Uprawa bananowca w domu

W skrócie: Bananowca w domu uprawia się z nasion – przed wysiewem moczonych minimum 48 godzin w ciepłej wodzie i wysianych na głębokość 2 cm; kiełkują około miesiąca przy stałej temperaturze 23-25°C. Kwitnie dopiero po wytworzeniu 50-60 liści, w mieszkaniu zwykle w 3. roku, a owoce pojawiają się 4 miesiące po przekwitnięciu.

Bananowiec (łac. Musa) należy do najstarszych i najważniejszych roślin uprawnych świata. Wraz z bambusem dzieli się pierwszeństwem za najbardziej okazałą roślinę zielną. Należy mu się również drugie pierwszeństwo - wraz z kawą banany są najchętniej sprzedawanymi roślinami uprawnymi na świecie. Co zaskakujące, bananowiec to najczęściej uprawiana roślina egzotyczna u nas.

Ojczyzną bananowca są południowa i południowo-wschodnia Azja, skąd rozprzestrzenił się dalej w rejony tropikalne i subtropikalne. Około 3000 roku p.n.e. wojska Aleksandra Wielkiego przeniosły go do basenu Morza Śródziemnego. W roku 600 p.n.e. znajdziemy pierwszą pisemną wzmiankę o bananach w tekstach buddyjskich. Dzięki Arabom bananowiec otrzymał swoją nazwę.

Do Ameryki trafił prawdopodobnie dzięki kolonizatorom w roku 1516. W XIX wieku największymi producentami bananów byli Anglicy, którzy zakładali plantacje bananów w swoich licznych koloniach. Obecnie bananowiec jest rozpowszechniony we wszystkich zakątkach strefy subtropikalnej i tropikalnej. Znajdziemy go na plantacjach aż do 30. stopnia szerokości geograficznej po obu stronach równika i do wysokości 1000 m n.p.m.

W naturalnych warunkach bananowce rosną dziko lub na plantacjach i osiągają wysokość 2-10 metrów. Takiej wysokości jednak w domu nie należy oczekiwać. Do największych producentów bananów należą Brazylia, Indie, Indonezja, Ekwador, Tajlandia, Honduras, Kolumbia, Kostaryka, Wenezuela i inne kraje. Również w naszych warunkach uprawiamy bananowiec jako ozdobną roślinę w doniczce w pomieszczeniach, w ogrodzie zimowym, tunelach foliowych, ewentualnie odmiany mrozoodporne również w ogrodzie.

Bananowcowi wiedzie się dobrze nawet w ciemnych mieszkaniach

Bananowiec, po łacinie Musa, to bylina wieloletnia (nie drzewo) z nieprawdziwym pniem, na którym umieszczone są pochwy liści. Zaliczamy go do rodziny bananowcowatych (łac. Musaceae).

Uprawiamy go z nasion. Otoczka nasion bananowca jest twarda i przed samym wysiewem musimy ją naruszyć. Następnie umieszczamy je w ciepłej wodzie minimum na 48 godzin. Wodę regularnie wymieniamy. Nasiona wysadzamy na głębokość 2 cm, skiełkują w ciągu około 1 miesiąca przy stałej temperaturze 23-25°C.

Do uprawy bananowca odpowiedni jest przepuszczalny substrat wzbogacony o składniki odżywcze. W pierwszym roku roślinę bananowca sadzimy do doniczki o średnicy 15 cm, następnie w trakcie lata przesadzamy go do doniczki o średnicy 25 cm, w drugim roku do doniczki o średnicy minimum 35 cm.

Gdy bananowiec dorośnie do pożądanej wielkości, przestajemy go przesadzać, a także odnawiać górną warstwę jego podłoża. Bananowiec lubi dużo światła, świeże powietrze, ale nie znosi przeciągów. Umieszczamy go w pomieszczeniach na miejscach zorientowanych na południe i południowy wschód, aby uniknąć poparzenia słonecznego rośliny. W okresie wegetacyjnym roślina bananowca potrzebuje obfitego podlewania wodą odstałą oraz nawożenia 1 raz na dwa tygodnie.

Roślinę podlewamy zazwyczaj wieczorem, ale możemy też podzielić podlewanie na 2 razy dziennie (rano i wieczorem). Możemy ją również zraszać. Zraszanie jest bardziej odpowiednie dla niektórych mniej znanych gatunków.

