Paullinia cupana, czyli guarana – naturalny sposób na zmęczenie

W skrócie: Guarana to nasiona pnącza Paullinia cupana, które w stanie dojrzałym zawierają do 6% kofeiny wraz z teobrominą i teofiliną. Kofeina uwalnia się z nich stopniowo, dlatego działanie jest rozłożone w czasie i łagodniejsze dla żołądka niż kawa. Uprawa wymaga warunków tropikalnych – ciepła i wysokiej wilgotności powietrza.

Paullinia kielichowata (łac. Paullinia cupana) jest krzewiastą rośliną z rodziny mydleńcowatych (łac. Sapindaceae). Bardziej znane niż sama roślina są jej nasiona nazywane guarana, które są często wykorzystywane do zwiększenia wydolności i stymulacji centralnego układu nerwowego. Paullinia kielichowata ma swoją ojczyznę w Ameryce Południowej, konkretnie w Wenezueli i Brazylii. Wiele lokalnych plemion uważa te rośliny, dzięki ich stymulującym właściwościom, za magiczne. Niemal cudowne działanie guarany odkrywa teraz cały świat. Preparaty zawierające guaranę są poszukiwane szczególnie przez studentów i ludzi, którzy potrzebują szybko się pobudzić i zwiększyć wydajność. Nie polegaj na preparatach z apteki, teraz możesz wyhodować własną guaranę także ty.

Paullinia kielichowata ma długą historię

Indianie żyjący w rejonie Amazonii, gdzie paullinia tradycyjnie rośnie, znają i wykorzystują jej pobudzające działanie od wieków. Indianie uprawiali paullinię na plantacjach wcześniej, niż Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę. Nawet nazwa guarana pochodzi od słowa „gua-ra-na" oznaczającego w języku amazońskich Indian „wielkie drzewo lasu". Niektórzy naukowcy dlatego do dziś podtrzymują pogląd, że dzisiejsze dziko rosnące rośliny są pozostałością po pierwotnych indiańskich plantacjach. Do Europy paullinia rozprzestrzeniła się później, zasłużył się o to jezuicki misjonarz Joao Felipe Bettendorf. Ludzie znali pobudzające działanie guarany, dlatego zaczęli przeprowadzać analizy chemiczne, aby poznać skład nasion paullinia. Pierwsza analiza chemiczna została przeprowadzona już w roku 1700 przez niemieckiego botanika Theodora von Martiusa, który wyizolował substancję, którą nazwał guaranin. Dziś nie spotykamy się już z guaraniną, ale z nowym oznaczeniem kofeina.

Paullinia kielichowata zawiera nie tylko kofeinę

Wiadomo, że guarana zawiera niemal 2x więcej kofeiny niż kawa, ale to nie wszystko. Kolejnymi istotnymi stymulantami zawartymi w guaranie są teobromina i teofilina. Do wzmocnienia działania guarany często spożywa się kilka kropel soku cytrynowego. Główną zaletą guarany jest stopniowe uwalnianie kofeiny i innych stymulujących substancji, ponadto kofeina zawarta w guaranie jest znacznie łagodniejsza dla żołądka niż kawa. W dojrzałych nasionach paullinia znajduje się aż do 6% kofeiny.

