Agawy całoroczne w ogrodzie

W skrócie: Mrozoodporne agawy, takie jak Agave parryi (do -20 °C) czy Agave neomexicana (do -26 °C), można uprawiać w ogrodzie przez cały rok. Warunkiem jest pełne słońce, bardzo przepuszczalne podłoże z drenażem do głębokości co najmniej 60 cm i ochrona przed zimową wilgocią. Gatunki wrażliwe zimują w temperaturze 5–15 °C.

Agawa (łac. agave) to rodzaj roślin sukulentowych z rodziny szparagowatych (łac. Asparagaceae). Wśród ludzi jednak jest szeroko rozpowszechniony mit, że agawy to kaktusy - to nieprawda. Wspólne z kaktusami mają jedynie to, że potrafią magazynować wodę w swoim ciele i gospodarować nią w okresie długotrwałej suszy. Czego natomiast nie wie się o agawie, to jej bliskie pokrewieństwo z liliami. Agawy pochodzą głównie z Meksyku, niektóre gatunki rosną również na południu i zachodzie USA oraz w innych państwach Ameryki Środkowej i Południowej. Obecnie są jednak uprawiane niemal na całym świecie, swobodnie posadzone można je znaleźć na przykład w regionie śródziemnomorskim. Niemal wszystkie agawy mają dużą rozetę mięsistych liści obramowaną kolczastym brzegiem i zakończoną cierniem. Pień agawy jest bardzo krótki, dlatego liście wyrastają niemal od ziemi. Mięsiste liście potrafią utrzymywać w sobie wodę, z której roślina żyje w okresie suszy. Agawy kwitną tylko raz w życiu, po czym rośliny obumierają.

Agawy przygotowują się do kwitnienia przez całe życie, aż są wystarczająco silne, wypuszczają ze środka rośliny wysoką łodygę (szczyt kwiatostanu) z kwiatami. Z kwiatów po zapyleniu rozwijają się owoce - torebki. Zanim przekwitnięta agawa obumrze, wypuszcza ze swojego pnia kilka odrostów (młodych roślin), które kontynuują wzrost. Nie musicie więc rozpaczać, że stracicie swoją agawę po przekwitnięciu. Istnieje wiele gatunków agaw, niektóre z nich z ojczyzny przywykły do stawiania czoła bardzo niskim temperaturom, dlatego przy zachowaniu określonych zasad mogą w naszych warunkach klimatycznych być uprawiane całorocznie w ogrodzie.

Często uprawiane gatunki agaw

• Agave parryi to przedstawiciel bardzo odporny na mróz, w swojej ojczyźnie zimuje nawet przy temperaturach spadających do -20 °C. Agave parryi rośnie w Arizonie, Teksasie i północnym Meksyku. Ten gatunek agawy tworzy zwartą, półkulistą rozetę liści osiągającą średnicę nawet około metra. Poszczególne liście mają długość 25 - 50 cm i szerokość około 10 - 12 cm. Kolce na brzegach liści są najdłuższe w środku liścia, gdzie mogą mieć długość nawet 1 cm. Cierń na czubku liścia bywa długi nawet do 3 cm. Początkowo ma ciemnobrązowy kolor, z upływem czasu powoli szarzeje. Łodyga kwiatostanu może mieć wysokość 4 - 6 metrów, jest pokryta wygiętnymi ku dołowi podsadkami. Kwiaty są jaskrawożółte, długie około 5 - 7 cm. Uprawa tego gatunku agawy jest częsta, nie jest zbyt wymagająca. Zimą potrzebuje sucha, należy sadzić ją w bardzo przepuszczalnej glebie. Latem doceni przebywanie w pełnym słońcu. Odpowiednim miejscem do uprawy są dobrze zdrenowane południowe i południowo-wschodnie stoki ogrodów.