Jeśli dzień jest słoneczny, na liściach nie powinny pozostawać krople wody. W przeciwieństwie do innych roślin, bananowca nawożimy aż do późnej jesieni. Gdy uda nam się przelać roślinę bananowca, aby nie zgniła, pozwalamy substratowi całkowicie wyschnąć i tylko zraszamy bananowca. Podlewanie wznawiamy, gdy roślina wypuści kolejny liść. Od wiosny do późnej jesieni na bananowcu wyrasta 3-5 nowych liści miesięcznie.

WSKAZÓWKA: Podczas wzrostu regularnie obracamy bananowca, aby był symetryczny, ponieważ ma tendencję do wyciągania się w jednym kierunku - za słońcem i światłem.

W przypadku, gdy bananowiec zaczyna kwitnąć, już nim nie ruszamy ani go nie obracamy. Bananowiec kwitnie dopiero wtedy, gdy wytworzy 50-60 liści i zgrubieje mu pień. Liście stopniowo dorastają, a z kolei od dołu stopniowo usychają. Suche liście na bieżąco usuwamy.

Kwiaty bananowca wyrastają w okółkach i mają zazwyczaj różowy kolor, w zależności od gatunku. Otwierają się wieczorem, kiedy też odurzająco pachną. W szklarni bananowiec kwitnie w wieku 2 lat, przy uprawie w pomieszczeniach w wieku 3 lat. Jeśli chcemy wyhodować domowy plon, musimy zapewnić bananowcowi standardowe warunki - nie zmieniać stanowiska, zapewnić równomierne światło, temperaturę i ilość podlewania. Jego owoce to beznasiienne jagody, które pojawiają się dopiero 4 miesiące po przekwitnięciu kwiatów. Po dojrzeniu plonów roślina nie jest już płodna, dlatego możemy ją zlikwidować i poświęcić się uprawie kolejnych małych roślin. Kiść bananów może w warunkach mieszkaniowych osiągnąć nawet około 10 kg.

Do przezimowania rośliny bananowca potrzebna jest temperatura 10-20°C, niektóre odmiany znoszą spadek temperatury do 0°C, a nawet temperatury poniżej punktu zamarzania. Te mrozoodporne bananowce możemy uprawiać również w ogrodzie, musimy je jednak na zimę dla pewności przykrywać plandeką.

Podczas spoczynku wegetacyjnego rośliny nie podlewamy ani nie nawożimy. Przezimowanie rośliny zależy od jej wielkości; obowiązuje zasada - im większy jest bananowiec, tym większe prawdopodobieństwo udanego przezimowania.

Znane odmiany bananowca do naszych domów

Do uprawy w naszych warunkach odpowiednie są następujące odmiany bananowca:

• Bananowiec aksamitny (łac. Musa velutina)

To karłowy gatunek bananowca, który dorasta jedynie do wysokości 1,2 m. Liście są świeżo zielone i delikatnie woskowe. Kwiaty bananowca są różowe lub pomarańczowe. Bananowiec ma bardzo dekoracyjne owoce, które dorastają do wielkości ok. 7 cm i są różowego koloru. Owoce są jadalne i bardzo słodkie. Ten gatunek bananowca jest bardzo tolerancyjny wobec zimna, można go trzymać w chłodniejszym korytarzu, gdzie jednak temperatura nie spada poniżej 0°C. Jeśli dobrze go przezimujemy, wytrzyma nawet zimowy okres na zewnątrz. Nadaje się szczególnie do uprawy w mieszkaniu.

• Bananowiec ozdobny (łac. Musa ornata)

To karłowy, dekoracyjnie wyglądający ozdobny gatunek bananowca. Tworzy piękne różowe kwiaty z pomarańczowymi pręcikami i duże pstrokate liście. To mniej znany i rzadki gatunek bananowca nadający się do uprawy w każdym wnętrzu.

• Bananowiec abisyński (łac. Ensete ventricosum)

Ten gatunek bananowca jest swoją wielkością prawdziwą botaniczną ciekawostką. W naszych warunkach dorasta tylko do ograniczonej wysokości, około 4 m. Bardzo dobrze rośnie i wytrzymuje spadek temperatury niemal do zera, idealny jest do chłodniejszych korytarzy lub nawet do ogrodu, skąd na zimę przenosimy go do wnętrza na przezimowanie. Jego owoce są ozdobne. To naprawdę wspaniały gatunek bananowca ze jasnozielonymi liśćmi i łodygą zabarwioną aż do czerwoności.

