Aeonium jako niewymagający bonsaj

Aeonium jest rodzajem roślin sukulent należących do rodziny gruboszowatych (łac. Crassulaceae). Ojczyzną Aeonium są Wyspy Kanaryjskie, dwa gatunki rosną na Maderze, a kilka gatunków pochodzi z Afryki. W Polsce aeonium znane jest również pod nazwami eonia, eonium czy różyczka. Poszczególne gatunki aeonium są wizualnie bardzo zmienne, niektóre rosną jako pojedyncze rozety, inne tworzą więcej rozet. Botanicy rozróżniają ok. 35-40 gatunków aeonii. Najbardziej znane to aeonium spathulatum, aeonium tabuliforme i aeonium ciliatum.

Najbardziej znane gatunki aeonium

• Aeonium spathulatum jest rośliną endemiczną z Wysp Kanaryjskich. Występuje tylko na wyspach Gran Canaria, Teneryfa, La Gomera, La Palma i El Hierro. W ojczyźnie rośnie na suchych skałach w obszarze lasów, można ją znaleźć na wysokości od 800 do 2000 m n.p.m. Często pojawia się również na starych murach i dachach domów. Aeonium spathulatum to sukulentowy krzew o wysokości ok. 20-60 cm. Krzew gęsto się rozgałęzia, gałęzie są cienkie, gładkie. Liście wyrastają w rozetach na końcu każdej gałęzi. Poszczególne liście są jajowato lancetowate, płaskie i delikatnie owłosione z przezroczystymi rzęskami na brzegach. Na spodniej stronie liści znajdują się czerwone paski. Liście w miesiącach letnich prawie wszystkie opadają. Kwiaty aeonium spathulatum są żółte, ułożone w wielokrotne, wzniesione kwiatostany o wysokości ok. 10 cm. W naszych warunkach ten sukulent kwitnie wiosną. Uprawa tego gatunku aeonium jest bardzo prosta.

• Aeonium tabuliforme (Aeonium tabulaeforme) pochodzi również z Wysp Kanaryjskich, konkretnie z Teneryfy. Występuje tu głównie w północnej części wyspy. Rośnie na zacienionych skałach i klifach skierowanych na północ i północny zachód. Można je znaleźć mniej więcej do wysokości 500 m n.p.m. Ta roślina tworzy całkowicie płaski, przyziemny "talerz" gęsto sprasowanych liści. Rozeta może w naturze osiągnąć nawet 30 cm średnicy, w naszych warunkach można ją wyhodować do ok. 10-15 cm. Liście są na brzegu orzęsione, w górnej części mają kształt romboidalny, w dolnej części liście są wyraźnie zwężone. Kwiaty wyrastają na kwiatostanie o wysokości 15-40 cm. Poszczególne kwiaty są 7-9 członowe, płatki korony mają jasnożółty kolor. Kwiaty na roślinie pojawiają się od maja do sierpnia. Po przekwitnięciu ten gatunek aeonium bardzo często obumiera, pozostawia jednak po sobie kilka odnóży i mnóstwo nasion, więc nie utracimy rośliny. Aeonium tabuliforme jest swoim wyglądem bardzo atrakcyjne, dlatego jest bardzo poszukiwanym gatunkiem.

• Aeonium ciliatum to kolejny z endemicznych gatunków aeonium pochodzących z Wysp Kanaryjskich, występuje tylko na wyspie Teneryfa, gdzie rośnie na wysokościach 200 - 1000 m n.p.m. Roślina może wyrosnąć do wysokości 1 metra, jednak w naszych warunkach pozostaje znacznie mniejsza. Liście są ułożone w rozetkę. Liście mają kształt odwrotnie jajowaty. Ich kolor może być w zależności od ilości światła słonecznego od ciemnozielonego do żółtozielonego. Brzegi liści pokryte są prostymi lub lekko zakrzywionymi rzęskami. Kwiaty wyrastają na rozgałęzionym pędzie. Kwiaty są koloru białego.

