Zdrowy szpinak z grządki

W skrócie: Szpinak to warzywo lubiące chłód, dlatego wysiewa się go wiosną (marzec–kwiecień) i jesienią (połowa sierpnia, odmiany zimujące w pierwszej połowie września). Okres wegetacji trwa tylko 7–8 tygodni, a liście zbiera się 45–65 dni po wysiewie. Potrzebuje nawożonej, wilgotnej gleby i regularnego podlewania.

Nie ma chyba człowieka, który nie znałby szpinaku przynajmniej z talerza lub jako cudownego posiłku Popeye'a Marynarza, któremu po spożyciu puszki szpinaku cudownie urosły mięśnie. Jest więc oczywiste, że szpinak jest bardzo zdrowy. Wielu ludzi jednak zniechęciła źle przygotowana porcja szpinaku w szkolnej stołówce i już do niego nie wrócili. To jednak wielka szkoda, ponieważ dobrze przyrządzony szpinak może nie tylko wyśmienicie smakować, ale jest naprawdę zdrowy. Nie jest wprawdzie tak wielkim magazynem żelaza, żeby po nim urosły wam mięśnie jak Popeye'owi Marynarzowi, ale i tak spożywanie szpinaku jest dla organizmu bardzo korzystne. Najzdrowszy jest oczywiście świeży szpinak z własnego ogródka. Jego uprawa nie jest skomplikowana, więc może go wyhodować niemal każdy.

Ojczyzna szpinaku

Szpinak (łac. Spinacea oleracea) jest rośliną jednoroczną z rodziny szarłatowatych (łac. Amaranthaceae). Jego pierwotną ojczyzną jest prawdopodobnie Persja. Nie tylko tutaj, ale i na całym Bliskim Wschodzie szpinak szybko zdobył wielką popularność dzięki swojemu charakterystycznemu smakowi i wartości odżywczej. Dalej uprawa szpinaku rozprzestrzeniła się przez Syrię i Arabię do północnej Afryki. O rozprzestrzenienie do Europy zasłużyli się Hiszpanie około XIV wieku. Było to więc o wiele później niż na Bliskim Wschodzie.

Szpinak

Szpinak liściowy jest rośliną dwupienną, istnieją więc rośliny męskie, które szybko rozwijają łodygę kwiatową oraz rośliny żeńskie, które kwitną znacznie później. Wyhodowane zostały też odmiany jednopienne, które mają obie płcie i żeński typ wzrostu, więc kwitną później i można z nich dłużej zbierać liście. Okres wegetacji szpinaku jest bardzo krótki, wystarczy mu jedynie 7 do 8 tygodni, dlatego często wykorzystywany jest jako przedplon lub poplon.

Popularne odmiany szpinaku

Do bardzo popularnych odmian szpinaku należą Matador i Carambole. Matador jest półpóźną odmianą szpinaku, który jest odpowiedni do wysiewów wiosennych i jesiennych. Rośliny tej odmiany szpinaku są średniej wielkości i mają szeroką rozettę. Liście mają łopatowaty kształt, powierzchnia jest lśniąca i równomiernie pęcherzykowata. Szpinak odmiany Matador jest odpowiedni do jednorazowych zbiorów. Carambole jest odmianą hybrydową szpinaku siewnego odpowiednią także do wysiewów wiosennych i jesiennych. Barwa liści jest w porównaniu z innymi odmianami raczej ciemna, rozetta jest szeroko otwarta. Zaletą tej odmiany jest wysoka odporność na wymarzanie i na mączniaki. Szpinak można sobie wyhodować też w jakości BIO, którą oferuje na przykład odmiana Tarpy.

Wysiew i zbiór szpinaku

Szpinak liściowy jest warzywem lubiącym chłód, dlatego nie znosi wysokich temperatur i długich letnich dni. Przy wysokich temperaturach rośliny szybko przechodzą do kwitnienia. Liście kwitnących roślin stają się twarde i tracą swój charakterystyczny smak. Najlepszym okresem na wysiew jest więc wiosna i jesień. Wiosną szpinak wysiewaj bezpośrednio na grządkę w rzędach oddalonych od siebie o około 10 – 20 cm na głębokość około 4 cm. Najodpowiedniejszym czasem jest marzec i kwiecień. Szpinak bardzo szybko urośnie, zbierać go można około 45 – 65 dni od wysiania nasion. Wysiew jesienny jest trochę inny, ponieważ przy niektórych odmianach liczy się również z przezimowaniem roślin. Jesienną uprawę szpinaku wysiewa się w połowie sierpnia. Bardziej odpowiedni jest wysiew w miejscu zacienionym, ponieważ gleba będzie wolniej wysychać, a temperatury w cieniu nie będą tak wysokie jak w pełnym słońcu. Jako ochronę przed nadmiernym parowaniem wody i ostrym słońcem można zastosować agrowłókninę. Szpinak liściowy wysiany w sierpniu zdążysz zebrać jeszcze jesienią. Odmiany przezimujące wysiewa się w pierwszej połowie września i zbiera wczesną wiosną. Szpinak jest wystarczająco mrozoodporny, więc przezimowanie w naszych warunkach nie sprawia mu większych trudności.

Wskazówka do wysiewu

Proces kiełkowania nasion szybciej rozpoczniesz, jeśli namoczone nasiona pozostawisz na 24 godziny przed wysiewem w lodówce. Po wyjęciu nasion z lodówki musisz je natychmiast umieścić w glebie, ponieważ w przeciwnym razie przerwiesz proces kiełkowania i szpinak już nie wzejdzie.