Działanie guarany na organizm ludzki

Guarana znana jest przede wszystkim jako środek pobudzający, dlatego wielu ludzi zaskakuje fakt, że spektrum jej dobroczynnych właściwości jest znacznie szersze. Jako stymulant guarana pomaga pobudzić umysł, stymuluje funkcje mózgu i aktywność mózgową, zwiększa czujność umysłową. Guaranę można stosować także w celu poprawy nastroju przy depresji i stresie, a dodatkowo nie wywołuje niepożądanych stanów euforycznych. Szczególnie studenci i osoby wykonujące pracę wymagającą wysokiej aktywności intelektualnej docenią poprawę pamięci spowodowaną stosowaniem guarany. Wiele osób męczy nadmierne gorąco czy zimno – guarana może złagodzić także tę dolegliwość. Guarany możesz używać tak jak Indianie do zmniejszenia bólu, działa jako środek przeciwbólowy. Dzięki wyparciu kwasu mlekowego z mięśni dochodzi do rozluźnienia skurczów i poprawy ukrwienia. Guarana ma swoje miejsce w wielu alternatywnych kierunkach medycyny. W medycynie etnicznej guarana stosowana jest do detoksykacji krwi, wiązania substancji toksycznych oraz do ogólnej dezynfekcji. Dochodzi do stabilizacji czynności wątroby, poprawy krążenia krwi i wzmocnienia serca. Szczególnie kobiety stosujące różne diety znają guaranę jako składnik preparatów na odchudzanie. Najczęściej w tych celach stosowana jest w połączeniu z efedryną. Guarany można profilaktycznie używać także podczas pobytu w krajach egzotycznych jako środka dezynfekującego przewód pokarmowy oraz jako profilaktykę zaparć czy biegunki spowodowanej egzotycznymi warunkami, do których organizm nie jest przyzwyczajony. Guarana w tym zakresie nie ma negatywnych skutków ubocznych, które są typowe dla preparatów chemicznych. W ostatnim czasie ekstrakty z guarany zaczęto wykorzystywać w produkcji kosmetycznych preparatów przeznaczonych przeciwko cellulitowi. Preparaty z guaraną są bardzo skuteczne przeciwko cellulitowi, ponieważ rozszerzają naczynia krwionośne i mają działanie lipolityczne.

Pomimo że guarana wydaje się cudownym panaceum, przy nadmiernym stosowaniu ma także negatywne skutki uboczne, nie są one jednak poważniejsze niż nadmierne spożycie kawy, czarnej herbaty czy coli. Najczęstszym skutkiem ubocznym jest bezsenność, wewnętrzny niepokój, przyspieszone bicie serca i dolegliwości żołądkowe. Spożycie guarany nie jest ogólnie zalecane kobietom w ciąży i karmiącym piersią. Powinny jej unikać także osoby wrażliwe na kofeinę. Nadmierne spożycie nie jest zalecane osobom z wysokim ciśnieniem krwi, zaburzeniami serca, cukrzycą, nowotworami oraz z padaczką.

Guarana

Guarana jest pnączem przypominającym lianę. Może dorosnąć do wysokości nawet 12 metrów. Łodygi są wyraźnie żłobione, liście są duże, nieparzystopierzaste. Guarana kwitnie drobnymi białymi lub żółtymi kwiatami zgrupowanymi w groniasty kwiatostan. Owocem są torebki z jednym dużym czarnym nasieniem osadzonym w czerwonej mięsistej łupinie. Dojrzałe owoce pękają, a czarne nasienie wydostaje się w ten sposób z miąższu na powierzchnię. Zbiera się właśnie te nasiona, i to wcześniej, zanim spadną na ziemię. Następnie są dalej przetwarzane przez prażenie, usuwanie łupiny i kruszenie. Pasta guarany powstaje po zmieszaniu z wodą.

Uprawa guarany

Ze względu na swoją ojczyznę guarana wymaga do pomyślnego wzrostu specyficznych warunków. Idealne jest tropikalne środowisko z odpowiednią wilgotnością. Guarana jest zatem raczej rośliną dla posiadaczy rozległych ogrodów zimowych czy tropikalnych szklarni. Rośliny guarany uprawia się podobnie jak winorośl. Sadzonki sadzi się w rozstawie ok. 2 x 2 metry i regularnie przycina. Guaranę można również uprawiać z nasion, ale na owoce uprawa musi wtedy poczekać jakiś czas. Nasiona guarany sadzi się do podłoża z odpowiednią zawartością piasku czy żwiru, aby podłoże było dobrze przepuszczalne. Do przygotowanego podłoża wysiewa się nasiona na głębokość około 1,5 cm. Aby nasiona lepiej kiełkowały, warto je na kilka godzin zanurzyć w ciepłej wodzie. Po wysiewie umieść pojemnik uprawowy w jasnym miejscu w temperaturze pokojowej. Jako pojemnik uprawowy najprościej jest użyć miniszklarenki lub miniinspektu, odpadnie ci w ten sposób kłopot z utrzymywaniem stałej temperatury i wilgotności. Po wykiełkowaniu zacznij powoli wietrzyć pojemnik wysiewowy i jednocześnie rozpocznij sporadyczne zraszanie. Wzeszłe siewki często podlewaj i staraj się zapewnić im tropikalne warunki – wysoka wilgotność powietrza i ciepło.