• Agave neomexicana (mexicana) to kolejna mrozoodporna agawa. Pochodzi z Teksasu i Nowego Meksyku, gdzie została znaleziona nawet na wysokościach powyżej 2000 m n.p.m. Tutaj jest bardzo często pokryta warstwą śniegu, dzięki czemu jest bardziej tolerancyjna na zimową wilgoć niż inne gatunki agaw. Bezpieczniej jest jednak utrzymywać ją zimą w jak największej suchości. Agave neomexicana tworzy piękną srebrzystoszarą rozetkę liści, która może osiągnąć do 70 cm średnicy. Dla agave neomexicana podaje się mrozoodporność do - 26 °C. Nasiona tego gatunku agawy bardzo dobrze kiełkują, skuteczność bywa do 90%. W ogrodzie będzie się jej dobrze wiodło na pełnym słońcu, w dobrze przepuszczalnej (drenowanej) glebie, najlepiej od strony południowej lub południowo-wschodniej.

• Agave bracteosa nie jest już tak tolerancyjna wobec mroźnych warunków, znosi temperatury do ok. - 8 °C, nie nadaje się zatem do całorocznej uprawy na zewnątrz. Ten gatunek agawy będziesz musiał przed nadejściem silniejszych mrozów schować na zimowe stanowisko. Do uprawy w pojemniku agave bracteosa jest doskonałym wyborem, ponieważ rośnie wolno i długo pozostaje mała, tj. łatwa do przeniesienia na zimowe stanowisko. Również ten gatunek agawy rośnie rozetowo, liście są średnio zielone, bezzębne, w kierunku szczytu zwężają się. Kwiaty mają biały kolor, kwiatostan bywa wysoki do 1,8 m. Jako jedna z nielicznych ta agawa po przekwitnięciu nie obumiera, więc będziesz się nią cieszył przez długi czas. Roślina uwielbia pełne słońce, dlatego dopnij jej go latem jak najwięcej.

• Agave garcia-mendosae pochodzi z centralnego Meksyku ze stanu San Luis Potosí. Rozety osiągają 50 - 60 cm średnicy. Liście są ciemnozielone, niektóre odmiany mogą mieć biało obrzeżony brzeg. Brzegi liści są ząbkowane, zakończone kolcem. Agave garcia-mendosae kwitnie tylko raz i życie kończy kwiatostanem z białymi kwiatami. Nie jest mrozoodporna, nie wystawiaj jej na temperatury poniżej zera. Tej agawie dobrze wiedzie się na słonecznym lub półcienistym stanowisku w przepuszczalnej glebie.

Uprawa agawy

Najłatwiejszą drogą do zdobycia pierwszej agawy jest wyhodowanie własnej rośliny z nasion. Nasiona wysiewaj najlepiej wiosną na powierzchnię piaszczystego substratu, który utrzymuj stale wilgotny. Przed wysiewem warto substrát wysterylizować ciepłem (np. wypiec w piekarniku), zniszczysz w ten sposób zarodki bakterii i pleśni, które mogłyby zabić młode agawy. W pojemniku do wysiewu utrzymuj odpowiednią wilgotność i ciepło. Sprawdza się np. stosowanie mini szklarenki. Po wykiełkowaniu nasion, urządzenie do wysiewu powoli wietrz i przyzwyczajaj rośliny do zwykłej wilgotności pokojowej, substratu jednak nie pozwól przeschnąć, młode rośliny nie są jeszcze w pełni przygotowane na ekstremalną suszę. Gdy rośliny zaczną się ściskać w miseczce (mini szklarence), przesadź je do osobnych doniczek z bardzo przepuszczalną ziemią. Uprawiaj je w słonecznym miejscu, latem najlepiej umieścić rośliny na zewnątrz. Jeśli chodzi o podlewanie, agawy nie są wymagające, wystarczy im niewiele wody. Kilka razy w sezonie wegetacyjnym jednak dopuść im porządne podlanie, aby mogły uzupełnić wodę w liściach na przetrwanie okresu suszy. Nawożenie nie jest konieczne, jeśli chcesz wspomóc rośliny we wzroście, nawóź je kilka razy w sezonie nawozem do kaktusów i sukulentów. Gatunki nieodporne na mróz przenieś wcześnie na zimowe stanowisko. Temperatura w miejscu zimowania nie musi być wysoka, zależy to od konkretnego gatunku agawy. Przy temperaturze w zakresie 5 - 15 °C wszystkie gatunki powinny przezimować bez problemów. W okresie zimowym agaw nie podlewaj i nie nawożaj (przy chłodnym zimowaniu). Agawy w chłodnym pomieszczeniu zniosą nawet bardzo mało światła. Jeśli nie masz możliwości zapewnić agawom chłodnej zimy, postaw je przynajmniej w najchłodniejszym pomieszczeniu w mieszkaniu i w czasie zimy możesz je 2 - 3 razy lekko podlać.