Uprawa szpinaku

Uprawa szpinaku liściowego nie jest skomplikowana. Obfitym plonem liści szpinak odwdzięczy ci się w nawożonej glebie gliniastopiaszczystej, która dobrze zatrzymuje wodę. Solidne nawożenie gleby jest konieczne dlatego, że szpinak w krótkim czasie wytwarza dużą ilość liści, na których wzrost zużywa dużą ilość składników odżywczych. Korzystne dla bujnego wzrostu liści jest również dokarmianie podczas okresu wegetacji. Rzędy z wyrośniętymi roślinami szpinaku regularnie odchwaszczaj, aby chwasty niepotrzebnie nie zabierały roślinom wody i składników odżywczych. Odchwaszczanie i okopywanie wykonuj bardzo ostrożnie, ponieważ korzenie szpinaku liściowego rosną tuż pod powierzchnią gleby. Rośliny szpinaku regularnie podlewaj.

Witaminy i minerały ukryte w szpinaku, czyli do czego jest dobry szpinak liściowy..

Tradycyjnie uważa się, że liście szpinaku są ogromnym źródłem żelaza, niestety twierdzenie to zostało obalone, gdyż okazało się, że jest to pomyłka spowodowana przesunięciem przecinka dziesiętnego, a szpinak zawiera w przybliżeniu taką samą ilość żelaza jak inne rodzaje warzyw. Przeciętna zawartość żelaza nie umniejsza jednak faktu, że szpinak jest bardzo pożywny i korzystny dla organizmu człowieka. 100 g szpinaku ma tylko 22 kcal, co docenią szczególnie osoby na diecie. Ta ilość szpinaku pokrywa jednak dwie trzecie dziennej dawki witaminy A, niemal całą dzienną dawkę kwasu foliowego, połowę dziennej dawki witaminy C oraz na przykład prawie jedną czwartą dziennej dawki magnezu lub żelaza. Betakaroten zawarty w szpinaku jest ważnym antyoksydantem chroniącym organizm przed wolnymi rodnikami, oczyszczającym go z metali ciężkich. Działa jako profilaktyka przeciwko rakowi i innym chorobom cywilizacyjnym. Szczególnie kobiety docenią zawartość betakarotenu, ponieważ pomaga w walce z zmarszczkami i przyczynia się do zachowania młodzieńczego wyglądu. Witamina A zawarta w szpinaku jest korzystna dla zdrowia wzroku człowieka, jak również dla ochrony błon śluzowych. Z grupy witamin B w szpinaku najbardziej reprezentowana jest witamina B8, która jest ważna dla zdrowych włosów, skóry i paznokci. Witamina B3 wspiera zdrowy sen, serce i układ naczyniowy. Obficie reprezentowany jest również kwas foliowy (witamina B9), który zalecany jest szczególnie kobietom w ciąży dla prawidłowego rozwoju płodu. Z minerałów w szpinaku zawarte są potas, wapń, które są ważne dla zdrowych zębów, kości i nerwów. Żelazo wspierające krwiotworzenie i dotlenienie tkanek. Ponadto również magnez, miedź i sód. Szpinak jest zatem bardzo korzystny dla organizmu człowieka. Substancji korzystnych zawiera nawet tak dużo, że lepiej jest spożywać go w mniejszych dawkach i częściej, niż jednorazowo i w dużej ilości, ponieważ nie doszłoby do pełnego wchłonięcia wszystkich korzystnych substancji.

Szpinak dla smakosza

Zastosowanie szpinaku w kuchni jest bardzo szerokie. W stanie surowym dodawany jest do sałatek i przystawek. Poddany obróbce cieplnej podawany jest jako dodatek do klusek ziemniaczanych. Doskonała jest również zupa szpinakowa, omlety nadziewane szpinakiem, roladki ze szpinakiem, szpinak zapiekany z makaronem lub pizza szpinakowa. Ze szpinaku można przygotować nawet babkę. Doskonały do sałatek jest baby szpinak.

Przepis na kluski ziemniaczane nadziewane szpinakiem i wędzoną szynką

Składniki na ciasto

• 500 g gotowanych ziemniaków (najlepiej z poprzedniego dnia)
• 200 g mąki grubej
• 1 jajko
• sól

Składniki na nadzienie szpinakowe

• 250 g szpinaku
• 200 g wędzonego mięsa
• 1 cebula
• 1 łyżeczka do kawy smalcu
• 3 ząbki czosnku
• sól

Sposób przygotowania

Ziemniaki rozgnieć lub zetrzyj na drobne kawałki, dodaj mąkę, jajko i sól. Wszystko wyrabiaj w ciasto, które podziel na pół i z każdej połowy wywal wałeczek, który pokrój na równej wielkości krążki. Liście szpinaku sparz wrzątkiem i pozwól im wyschnąć, następnie posiekaj. Pokrojoną cebulkę podsmaż na smalcu na złoty kolor, potem dodaj szpinak, wędzone mięso, starty czosnek i sól. Wszystko dobrze wymieszaj. Tym farszem nadziewaj przygotowane ziemniaczane krążki i formuj je w kształcie szyszek lub kul. Włóż je do wrzącej wody i gotuj do momentu, aż knedle wypłyną na powierzchnię.

Smacznego! :)