• Bananowiec śnieżny (łac. Musa sikkimensis)

Kultywar bananowca, który całkiem dobrze znosi także niższe temperatury. W statystykach podaje się, że najniższa temperatura, którą ten gatunek bananowca przeżył to -23°C. To unikalny bananowiec, który zalecamy uprawiać w doniczce.

• Bananowiec ognisty (łac. Musa coccinea)

To gatunek bananowca, który pochodzi z Wietnamu i Chin. Przez miejscowych mieszkańców określany jest jako czerwony bananowiec. Roślina może dorastać do wysokości ok. 3 m.

• Bananowiec basjoo (łac. Musa glaukum)

Bananowiec basjoo nadaje się do uprawy w ogrodach, ponieważ jest mrozoodporny aż do temperatury -17°C. Przed pierwszymi przymrozkami trzeba przyciąć mu liście i wokół całej rośliny stworzyć okrycie z suchych liści lub słomy.

Rozkoszuj się własnymi bananami

Banan jest częścią jadłospisu człowieka od dzieciństwa aż do starości. Należy do najzdrowszych i najbardziej pożywnych owoców współczesności. Zaraz po jabłkach banany są drugim najczęściej spożywanym owocem na świecie. Spożywamy je głównie w stanie surowym, ale musimy pamiętać o tym, że w krajach, gdzie się ich nie uprawia, lecz je importuje, zrywane są jeszcze niedojrzałe. Następnie dojrzewają w drodze lub w magazynach, dlatego zawierają mniej witamin i substancji mineralnych niż w krajach, gdzie są charakterystycznym owocem.

Banany są dostarczane w łupinie - czyli w "higienicznym opakowaniu" i dlatego praktycznie można je jeść zawsze i wszędzie. Banan jest zdrową przekąską, która dostarcza natychmiastowej energii, ponieważ składa się z prostych cukrów. W miarę możliwości nie należy ich przechowywać w temperaturze poniżej 13,5°C, ponieważ ściemnieją i przez to stracą na wartości. Po usunięciu łupiny spożywamy je od razu, ewentualnie do krótkiego przechowania skrapiamy je sokiem cytrynowym, aby nie ściemniały.

Z bananów przygotowujemy sałatki owocowe, ciasta lub po prostu spożywamy je świeże lub suszone. Mogą być składnikiem piwa, likierów, a także możemy z nich wyprodukować mleko bananowe. Proszek z bananów jest używany w przemyśle kosmetycznym. Włókna z liści bananowca są wykorzystywane w przemyśle papierniczym i tekstylnym. Z całych liści bananowca produkuje się pokrycia dachowe, materiały opakowaniowe, paszę dla bydła, a także wosk.

Kto nie zna smaku bananów

Banany są kremowe, słodkie, bardzo smaczne i zdrowe owoce. Zawierają 75% wody, 1,3% białka, 22% węglowodanów, 0,3% kwasów, prowitaminę A, witaminę B1, B2, B6, witaminę C, z substancji mineralnych jest to wapń, magnez, fosfor, cynk, mangan, żelazo, molibden, potas i inne pierwiastki oraz substancje. To właśnie duża ilość cukrów jest typowa dla bananów, stanowią kaloryczną bombę.

Bardzo istotny jest również aminokwas tryptofan znajdujący się w bananach, który następnie organizm ludzki przekształca w serotoninę - substancję odpowiedzialną za poczucie zadowolenia i dobry nastrój. W 100g surowego banana znajduje się 22 gramy węglowodanów, 0,30 g tłuszczu, 1 gram białka i 2,5 g błonnika. Razem jego wartość energetyczna wynosi 90 kcal lub 380 kJ.

Działanie banana na organizm

Owoce bananowca pomagają również przy różnych chorobach. Dzięki wysokiej zawartości żelaza banany pomagają przy anemii, obniżają wartość ciśnienia krwi, pomagają przy zespole miesiączkowym i działają jako środek zobojętniający kwas przy zgadze.

