Sadzenie i uprawa czosnku

W skrócie: Czosnek ozimy sadzi się we wrześniu i październiku, gdy temperatura gleby trwale spadnie poniżej 9 °C, jary w marcu i kwietniu. Ząbki wkłada się szpicem do góry na głębokość 3 do 5 cm, w odstępach 10 do 15 cm. Zbiór czosnku ozimego przypada na lipiec i sierpień.

Czosnek pospolity (łac. Allium sativum) znany także pod nazwą czosnek kuchenny należy do rodziny amarylkowatych (łac. Amaryllidaceae). Czosnek jest znany chyba na całym świecie. Jego pierwotną ojczyzną jest jednak Mongolia i stepy kirgiskie, skąd bardzo wcześnie rozprzestrzenił się do Chin, a następnie na cały świat.

Właściwości lecznicze czosnku były znane już w starożytnej Grecji i Rzymie. Spożywali go głównie żołnierze podczas wypraw wojennych. Dziś czosnek jest popularną przyprawą o szerokim zastosowaniu.

Przygotowanie gleby pod czosnek

Uprawa czosnku wymaga trochę doświadczenia lub przynajmniej wystarczającego przygotowania teoretycznego. Zdarza się nawet doświadczonym uprawowcom, że zbiór czosnku jest bardzo mały, innym razem jest „dobry rok" na czosnek i prawie wszystkim urośnie go wystarczająco dużo. Podstawą dobrego plonu jest przygotowanie odpowiedniej gleby. Czosnek lubi gleby bogate w składniki odżywcze, ale nie znosi bezpośredniego nawożenia obornikiem. Uprawia się go najlepiej w drugim roku po nawożeniu (drugi sezon po nawożeniu obornikiem). Naruszenie tej zasady zwykle skutkuje zahamowaniem wzrostu roślin, a tym samym praktycznie brakiem plonu.

Najlepszym sposobem wzbogacenia gleby o potrzebne składniki odżywcze jest wkopanie drobno posiekanej trawy i kompostu do średnio ciężkiej, gliniastej gleby. Najlepszym przedplonem na grządce przed czosnkiem są fasola lub groch. Po nich nie trzeba nawozić gleby nawet trawą. Te rośliny strączkowe wystarczająco wzbogaciły glebę o związki azotu, które poprawiły jej kondycję. Nigdy nie sadź czosnku w glebach zbyt wilgotnych, ponieważ mogą go zaatakować grzyby z rodzaju Fusarium.

Przed sadzeniem zapraw ząbki czosnku

Zaprawianie jest kolejnym bardzo ważnym krokiem do udanych zbiorów. Zaprawianie zapobiega atakowi roślin przez węgorka i mątwika. Ząbki czosnku można zaprawiać jeszcze wcześniej niż bezpośrednio przed sadzeniem, sprawdza się zaprawianie już na początku września. Zaprawione ząbki czosnku muszą zostać w ciągu 12 godzin wysuszone i umieszczone w suchym i dobrze wentylowanym miejscu. Zaprawianie czosnku przeprowadza się preparatem SULKA w stężeniu (5%). Ząbki czosnku zaprawa się ok. 2-3 godziny, najdłużej przez noc, ponieważ inaczej może dojść do poparzenia. Kąpiel zaprawiająca może być użyta tylko raz. Wysuszone ząbki czosnku tuż przed sadzeniem zanurza się na ok. 1 godzinę w wodzie, a po wyschnięciu jak najszybciej umieszcza w glebie.

Sadzenie czosnku

Do sadzenia czosnku dobrze jest wybrać jak największe ząbki, ponieważ obowiązuje prosta zależność – im większe ząbki, tym większy plon. Sadzi się nieuszkodzone i niezatakowane przez choroby ząbki. Termin sadzenia zależy od temperatury gleby – powinna ona trwale spaść poniżej 9°C. Niska temperatura gleby chroni ząbki przed atakiem fuzariozy. Rozstawa przy sadzeniu czosnku zależy od konkretnej odmiany, najczęściej stosuje się rozstawę ok. 10 x 20-30 cm.

Uprawa czosnku

Czosnek posadzony w prawidłowo nawiezionej glebie nie wymaga szczególnego nawożenia podczas wegetacji. Wymagania czosnku wobec wody nie są zbyt wysokie, więcej wody potrzebuje głównie od połowy maja do połowy czerwca. Jeśli po posadzeniu czosnku panuje zbyt duża susza, wskazane jest dokładne podlewanie czosnku. Ważnym momentem przy uprawie jest terminowe usunięcie pędu kwiatowego z bulwkami powietrznymi. Nie zapomnij jednak zostawić kilku, aby łatwiej było określić aktualną dojrzałość główek czosnku.

