Aksamitka - nieskomplikowana i wdzięczna roślina jednoroczna

W skrócie: Aksamitka (Tagetes) to łatwa w uprawie roślina jednoroczna, która lubi pełne słońce i przepuszczalną, żyzną glebę. Kwitnie od około czerwca do pierwszych przymrozków, ponieważ nie jest mrozoodporna. Nasiona wysiewa się w marcu na parapecie albo w maju bezpośrednio na grządkę.

Aksamitka (łac. Tagetes) jest rośliną jednoroczną z rodziny astrowatych (Asteraceae). Bardziej rozpowszechnioną nazwą aksamitki jest aksamitek lub po prostu "cuchnący". Ludowa nazwa oddaje chyba jedyną negatywną cechę aksamitki - jej nieprzyjemny zapach. Ten jednak w niektórych przypadkach jest zaletą, ponieważ nie podoba się również wielu szkodnikom. Aksamitki pochodzą z południowo-zachodnich USA, Meksyku i Ameryki Południowej. Nazwa "aksamitek afrykański" jest więc myląca i nie oznacza pierwotnej ojczyzny tych roślin. Istnieje około 52 gatunków aksamitek, a odmian jest niemal niezliczona ilość. Różnią się wielkością, kolorem kwiatów oraz samym kwiatem - niektóre gatunki mają kwiat pojedynczy, podczas gdy inne mogą poszczycić się kwiatem pełnym.

Najpopularniejsze gatunki aksamitki

• Aksamitka wzniesiona (wielkokwiatowa) (łac. Tagetes erecta) jest gatunkiem aksamitki z dużymi kwiatami, które mogą osiągnąć 5 - 10 cm średnicy. Niektóre odmiany aksamitki wzniesionej osiągają znaczne wysokości, jednak wśród hodowców bardziej rozpowszechnione są odmiany niskie, które są odpowiednie do uprawy w pojemnikach. Przedstawicielem jest na przykład odmiana Mona, która należy do grupy niskich aksamitek, dorasta do wysokości w zakresie 25 - 35 cm. Nadaje się do uprawy na rabatach i w doniczkach. Kolor kwiatów tej odmiany to żółty lub pomarańczowy. Kwiaty są pełne. Pełnokwiatowe aksamitki doskonale uzupełniają swoich prostokwiatowych kolegów.

• Aksamitka rozpierzchła (łac. Tagetes patula) jest w naszych okolicach najczęściej uprawianą. Dorasta do wysokości około siedemdziesięciu centymetrów. Miniaturowe odmiany oznaczone "nana" są mniej więcej o połowę niższe. Jej kwiaty mogą mieć cytrynową, żółtą, pomarańczową i czerwoną barwę. Kultywary są szczególnie dekoracyjne. Bardzo dekoracyjne są kwiaty kultywaru Mr. Majestic, które składają się z płatków kształtem przypominających serce, przez środek którego ciągnie się żółty pas obramowany dwoma pasami koloru czerwono-brązowego (mahoniowego). Również ta odmiana nadaje się do uprawy na rabacie lub w doniczce, dorasta do wysokości około 30 cm. Kolejną odmianą aksamitki rozpierzchłej jest Fiesta, której kwiaty są w porównaniu z poprzednią odmianą pełniejsze. Brzegi płatków są faliste, mahoniowego koloru z żółtym obrzeżeniem. Również ta odmiana działa bardzo dekoracyjnie. Sadzi się głównie w grupach jako ozdoba parapetów okiennych. Jest typu krzaczastego.

• Aksamitka drobnolistna (drobnolistna) (łac. Tagetes tenuifolia) tworzy gęsto rozgałęzione krzewinki, które w okresie kwitnienia są obsypane drobnymi kwiatkami. Jej popularność w ostatnich latach znacznie wzrosła, ponieważ niestrudzenie kwitnie od wiosny aż do pierwszych przymrozków. Odmiana o pomarańczowych kwiatach (orange) dorasta do wysokości około 30 cm. Ten kultywar aksamitki ozdobi każdą skrzynkę balkonową, rabatę czy obwódkę. Odmiana Red Gem ucieszy miłośników intensywniejszych kolorów, kwiaty są bowiem zabarwione na kolor czerwono-brązowy (mahoniowy). Rośliny odmiany Red Gem tworzą obficie kwitnące krzewinki o wysokości około 25 - 35 cm. Jeśli w skrzynce połączycie rośliny o pomarańczowych i czerwonych kwiatach, wszyscy będą wam jej zazdrościć.