Uprawa aeonium

Aeonium można bez problemu uprawiać również jako rośliny pokojowe. Aeonium wymaga przez cały rok słonecznego stanowiska, tylko latem lekko je przycieniaj lub przenieś w miejsce, gdzie roślina nie będzie narażona na bezpośrednie południowe promienie słoneczne. Ostre słońce mogłoby poparzyć liście. Ze względu na swoją ojczyznę jasne jest, że aeonium wymaga ciepłego stanowiska, dobrze znosi również temperaturę pokojową około 20 °C. Zimą obniż temperaturę do 10 - 15 °C. Ciągle jednak należy zapewnić roślinie wystarczającą ilość światła. Aeonium podlewaj umiarkowanie, zimą podlewanie jeszcze bardziej ograniczaj. Nadmierne zawilgocenie mogłoby prowadzić do gnicia korzeni i zniszczenia całej rośliny. Niebezpieczne jest również podlewanie po liściach, ponieważ jeśli woda dostanie się do środka rozety liściowej (zwłaszcza u niektórych gatunków), może łatwo dojść do gnicia. Podlewaj zawsze do doniczki lub do podstawki (nie nalewając wody na rośliny). Przy nadmiernej suszy może się zdarzyć, że zaczną się marszcząc liście, jeśli to zauważysz na swojej roślinie, daj jej w okresie wegetacji więcej wody. Aeonium nie rośnie, mogłoby to prowadzić do gnicia. Te rośliny lubią suche powietrze. W sezonie wegetacyjnym możesz aeonium od czasu do czasu dokarmiać nawozem do kaktusów i sukulentów, nie jest to jednak konieczne. Aeonium przesadza się wiosną w przypadku, gdy już nie mieszczą się w doniczce. Dla większości gatunków aeonium odpowiedniejsze są płytkie gliniane miski, które są stabilniejsze niż plastikowe doniczki. Aeonium w nich również znacznie lepiej wyglądają. Odpowiednim podłożem jest ziemia gliniano-piaszczysta lub bezpośrednio ziemia do kaktusów i sukulentów. Po przesadzeniu rośliny przez minimum 2 tygodnie nie podlewaj, aby zdążyły się zagoić drobne ranki, które powstały na korzeniach podczas przesadzania. Aeonium bardzo doceni letni pobyt na świeżym powietrzu lub w szklarni.

Nie zapomnij jednak schować ich wcześniej, zanim nadejdą przymrozki. Aeonium nie są bowiem mrozoodporne.

Swoje pierwsze rośliny aeonium możesz uzyskać poprzez wysiew nasion. Postępowanie jest takie samo jak w przypadku innych kaktusów i sukulentów. Nasiona wysiewaj wiosną do dobrze przepuszczalnego, najlepiej wysterylizowanego podłoża. Nasiona rozsyp na powierzchni ziemi, nie przykrywaj ich. Wysiew umieść w jasnym miejscu, utrzymuj w nim stałą wilgotność i temperaturę. Po wykiełkowaniu roślin nie pozwalaj, aby podłoże całkowicie wyschło, rośliny potrzebują wystarczającej ilości wilgoci do swojego rozwoju. Podobnie jak w przypadku dorosłych roślin, podlewaj je raczej od spodu. Gdy rośliny będą wystarczająco duże, przesadź je do odpowiednich doniczek. Kolejne rośliny aeonium możesz już u wielu gatunków uzyskać poprzez odcięcie części łodygi i jej ukorzenianie.

Aeonium jako sukulentowe bonsai

Sukulentowe bonsai co prawda trudno dorównują swoim prawdziwym odpowiednikom, ale mają w stosunku do nich szereg zalet. Główną z nich jest to, że nie musisz czekać dziesiątków lat, aż roślina wytworzy swój charakterystyczny kształt bonsai. Z roślin sukulentowych możesz ukształtować efektowne bonsai w ciągu zaledwie kilku lat. Jeśli cięcie ci się nie uda, nic straconego, sukulenty szybko odrastają, więc możesz wkrótce dokonać poprawek. Sukulenty są bardzo nieskomplikowane i odporne. Bez problemu zniosą nawet dłuższą nieobecność podlewania, co jest kolejną niekwestionowaną zaletą w porównaniu do klasycznych bonsai, które musisz regularnie podlewać. Sukulenty, w tym aeonium, które chcesz kształtować jako bonsai, uprawiaj tak samo jak pozostałe, tylko nie nawożaj go i zapewnij mu mniej wody. Nawożeniem niepotrzebnie wspierałbyś roślinę we wzroście, co byłoby sprzeczne z twoimi zamiarami zrobienia z niej bonsai. Nie bój się kształtowania, rośliny zniosą wiele. Cięcie wykonuj tylko w okresie wegetacyjnym. Pamiętaj, że nie wszystkie sukulenty (aeonium) nadają się do kształtowania. Z aeonium tabuliforme bonsai zrobisz z trudem, jego przyziemnej rozety nie przycinaj.

O czym nie zapomnieć podczas uprawy aeonium?

• Mniej wody to czasami więcej - aeonium nie zalewaj, ale od czasu do czasu zapewnij mu obfite podlanie.

• Aeonium podlewaj zasadniczo od spodu - woda uwięziona w środku rozety mogłaby spowodować zgnicie.

• Im więcej słońca, tym piękniej aeonium są wybarwione - uwaga na bezpośrednie słońce południowe, mogłoby poparzyć roślinę.

• Zimą obniż temperaturę i nie nawożaj, staraj się jednak o maksimum światła.

• Roślina nie jest mrozoodporna - przed nadejściem mrozów przenieś ją w bezpieczne miejsce.

• Po przesadzeniu aeonium przez co najmniej 2 tygodnie nie podlewaj - zapobiegniesz tym samym zgniciu uszkodzonych korzeni.

• Sukulentowych bonsai nie nawożaj.

• Cięcie wykonuj tylko w okresie wegetacyjnym.