Roślina agawa potrafi zmienić kręcone włosy na pięknie gładkie i lśniące...

Uprawa mrozoodpornej agawy

Wiele gatunków agawy jest bardzo odpornych na zimno, mogą być więc uprawiane przez cały rok w ogrodzie. Dla pomyślnego przetrwania zimy konieczne jest przestrzeganie kilku podstawowych zasad. Agawy wprawdzie bardzo dobrze znoszą zimę, ale przemoknięcia podłoża w okresie zimowym zazwyczaj nie wybaczają. Dla udanego zimowania agawa musi być dobrze wysuszona i chroniona przed dopływem wody (drenaż). Dobrze jest sadzić agawę w miejscu chronionym przed zimnymi wiatrami z północy. Agawę sadźcie po stronie południowej, najlepiej na łagodnym zboczu lub w skalniku (zapewnicie w ten sposób odpływ nadmiaru wody). Mimo to należy przygotować stanowisko przed wysadzeniem. Przynajmniej do głębokości 60 cm zróbcie dokładny drenaż, roślinę obsypcie bardzo przepuszczalną ziemią (mieszanka grubego piasku, żwiru, kruszywa z odrobiną ziemi ogrodowej i torfu). Na stanowisko zewnętrzne rośliny wysadzajcie na wiosnę, aby agawy zdążyły przed zimą dobrze się ukorzenic. Przed zimą wskazane jest zwłaszcza młode rośliny obłożyć słomą lub włókniną. Przez koronę przeciągnijcie folię do ochrony roślin przed zimą, która jest dziś już powszechnie dostępna. Rośliny są podczas zimy wrażliwe także na zalewanie wodą wierzchołka rośliny, jeśli więc jej nie przykryjecie specjalną folią, zbudujcie nad agawą przynajmniej jakiś daszek. Jeśli zimujecie agawę tylko pod daszkiem i grożą wysokie mrozy, przerzućcie na ten czas przez nią stary koc lub worek jutowy. Nieprzepuszczalnej tkaniny jednak na agawie nie zostawiajcie na długo, aby nie gromadziła się pod nią woda i nie powstała pleśń. Najbardziej krytycznym okresem są pierwsze 2-3 lata zimowania, jeśli roślina je przetrwa, jest wtedy duża szansa, że kolejne zimy już przetrwa bez problemów.

Nie zapomnijcie!

Mrozoodporne agawy przetrwają silne mrozy, ale nie wybaczą Wam zimowego przemoczenia i mroźnego wiatru!

Tequila i sisal

Wiele osób kojarzy agawę przede wszystkim z pojęciami tequila i sisal.

• Tequila jest mocnym destylowanym napojem alkoholowym wytwarzanym z meksykańskiej agawy tequiliana, znanej także pod nazwą agawa niebieska Webera. Prawdziwa tequila może być według meksykańskich przepisów wytwarzana tylko w pięciu regionach. Tequila produkowana jest przede wszystkim w meksykańskim stanie Jalisco oddalonym około 50 km od Guadalajary. Tequila zawiera 38-40% alkoholu.

• Sisal to włókno tekstylne pozyskiwane z liści agawy sisalowej (łac. Agave sisalana). Jeden liść tej agawy zawiera średnio 1000 włókien technicznych, każde o długości 60 - 120 cm. Włókna mają kolor od żółtego do brunatno-czerwonego, są silnie higroskopijne, bardzo wytrzymałe i odporne na wilgoć, w dotyku są twarde, można je łatwo barwić. Najgrubsze włókna wykorzystuje się do produkcji papieru, średnie są używane do wyrobu lin i sznurów, a z najdelikatniejszych włókien tka się dywany.

Agawę można wykorzystać w kosmetyce jako preparat do wygładzania włosów lub na przykład zrobić syrop z agawy...