Banany mają również wyższą zawartość błonnika, dlatego pomagają przy dolegliwościach żołądkowych, chorobach biegunkowych i przy wrzodach żołądka. Ważne jest, aby zapamiętać, że zielone banany są naturalnym lekiem przy zaparciach, a dojrzałe lub brązowe banany powstrzymują biegunkę. Przy ostrych dolegliwościach żołądkowych zaleca się spożycie 2-3 bananów w ciągu dnia, najlepiej zmiksowanych z niewielką ilością wody.

Ponadto pomagają w lepszej koncentracji, dzięki zawartości witamin z grupy B uspokajają nerwy i redukują stres. Przy dużych uroczystościach związanych ze spożyciem alkoholu wskazane jest, aby na poranną nudności i drżenie żołądka przygotować koktajl bananowy z miodem. Napój uspokoi żołądek i wyrówna poziom cukrów w organizmie.

Badania w Wielkiej Brytanii wykazały, że kiedy studenci jedli podczas sesji egzaminacyjnej banany 3 razy dziennie, byli bardziej ożywieni i sprawni.

Niezbędny element kosmetyków

Idealną kurą nawilżającą i regenerującą jest bananowa maska do twarzy. Wzmacnia cerę dzięki zawartości aminokwasów, oczyszcza i zwęża jej pory. Jeśli połączymy w masce do twarzy banana z twarogiem, otrzymamy maskę do wyrównywania zmarszczek, która nie tylko pobudzi cerę, ale nada jej młodzieńczy wygląd. Aby uzyskać najlepszy efekt, przed nałożeniem maski zaleca się rozparzenie cery.

Samą maskę można przygotować w ten sposób, że banana rozgniatamy lub miksujemy, dodajemy 1 łyżkę stołową kwaśnej śmietany i żółtko z jajka. Na koniec dodajemy 2 łyżki stołowe twarogu i wszystkie składniki dobrze mieszamy i nakładamy na twarz. Bananową maskę pozostawiamy na 20 minut. Następnie cerę dokładnie zmywamy i osuszamy do sucha. Po zakończeniu kuracji nakładamy na skórę krem do twarzy.

Aby uzyskać lub przywrócić naturalnie lśniący wygląd włosów, możemy raz w tygodniu przygotować nawilżającą bananową maskę do włosów.

Przygotowujemy ją w ten sposób, że banana miksujemy z jednym jajkiem i 4 łyżkami oliwy z oliwek. Mieszankę nakładamy na całą długość włosów, następnie całą głowę okrywamy folią i podgrzanym ręcznikiem. Maskę pozostawiamy na 20 minut, a włosy myjemy zwykłym szamponem.

Dobra rada na zakończenie

Bananowiec to piękna roślina dekoracyjna pasująca do każdego wnętrza, obficie je perfumuje i odświeża. W naszych warunkach uprawiamy go z nasion głównie w doniczce w pomieszczeniach. Bananowiec lubi żyzną glebę, jasne, ciepłe miejsce, obfite podlewanie i nie znosi przeciągów. Chociaż bananowiec jest całkowicie nieskomplikowany i stosunkowo odporny, aby uzyskać własne banany będziecie potrzebować trochę dodatkowego wysiłku. Roślina bananowca zaczyna owocować dopiero gdy ma 50-60 liści. Wówczas ważne jest, aby z nim nie poruszać, zapewnić mu dostateczną ilość światła, standardową temperaturę i ilość podlewania. Domowy kiść bananów może osiągnąć nawet 10 kg owoców!

Banany spożywamy najczęściej świeże. Ich spożycie jest zalecane w przypadku, gdy wypadają wam włosy lub macie popękane usta. Aby wywołać dobry sen, warto przed snem wypić mleko bananowe, które działa relaksująco i uspokaja. W miesiącach letnich przy ukąszeniu komara możemy dotknięte miejsce potrzeć wnętrzem skórki bananowej, tym samym zapobiegniemy podrażnieniu skóry, obrzękowi i swędzeniu.

Wskazówka dla palaczy: W przypadku, gdy zdecydowaliście się zakończyć np. w nowym roku z paleniem, nie zapomnijcie dodać do diety bananów. Ze względu na zawartość potasu, magnezu i witamin B6 i B12 właśnie banan pomaga w przezwyciężaniu objawów abstynencyjnych.