Bratki są w naszych warunkach roślinami jednorocznymi i dwuletnimi. Istnieje cała gama kolorów bratek, znanych również jako fiołki. Często są także mrozoodporne.
Kolorowe bratki są zwiastunami wiosny
Bratki wonny to nieskomplikowane, różnokolorowe rośliny jedno- lub dwuletnie, których znamy około 450 gatunków. Są rozpowszechnione w całej Europie, ale także w różnych zakątkach świata, w tropikach, a nawet w górach. Bratki w Polsce nazywane są również fiołkami. Gatunki bratków: Fiołek polny, Fiołek zwisły, Fiołek ogrodowy, Fiołek wielkokwiatowy i Fiołek rolny.
Bratki dzielimy na 3 podstawowe grupy ze względu na czas kwitnienia:
- Wczesne bratki - kwitną jesienią i wczesną wiosną, a w przypadku ciepłych zim bez mrozów mogą kwitnąć również zimą. Mają mniejsze kwiaty.
- Późne bratki - kwitną wiosną, w miejscach zacienionych nawet do września. Podobnie jak wczesne bratki są mrozoodporne.
- Hybrydy F1 - pochodzą z Japonii, mają średnie lub duże, wielokolorowe kwiaty, które nie są mrozoodporne. Zimują w chłodnym pomieszczeniu lub w szklarni.
Ze względu na wielkość kwiatów bratki dzielimy na następujące grupy:
- Bratki Pirnawskie - to średniej wielkości kwiaty o rozmiarze 4-5 cm
- Bratki Erfurckie wczesne olbrzymie - to kwiaty o rozmiarze 5-6 cm
- Bratki Szwajcarskie olbrzymie - to duże kwiaty o rozmiarze 6-7 cm
- Bratki Quedlinburskie olbrzymie - największe kwiaty o rozmiarze 6-8 cm
Bratki dziś i dawniej
Już w starożytnym Rzymie rośliny bratków były opiewane przez antycznych poetów. Hodowla bratków rozpoczęła się w 1810 roku w Anglii. Pierwsze gatunki bratków znamy jako viola tricolor, viola lutea i viola calcarata. Od nazwiska szwedzkiego botanika V.B. Wittrocka pochodzi nazwa najpopularniejszej dzisiejszej odmiany viola wittrokiana. W naszych szerokościach geograficznych występuje 25-30 gatunków bratków. Oryginalne, dzikie rośliny były przez ludzi uważane za zioła miłości i wierności.
Łacińska nazwa viola oznacza czerwony odcień koloru niebieskiego. Bratki w Polsce znane są również pod nazwą fiołki. Nazwa bratki wywodzi się z układu kwiatu i jego płatków, które przypominają macochę i jej córki. W przeszłości jednak były nielubiane, ponieważ podobno przynosiły do domu pecha i nieszczęście. Prawdopodobnie wynikało to z faktu, że bratki hodowano głównie na grobach zmarłych. Słowo bratek wywodzi się od tego, że fiołek jest samotnym kwiatkiem. Dzięki swojej nieskomplikowanej uprawie i bogatym, kolorowym kwiatom są popularne w Holandii, Francji i Anglii.
Bratek razem z typowo wiosennymi kwiatami, takimi jak narcyzy czy tulipany, tworzą piękną wiosenną rabatę. Chociaż bratki kwitną głównie wiosną, ich późniejsze wysadzenie pozwoli nam osiągnąć jesienne kwitnienie aż do nadejścia zimy. Nadają się do uprawy na rabatach kwiatowych, w doniczkach, ozdobnych skrzynkach oraz wiszących doniczkach.
Jak uprawiać bratki
Fiołek wonny (łac. Viola) to najczęściej rośliny dwuletnie, które mają różnokolorowe kwiatki o różnej wielkości. Należą do rodziny fiołkowatych (łac. Violaceae).
Uprawiamy je z nasion poprzez wysiew bezpośrednio na rabatę kwiatową lub do szklarni czy inspektu. Późne bratki wysiewamy do inspektu w lutym - kwietniu, na zewnątrz przenosimy je w ciągu maja, gdy temperatura osiąga już 15°C i mają co najmniej 4 prawdziwe listki. W ciągu czerwca - lipca wysadzamy bratki, które będą nam kwitły jesienią lub wiosną.
Niezwykłą właściwością bratków jest to, że bardzo dobrze znoszą przesadzanie nawet podczas kwitnienia. W przypadku, gdy bratków nie będziemy później przesadzać, to do jednego dołka umieszczamy maksymalnie 3-4 nasiona. Nasionka sadzimy w odstępie 20 cm.
Do uprawy bratków odpowiednia jest średnio ciężka gleba z zawartością humusu. Później sadzimy je na słonecznych lub półcienistych miejscach w grupowych rabatach kwiatowych nie tylko na nizinach, ale i w obszarach górskich. Należy jednak uważać, aby nie były narażone na nadmierne promieniowanie słoneczne. W okresie wegetacyjnym podlewamy je ostrożnie, ponieważ zużywają mało wody.
Bratki mają prosty korzeń, krótką wyprostowaną łodygę, podłużne ogonkowe liście o kształcie jajowatym. Kwiaty bratków mają 3 - 8 cm i mogą być dwukolorowe lub trójkolorowe z gładkimi lub pofalowanymi brzegami płatków korony. Kwiatki grają niemal wszystkimi kolorami, są jednokolorowe lub kombinowane, z oczkiem i bez oczka.
Jeśli chcemy przedłużyć kwitnienie bratków, należy systematycznie usuwać przekwitłe kwiaty. Rośliny bratków zapyla owad lub są samopylne. Owocem bratków jest torebka, którą dalej rozprzestrzeniają mrówki. W przypadku, gdy uprawiamy je w doniczkach, w zimie w ogóle ich nie podlewamy. W okresie zimowym możemy je przezimować w doniczkach lub wiszących koszach na zewnątrz.