli posypanej cukrem, podobne działanie ma również wywar z cebuli (herbatka cebulowa). Katar można leczyć poprzez zwykłe wdychanie oparów ze świeżo pokrojonej cebuli. Cebula ma korzystny wpływ również na żołądek i jelita. Pomaga utrzymać zdrową mikroflorę jelitową, poprawia apetyt oraz późniejsze trawienie. Z zażywania sztucznie wytworzonych leków mogą zrezygnować osoby z łagodniejszą formą nadciśnienia tętniczego. Olejki eteryczne zawarte w cebuli potrafią bowiem bardzo szybko obniżyć wysokie ciśnienie krwi. Oprócz ciśnienia cebula potrafi obniżyć również poziom szkodliwego cholesterolu i cukru we krwi. Bardzo skuteczna jest cebula w leczeniu ukąszeń owadów. Świeżo przekrojoną cebulę przykłada się na dotknięte miejsce, co powoduje ograniczenie obrzęku i swędzenia. Cebula jest ponadto naturalnym afrodyzjakiem, ponieważ poprawia ukrwienie narządów płciowych i stymuluje tym samym libido.

Jak to jest z tym płaczem?

Nad krojeniem cebuli zapłacze niemal każdy. Drażniący gaz, który powstaje w reakcji komórek cebuli na kwas sulfonowy, dostaje się w kontakt z rogówką oka, co następnie wywołuje łzawienie. Z tego efektu często korzystają aktorzy w scenach, w których muszą płakać. Pamiętacie przecież Szalenie smutną księżniczkę.