Pędy kwiatowe są bardzo prostym narzędziem do określania dojrzałości – gdy są całkowicie wyprostowane, czosnek jest dojrzały do zbioru. Dojrzały czosnek wyciąga się z gleby i pozostawia w przewiewnym miejscu do dokładnego wysuszenia. Zebranym główkom czosnku nie obcinaj naci, ponieważ później posłużą do uplecenia w warkocz.

Wysuszony czosnek możesz albo przechowywać w upleconych warkoczach, albo nać obciąć ok. 5 cm nad cebulą i ostrożnie skrócić korzenie. Czosnek przechowuj w suchym i chłodnym miejscu, tam czosnek wytrzyma w dobrej kondycji bardzo długi czas.

Czosnek można wyhodować również z bulwek powietrznych

Czosnek uprawia się nie tylko z ząbków, ale można go również wyhodować z bulwek powietrznych, które są wegetatywnym organem rozmnażania. Bulwki powietrzne tworzą się z kwiatostanu czosnku strzałkującego. Liczba i wielkość bulwek powietrznych zależy od odmiany. Niektóre odmiany tworzą tylko kilka dużych bulwek powietrznych, natomiast inne wytwarzają bardzo wiele drobnych bulwek powietrznych.

Bulwki powietrzne wysiewane są wiosną lub jesienią. Z bulwek powietrznych posadzonych wiosną wyrastają zwykle tylko niepodzielone cebule, z wysiewu jesiennego można oczekiwać cebul podzielonych i niepodzielonych, niektóre nawet utworzą pęd kwiatowy, który podobnie jak przy uprawie z ząbków bardzo wcześnie się usuwa. Bulwki powietrzne sadzi się na głębokość ok. 3 cm. Czosnek uprawiany z bulwek powietrznych wymaga regularnego odchwaszczania i spulchniania gleby. Zbiór przeprowadza się w czasie, gdy nać żółknie, ale jeszcze nie jest całkowicie zeschła. Zebrany czosnek suszy się w przewiewnym miejscu.

Czeski czosnek jest najlepszy

Jakość prawdziwego czeskiego czosnku jest coraz bardziej ceniona. Dawniej był często wypierany przez czosnek z Chin, który jest znacznie tańszy. Dziś sytuacja znacznie się poprawiła i ludzie znów zaczęli przedkładać jakość czosnku nad jego cenę. Walory smakowe czeskiego czosnku są całkowicie odmienne niż u chińskiego konkurenta. Właśnie dzięki swojej wyjątkowości czeski czosnek jest bardzo poszukiwanym i drogim artykułem. Jeśli masz możliwość, wyhoduj własny czeski czosnek.

Czeski czosnek ma bardziej wyrazisty smak, który potrafi przekazać również potrawom, w których jest zawarty.

Z czosnkiem do zdrowia

Lecznicze działanie czosnku jest znane od niepamiętnych czasów. Czosnek zawiera dużą ilość witamin i minerałów. Z witamin są to przede wszystkim witaminy B1, B2, B6, C, A. Minerały są reprezentowane na przykład przez wapń, żelazo, magnez, sód, fosfor, cynk, jod i wiele innych.

Czosnek jest nawet jednym z najskuteczniejszych naturalnych antybiotyków dzięki zawartości substancji Allicin, która działa na szerokie spektrum mikroorganizmów, wirusów i bakterii. Czosnkiem można sobie pomóc w leczeniu chorób dróg oddechowych takich jak grypa, angina i przeziębienie. Czosnek stymuluje pocenie się, wspomaga oczyszczanie dróg oddechowych i poprawia odkrztuszanie.

Korzystne działanie czosnku zostało odnotowane również na układ krążenia. Spożywanie czosnku może obniżyć poziom cholesterolu we krwi i zwalczać miażdżycę i stwardnienie naczyń. Czosnek rozrzedza krew i potrafi rozwiązywać skrzepy krwi. Oczyszczanie krwi poprawia jej przepływ, dzięki czemu obniża się również wysokie ciśnienie krwi.

Nie do pominięcia jest fakt, że dzięki poprawie drożności naczyń dochodzi do większego ukrwienia męskich narządów płciowych – czosnek jest dlatego uważany za eliksir na męską potencję. Kolejnym obszarem, w którym czosnek pomaga, jest układ trawienny. Naturalny antybiotyk zawarty w czosnku zabija szkodliwe mikroorganizmy w całym przewodzie pokarmowym. W rozsądnych dawkach mogą go stosować również osoby, które potrzebują wspomagać produkcję żółci i poprawić trawienie.

Czosnek mogą stosować również diabetycy, którym czosnek pomaga w wypłukiwaniu nadmiaru cukrów z krwi. Specjalistyczne badania lekarskie wykazały nawet, że regularne spożywanie czosnku potrafi znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia niektórych rodzajów raka – zwłaszcza żołądka, jelit i prostaty. Czosnkiem można leczyć również poprzez zastosowanie zewnętrzne. Okłady zawierające czosnek przykłada się na skórę zaatakowaną przez grzyby lub na opryszczkę.