Uprawa aksamitki

Aksamitki są całkowicie nieskomplikowane w uprawie. Lubią pełne słońce, znoszą jednak również półcień. Można je uprawiać w zwykłej ziemi ogrodowej - na rabatach, w skrzynkach balkonowych i na różnych obwódkach. Najbardziej docenią przepuszczalne gleby dobrze zaopatrzone w składniki odżywcze. Nie sadźcie ich w ciężkich gliniastych glebach, tutaj na skutek nadmiernego zawilgocenia mogłyby zgniły korzenie. W przypadku długotrwałej suszy podlewajcie rośliny na rabatach. Aksamitki uprawiane w donicach w upale pobierają dużą ilość wody, dlatego podlewajcie je jeszcze częściej. Zazwyczaj same proszą o podlanie więdnięciem liści. Na szczęście liście po podlaniu szybko się regenerują. Aksamitki kwitną około czerwca aż do pierwszych przymrozków, które popalą rośliny. Aksamitki nie są bowiem mrozoodporne. Rozkwitnięte kwiaty możecie dłużej zachować przenosząc roślinę do pomieszczeń wewnętrznych (na czas spodziewanych przymrozków). W trakcie sezonu możecie wesprzeć obfitość kwiatów dodając nawóz do wody do podlewania. Nawożenie docenią zwłaszcza rośliny uprawiane w skrzynkach balkonowych. Miniaturowymi odmianami możecie udekorować również parapet w mieszkaniu.

Każdego roku na wiosnę warto zasadzić aksamitki, istnieje kilka sposobów...

Aksamitki rozmnażają się za pomocą nasion. Istnieje kilka sprawdzonych metod, jak wyhodować młode i silne sadzonki. Pierwszą z nich jest wstępna uprawa sadzonek w warunkach domowych na parapecie z dostateczną ilością światła. Nasiona aksamitki wysiej do odpowiedniego pojemnika wypełnionego substratem ogrodniczym. Wysiane nasiona podlej i nadal utrzymuj stałą wilgotność i temperaturę. Najodpowiedniejszym czasem do wysiewu jest marzec, aby rośliny zdążyły się wzmocnić zanim je będziesz sadzić. Silniejsze sadzonki lepiej się przyjmują i są bardziej odporne na zjadanie przez ślimaki (większych sadzonek się już nie ośmielają). Po ustąpieniu przymrozków możesz wysadzić sadzonki na grządkę lub do skrzynki. Jeśli należysz do szczęśliwych posiadaczy inspektu lub szklarni, możesz umieścić wysiew tam. Nasiona niezawodnie wykiełkują przy temperaturach około 15 °C. Z wysiewem poczekaj do czasu, gdy w inspekcie lub szklarni temperatury nie będą spadać poniżej zera (ok. początek kwietnia). Najprostszym sposobem wysiewu jest wysiew bezpośrednio na grządkę, który wykonuj w maju, gdy nie grożą już przymrozki przygruntowe. Młode siewki aksamitki są bardzo wrażliwe na temperaturę, nocny przymrozek na pewno by je zniszczył.

Wskazówka: Jeśli będziesz regularnie obrywać przekwitłe kwiaty, aksamitki będą sprawiać ci radość przez dłuższy czas.

Aksamitki uważane są za lekarzy gleby

Zasadzenie aksamitki na grządce może pomóc chronić okoliczne rośliny przed szkodnikami. Soki uwalniane z systemu korzeniowego niezawodnie niszczą zwłaszcza nicienie zwane glistakami glebowymi (łac. Nematoda). Korzenie aksamitki glistaki, atakujące zwłaszcza marchew, seler, fasolę, róże i truskawki, najpierw wabią, a następnie pozwalają im wygłodnieć, tak że giną. Kolejną istotną korzyścią dla gleby jest bardzo bogata biomasa korzeni, która pozostaje po uprawie. Gleba dzięki jej rozkładowi zyskuje tyle próchnicy, jak przy nawozie zielonym. Wskazane jest łagodzenie zmęczenia gleby korzeniami aksamitki po długotrwałej uprawie warzyw korzeniowych i fasoli w jednym miejscu.

Ciekawostka

• Ludzie wprawdzie nie przepadają za aromatem aksamitki, ponieważ czasami potrafi wywołać nawet gorzkie uczucie na śluzówkach, a u bardziej wrażliwych osób nawet reakcję alergiczną, ale w perfumerii esencja z aksamitki jest bardzo ceniona - jest tradycyjnym składnikiem wielu perfum, oznacza się ją jako tagette.

• Aksamitki są dzięki dużej ilości karotenoidów wykorzystywane w przemyśle spożywczym jako żółty barwnik dodawany do olejów, makaronów, lodów. Jest oznaczony jako luteina - całkowicie nieszkodliwe E161b.

• Herbatą z kwiatów aksamitki możesz pomóc sobie w pokonywaniu kaca i związanego z nim bólu głowy. Napar pomaga również w uspokojeniu podrażnionego żołądka. Nie stosuj aksamitki w dużych ilościach, ponieważ może to wywołać nudności.