Leśne truskawki prosto z ogrodu

Poziomka miesiączkująca (łac. Fragaria vesca semperflorens) to odmiana poziomki pospolitej lub poziomki leśnej, którą znamy również z dziecięcych baśni. Z astrologicznego punktu widzenia leśne poziomki są poświęcone planecie Wenus. Poziomki już w przeszłości stanowiły inspirację np. dla Othella Szekspira, który swojej Desdemonie podarował chusteczkę wyszytą właśnie poziomkami.

Na podstawie ludowych wierzeń i opowieści jeszcze dziś w Bawarii kładą koszyk pełen poziomek między krowie rogi, aby skrzaty obdarzyły krowę mlekiem. W Laponii przygotowują typowy świąteczny pudding w ten sposób, że do mleka renifera dodają poziomki w połączeniu z borówkami.

Poziomka miesiączkująca, jako odmiana leśnych poziomek, została po raz pierwszy wyhodowana w 1910 roku w pałacowym ogrodnictwie w Putbus.

Roślinka poziomki leśnej występuje w chłodnych miejscach leśnych, na polanach, w nasłonecznionych miejscach itp. Leśne poziomki znane nie tylko jako miesiączkujące, ale także w zagranicznej literaturze określane jako alpinskie i alpejskie możemy uprawiać w doniczce, a nawet w pomieszczeniach.

W naszych szerokościach geograficznych są częścią domowych ogrodów i ogródków działkowych. Oprócz pożytku z liści i owoców poziomki leśne są również ozdobą klombów kwiatowych i skalniaków. Uprawa leśnych poziomek nie jest wymagająca, roślinka wytwarza najwyższej jakości owoce w pierwszym roku wzrostu.

Jak uprawiać leśne poziomki w ogrodzie

Poziomka leśna lub miesiączkująca (łac. Fragaria vesca semperflorens) to roślina wieloletnia. Należy do rodziny różowatych (łac. Rosaceae). Uprawiamy ją z nasion, które najpierw wysiewamy w inspekcie, idealnie w okresie od lutego do kwietnia.

Nasiona poziomek sadzimy płytko i przykrywamy je tylko cienką lekką warstwą ziemi, następnie dodatkowo przykrywamy papierem. Kiełkują w temperaturze 18-20°C. Zanim roślinka wytworzy co najmniej trzy prawdziwe listki, minie około 10 tygodni.

Wyhodowane sadzonki poziomki umieszczamy na stanowisku w wilgotnej, żyznej gliniastej glebie najlepiej w okresie maj-czerwiec w odległości 30 cm od siebie.

Jak wygląda poziomka

Poziomka tworzy krótkie zdrewniałe kłącza z licznymi pędami. Z kłącza wyrastają długoogonkowe trójlistne liście z wyraźnym użyłkowaniem i ząbkowanym brzegiem.

Łodyga poziomki jest okrągła, żebrowana, delikatnie owłosiona i ma zielony lub czerwonawy kolor. Roślinka tworzy na końcu około 10-25 cm łodygi białe kwiatki z żółtym środkiem ułożone w kity. Kwiaty poziomki miesiączkującej zaczynają kwitnąć w niektórych przypadkach już w maju i kwitną przez całe lato aż do późnej jesieni. Na końcu łodygi wyrasta później owoc, który ma czerwony lub różowoczerwony kolor. Owoce są drobne i mają kształt stożkowaty.

Oprócz owoców możemy zbierać także młode listki. Liście dokładnie suszymy w suszarni, w dobrze wentylowanym pomieszczeniu lub w temperaturze do 40°C, jednak uważamy, aby liście nie zaczęły więdnąć, ponieważ tworzą toksynę, która w przeciwnym razie zanika podczas suszenia. Liście mają wysoką zawartość witaminy C, a suszone są lekko gorzkie i nie mają zapachu.

Poziomki są najsmaczniejszymi leśnymi, ale i ogrodowymi owocami jagodowymi. Zbieramy tylko dojrzałe owoce poziomek, które używamy do natychmiastowego spożycia lub możemy je zamrozić. Z owoców możemy przygotować dżemy, dodawać je do ciast, syropów lub likierów.

Poziomki są nie tylko smaczne, ale i zdrowe

Suszone liście poziomek zawierają olejek eteryczny, garbniki, cukier, witaminę C, sole i inne substancje. Mieszanka ma działanie ściągające i wiążące i przygotowujemy z niej herbatkę ziołową. Liście rozszerzają naczynia krwionośne, obniżają ciśnienie krwi przy nadciśnieniu, spowalniają rytm serca, wzmacniają skurcze mięśnia macicy, a jednocześnie wspierają przemianę materii. Herbata przygotowana z liści poziomek ma działanie moczopędne, a także przeciwzapalne i działa przeciwko wysypkom skórnym. Zmielone liście poziomek możemy wykorzystać także do przyprawienia mięsa.

Świeży owoc poziomki zawiera 9% fruktozy i glukozy, kwas cytrynowy, kwas jabłkowy, garbniki, pektyny, związki antocyjanowe, flawony, witaminy z grupy B i C, karoten, olejek eteryczny, estry aromatyczne, sole fosforu i mikroelementy takie jak miedź, żelazo, mangan, chrom i inne substancje. Stosowanie owoców poziomek zaleca się przy kamieniach moczowych, miażdżycy, histerii, wrzodach żołądka i dwunastnicy, a także przy dnie moczanowej.

W ludowym lecznictwie stosuje się liście poziomek przy przeziębieniu, bólach głowy, hemoroidach i przy leczeniu ran w formie okładów. Owoce dodane do napoju pomagają obniżyć gorączkę.

• Herbata z liści poziomek leśnych (ogrodowych): 2 łyżki stołowe drobno posiekanych liści zalewamy 500 ml wrzącej wody. Mieszankę gotujemy ok. 3 minuty, odstawiamy i pozostawiamy do zaparzenia na kolejne 20 minut. Tak przygotowany odwar przecedzamy i przyjmujemy 3 razy dziennie w ilości 100 ml kwadrans przed posiłkiem. Możemy go stosować także profilaktycznie.

Podsumowanie na zakończenie

Poziomkę miesięczną jako odmianę poziomki leśnej uprawiamy w ogrodach i doniczkach. Dobrze czuje się w zacienionych, ale i słonecznych miejscach w wilgotnej gliniastej glebie. Uprawiamy ją z nasion, które wcześniej wysiewamy.

Poziomka kwitnie drobnymi białymi kwiatkami z żółtym środkiem i wytwarza drobne ciemnoczerwone stożkowate owoce, które są smaczne i orzeźwiające. Roztarte owoce poziomek stosuje się także do usuwania kamienia nazębnego lub nalotów w jamie ustnej. Pozostawiamy do działania ok. 5 minut, następnie płuczemy ciepłą wodą z dodatkiem sody spożywczej.

Owoce poziomki leśnej możemy wykorzystać również do leczenia lekkich oparzeń słonecznych. W tym celu należy pokroić poziomki na cienkie plasterki i przyłożyć je na umytą skórę twarzy. Sok z poziomki leśnej służy nam także do rozjaśniania piegów.

Wskazówka: Dla potrzeb czteroosobowej rodziny warto posadzić 100 sadzonek poziomki leśnej.